NGUYỄN TRUNG TRỰC – “BAO GIỜ NHỔ HẾT CỎ NƯỚC NAM…”
Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Phượng
Nguyễn Trung Trực (1838–1868) là một trong những thủ lĩnh nghĩa quân tiêu biểu của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ nửa sau thế kỷ XIX. Ông được nhân dân ghi nhớ bởi lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và những chiến công nổi bật trong những năm đầu chống thực dân Pháp.
1. Người anh hùng của miền Tây Nam Bộ
Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh năm 1838 tại vùng Bình Nhựt, Tân An (nay thuộc Long An).
Khi thực dân Pháp mở rộng cuộc xâm lược Nam Kỳ, ông tham gia phong trào kháng chiến và nhanh chóng trở thành một thủ lĩnh có uy tín.
Ông cùng nghĩa quân chiến đấu trên nhiều địa bàn Nam Bộ, dựa vào sự che chở và ủng hộ của nhân dân.
2. Chiến công đốt tàu L'Esperance
6
Ngày 10/12/1861, Nguyễn Trung Trực chỉ huy nghĩa quân tập kích tàu chiến L'Esperance của Pháp trên sông Nhật Tảo.
Nghĩa quân cải trang, áp sát rồi tấn công.
Sau trận đánh, tàu L'Esperance bị đốt cháy và chìm.
Chiến thắng này gây tiếng vang lớn, cho thấy lực lượng nghĩa quân tuy vũ khí còn thô sơ nhưng có thể đánh vào những phương tiện chiến tranh của đối phương bằng mưu trí, lòng dũng cảm và sự am hiểu địa hình.
3. Trận đánh trên sông Vàm Cỏ Đông
Năm 1862, nghĩa quân do Nguyễn Trung Trực chỉ huy tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động chống Pháp.
Một trong những chiến công được nhắc đến là cuộc tập kích đồn Rạch Giá năm 1868, khi nghĩa quân bất ngờ tiến công và làm chủ đồn trong thời gian ngắn.
4
Những trận đánh này thể hiện cách đánh linh hoạt của nghĩa quân Nam Kỳ: dựa vào địa hình sông nước, tổ chức lực lượng nhỏ, bất ngờ tiến công rồi nhanh chóng rút lui.
4. Bị bắt và lời nói bất khuất
Sau khi bị bắt, Nguyễn Trung Trực bị đưa ra xét xử.
Thực dân Pháp tìm cách dụ dỗ ông đầu hàng, nhưng ông kiên quyết từ chối.
Theo truyền thống lịch sử được nhân dân lưu truyền, khi bị đối phương dụ dỗ hợp tác, ông đã đáp lại bằng câu nói nổi tiếng:
“Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”
Câu nói này thường được nhắc như một biểu tượng của tinh thần bất khuất chống ngoại xâm.
Điều cần lưu ý là câu nói được lưu truyền trong nhiều nguồn với một số cách ghi khác nhau; nhưng ý nghĩa cốt lõi đều thể hiện quyết tâm không khuất phục trước quân xâm lược.
5. Những giây phút cuối cùng
7
Ngày 27/10/1868, Nguyễn Trung Trực bị Pháp xử tử tại Rạch Giá, khi mới khoảng 30 tuổi.
Ông hy sinh, nhưng phong trào kháng chiến ở Nam Kỳ vẫn tiếp tục diễn ra dưới nhiều hình thức và với nhiều thủ lĩnh khác.
Nhân dân Rạch Giá và nhiều địa phương Nam Bộ lập đền thờ, tưởng nhớ ông.
Đến ngày nay, Lễ hội Nguyễn Trung Trực tại Rạch Giá vẫn được tổ chức hằng năm, thể hiện sự tri ân của người dân đối với vị anh hùng dân tộc.
Câu chuyện về hòa bình
Nguyễn Trung Trực sống trong một thời kỳ đất nước bị xâm lược, nên lòng yêu nước của ông được thể hiện bằng việc cầm vũ khí chống quân xâm lược.
Ngày nay, đất nước đã hòa bình. Vì vậy, học tập tinh thần của Nguyễn Trung Trực không có nghĩa là tìm kiếm xung đột, mà là giữ gìn độc lập, trân trọng lịch sử, sống có trách nhiệm và đóng góp cho quê hương bằng những việc làm thiết thực.
“Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam
thì mới hết người Nam đánh Tây.”
Câu nói ấy đã vượt qua thời gian, trở thành biểu tượng cho khí phách của người Việt Nam trước ngoại xâm.
Nhớ về Nguyễn Trung Trực là nhớ về một con người đã chọn không khuất phục. Và trân trọng sự hy sinh ấy cũng là để hiểu rằng hòa bình hôm nay là thành quả cần được gìn giữ bằng trách nhiệm của mỗi thế hệ.
