Nguyễn Trung Trực – “ Người anh hùng áo vải ’’

1. Tiểu sử cuộc đời. - Tên thật: Nguyễn Văn Lịch (tên lúc nhỏ là Chơn). Từ năm 1861, ông đổi tên thành Nguyễn Trung Trực. - Năm sinh - Năm mất: Sinh năm 1838 – Mất năm 1868 (bị thực dân Pháp xử tử khi mới 30 tuổi). - Quê quán: Xóm Nghề, làng Bình Nhựt, tổng Mộc Hóa, phủ Tân An, tỉnh Gia Định (nay thuộc xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An). - Xuất thân: Ông sinh ra trong một gia đình làm nghề chài lưới. Tuy xuất thân bình dân nhưng ông là người có cốt cách vạm vỡ, giỏi võ nghệ, am hiểu chữ nghĩa và có lòng yêu nước thương dân sâu sắc. 2. Hai sự kiện lịch sử làm nên tên tuổi. Tên tuổi của Nguyễn Trung Trực gắn liền với hai chiến công hiển hách, giáng những đòn nặng nề vào quân đội Pháp vào buổi đầu chúng xâm lược nước ta: Chiến công thứ nhất: Đốt cháy tàu L'Espérance (Hi Vọng) trên sông Nhựt Tảo (10/12/1861) - Bối cảnh: Tàu L'Espérance là một pháo hạm hiện đại của hải quân Pháp lúc bấy giờ, thường xuyên tuần tra trên sông Vàm Cỏ Đông để chi viện và uy hiếp nghĩa quân. - Diễn biến: Bằng mưu trí, Nguyễn Trung Trực đã giả làm những thuyền buôn lúa để tiếp cận tàu Pháp. Khi đến gần, ông cùng nghĩa quân bất ngờ đánh úp, tiêu diệt lính gác và phóng hỏa đốt cháy hoàn toàn chiếc tàu này cùng toàn bộ vũ khí và lính Pháp trên tàu. - Ý nghĩa: Trận đánh làm nức lòng nhân dân Nam Kỳ, đập tan huyền thoại về "sức mạnh vô địch" của thủy quân Pháp, đồng thời đánh dấu một bước ngoặt trong chiến thuật đánh du kích trên sông nước của ta. Chiến công thứ hai: Đánh chiếm đồn Kiên Giang (16/06/1868) - Bối cảnh: Sau khi triều đình nhà Nguyễn ký hòa ước nhượng ba tỉnh miền Tây cho Pháp, ông không chịu hạ vũ khí mà rút quân về Rạch Giá (Kiên Giang) tiếp tục lập căn cứ kháng chiến. - Diễn biến: Rạng sáng ngày 16/06/1868, Nguyễn Trung Trực chỉ huy nghĩa quân bất ngờ đánh úp đồn Kiên Giang (Rạch Giá). Quân ta tiêu diệt nhiều sĩ quan và lính Pháp, làm chủ toàn bộ khu vực này trong nhiều ngày. - Ý nghĩa: Đây là một trong những trận công đồn lớn và táo bạo nhất của nghĩa quân ở Nam Kỳ lúc bấy giờ, khiến thực dân Pháp hoang mang tột độ. 3. Sự hy sinh và câu nói bất hủ. - Sau trận Kiên Giang, thực dân Pháp điên cuồng phản công và đàn áp. Quá trình kháng chiến gặp nhiều khó khăn, thực dân Pháp đã dùng thủ đoạn bắt mẹ của ông và nhiều người dân vô tội để uy hiếp. Để cứu mẹ và nhân dân, ông quyết định tự nộp mình cho Pháp vào tháng 9/1868. - Dù giặc Pháp dùng mọi thủ đoạn từ mua chuộc, dụ dỗ bằng chức tước vinh hoa đến tra tấn dã man, ông vẫn kiên trung bất khuất. Ngày 27/10/1868, thực dân Pháp đã đem ông ra hành hình tại chợ Rạch Giá. - Trước mũi súng của quân thù, ông đã dõng dạc hô to câu nói bất hủ, trở thành tuyên ngôn đanh thép cho lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam: “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây.’’ 4. Di sản. Để ca ngợi khí tiết và chiến công của ông, danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt đã sáng tác hai câu thơ nổi tiếng lưu truyền đến tận ngày nay: "Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần." - Hai câu thơ trên có nghĩa là: “Lửa rực Nhựt Tảo chấn động trời đất Kiếm tuốt Kiên Giang quỷ thần phải khóc.” - Chỉ với 14 chữ, hai câu thơ đã trở thành một bức tượng đài bằng ngôn ngữ vô cùng trang nghiêm, kỳ vĩ. Tác giả không chỉ tóm gọn lại hai chiến công rực rỡ nhất làm nên tên tuổi Nguyễn Trung Trực, mà còn bày tỏ lòng khâm phục, tự hào và lòng biết ơn sâu sắc của nhân dân Nam Bộ nói riêng và cả dân tộc Việt Nam nói chung đối với vị “anh hùng áo vải”.