Nguyễn Trung Trực – trận đốt tàu L’Esperance

Nguyễn Trung Trực sinh khoảng năm 1838 tại vùng Tân An (nay thuộc Long An). Ông là một trong những lãnh tụ nghĩa quân tiêu biểu ở Nam Bộ trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp nửa sau thế kỷ XIX. Thời điểm này, sau khi Pháp chiếm Gia Định (1859) và dần mở rộng kiểm soát Nam Kỳ, nhiều phong trào khởi nghĩa nông dân và nghĩa quân địa phương đã nổi lên chống lại sự cai trị của Pháp.

Năm 1861, Nguyễn Trung Trực chỉ huy một trận đánh nổi tiếng vào tàu chiến Pháp L’Esperance trên sông Vàm Cỏ Đông. Đây là một trong những trận đánh tiêu biểu của chiến tranh du kích thời kỳ đầu chống Pháp ở Nam Bộ. Theo ghi chép lịch sử, nghĩa quân đã giả làm dân buôn, tiếp cận tàu chiến của Pháp khi tàu neo đậu trên sông. Sau đó, họ bất ngờ tấn công, đốt cháy tàu.

Con tàu bị thiêu rụi hoàn toàn. Chiến thắng này có ý nghĩa lớn về tinh thần vì trong giai đoạn đầu, quân Pháp có ưu thế tuyệt đối về vũ khí và tàu chiến. Việc nghĩa quân có thể đánh chìm tàu chiến đã gây tiếng vang lớn trong nhân dân Nam Bộ.

Sau trận đánh này, Nguyễn Trung Trực tiếp tục hoạt động kháng chiến ở vùng Rạch Giá – Hà Tiên. Ông tổ chức lực lượng nghĩa quân đánh nhiều trận chống quân Pháp và lực lượng tay sai địa phương. Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch và bị bao vây nhiều phía, ông bị bắt năm 1868.

Theo tài liệu lịch sử, khi bị đưa ra xử tử tại Rạch Giá, ông đã nói câu nổi tiếng:
“Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây.”

Câu nói này thường được xem là một trong những tuyên ngôn thể hiện tinh thần chống ngoại xâm của người Việt Nam trong thế kỷ XIX. Nguyễn Trung Trực bị xử chém năm 1868, nhưng cuộc khởi nghĩa của ông trở thành một trong những phong trào tiêu biểu của Nam Bộ chống Pháp giai đoạn đầu.