Nguyễn Tri Phương

Năm 1859, thực dân Pháp đánh chiếm thành Gia Định. Để ngăn chặn quân địch mở rộng đánh chiếm Nam Kỳ, triều đình nhà Nguyễn cử danh tướng Nguyễn Tri Phương vào Nam làm Tổng chỉ huy. Nhận thấy hỏa lực của Pháp quá mạnh, không thể đánh giáp lá cà trên bình diện trống trải, vị tướng 60 tuổi đã vạch ra một chiến lược phòng ngự quy mô lớn: Xây dựng Đại đồn Chí Hòa (Sài Gòn).

Bằng tài năng kiến trúc quân sự xuất chúng, Nguyễn Tri Phương đã huy động hàng vạn quân và dân đắp một hệ thống thành đất khổng lồ, dài hàng cây số, được bao bọc bởi những lũy tre gai đan chéo, hào nước sâu cắm chông độc và hệ thống đồn bốt liên hoàn. Đại đồn Chí Hòa trở thành một "bức tường thành" sừng sững, làm chậm bước tiến của quân Pháp suốt gần một năm trời.

Tháng 2 năm 1861, tướng Pháp là Đô đốc Charner quyết định dốc toàn bộ binh lực gồm 8.000 quân thiện chiến, cùng hàng trăm khẩu đại bác và pháo hạm mở cuộc tấn công tổng lực vào Đại đồn. Đạn pháo giặc dội xuống như mưa đá, lửa cháy rực cả một góc trời Sài Gòn. Nhưng quân dân ta trong đồn vẫn kiên cường dùng súng hỏa mai và cung nỏ bắn trả. Giữa khói bom mù mịt, lão tướng Nguyễn Tri Phương đích thân cưỡi voi, cầm gươm xông pha ngay tại tuyến đầu đốc chiến. Khi quân Pháp phá được một mảng rào, ông chỉ huy binh sĩ xông ra đánh giáp lá cà đẫm máu.

Trong lúc hỗn chiến, Nguyễn Tri Phương bị mảnh đạn pháo găm trúng, bị thương nặng ở tay và sườn. Máu chảy đầm đìa, nhưng ông cắn răng chịu đựng, kiên quyết không lùi bước, tiếp tục hô hào binh sĩ chiến đấu. Chỉ đến khi đại đồn thất thủ trước sức công phá quá mạnh của vũ khí phương Tây, các tướng lĩnh mới buộc phải cưỡng ép đưa vị chủ tướng đang trọng thương rút lui về Biên Hòa. Dù thất thủ, nhưng trận chiến Đại đồn Chí Hòa đã làm quân Pháp tổn thất nặng nề, thể hiện tinh thần kháng chiến quật cường của quân dân Nam Kỳ.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Đại đồn Chí Hòa là minh chứng cho trí tuệ phòng ngự và tinh thần tận trung báo quốc của Nguyễn Tri Phương. Ở tuổi lục tuần, đáng ra phải được nghỉ ngơi, nhưng ông vẫn xông pha nơi hòn tên mũi đạn, lấy máu mình để nhuộm thắm non sông. Hình ảnh vị lão tướng bị thương vẫn không rời trận tuyến là bài học lớn về lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm. Nó nhắc nhở tôi và các thế hệ học trò rằng: Bảo vệ quê hương là sứ mệnh không phân biệt tuổi tác, và lòng dũng cảm luôn là bức tường thành kiên cố nhất của mỗi quốc gia