Nguyễn Tụ – Người chiến sĩ quân y giữa dòng dân công và thương binh

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh những người lính ngày đêm chiến đấu trong chiến hào còn có một lực lượng luôn phải chạy đua với thời gian để giành lại sự sống cho đồng đội – những người lính quân y.

Trong số đó có Nguyễn Tụ, khi ấy là cán sự y chính của Phòng Quân y Đại đoàn 316.

Ông đã có kinh nghiệm qua nhiều chiến dịch trước đó, nhưng Điện Biên Phủ là một thử thách đặc biệt. Hàng ngày, thương binh từ các trận đánh liên tục được đưa về. Quân y phải tổ chức các tuyến cấp cứu, điều trị, vận chuyển; vừa cứu chữa tại chỗ, vừa nhanh chóng đưa những người không còn khả năng chiến đấu về tuyến sau.

Điều kiện lúc ấy vô cùng thiếu thốn.

Không có những bệnh viện khang trang. Không có phòng mổ đầy đủ ánh sáng và trang thiết bị như ngày nay. Nhiều ca phẫu thuật phải thực hiện dưới những căn hầm, trong điều kiện ánh sáng hạn chế, thuốc men và vật tư y tế thiếu thốn. Có những thời điểm cán bộ, chiến sĩ quân y phải làm việc liên tục, không có ngày nghỉ, giờ nghỉ.

Nhưng cứ có thương binh đưa tới là họ lại lao vào công việc.

Người băng bó.

Người cấp cứu.

Người phẫu thuật.

Người chăm sóc.

Người chuẩn bị cáng và tổ chức đưa thương binh về phía sau.

Nguyễn Tụ không chỉ làm công tác tổ chức mà còn trực tiếp tham gia cứu chữa. Ông cùng đồng đội luôn phải bám sát chiến trường, tìm cách đưa thương binh ra khỏi vùng nguy hiểm càng nhanh càng tốt.

Đặc biệt, lực lượng quân y còn phối hợp với dân công hỏa tuyến để vận chuyển thương binh.

Những người dân công khi ấy không chỉ gánh gạo, tải đạn.

Họ còn khiêng cáng thương binh trên những con đường rừng, vượt qua những đoạn dốc, những giao thông hào và những khu vực có thể bị máy bay địch đánh phá bất cứ lúc nào.

Nguyễn Tụ nhớ rằng mỗi cáng thương binh gần như có một “gia đình” dân công đi cùng. Quân y luôn ở bên để cấp cứu, chăm sóc, còn dân công thay nhau khiêng cáng. Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, những con người xa lạ trở thành đồng đội, coi nhau như anh chị em trong một gia đình.

Có những người lính vừa được cứu chữa, sức khỏe hồi phục nhanh chóng lại trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu.

Khoảng 30% thương binh nhẹ được điều trị để có thể trở lại chiến trường chỉ sau 5–7 ngày. Đây là một đóng góp rất quan trọng, giúp lực lượng chiến đấu luôn được bổ sung kịp thời trong những ngày chiến dịch diễn ra quyết liệt.

Nhưng công việc của quân y không dừng lại khi tiếng súng ngừng.

Sau ngày 7/5/1954, chiến thắng đã đến, nhưng những người lính quân y vẫn chưa thể trở về.

Hơn 6.000 thương binh còn cần được vận chuyển về hậu phương. Nguyễn Tụ và đồng đội tiếp tục cùng lực lượng vận tải, dân công đưa thương binh vượt qua những cung đường dài.

Quân y đi trước để đón thương binh, nhưng lại về sau cùng những người bị thương.

Đó là lý do câu chuyện về người lính quân y Điện Biên thường được nhắc bằng một hình ảnh rất đẹp: “đi trước, về sau”.

Và còn một điều khiến câu chuyện về Nguyễn Tụ trở nên đặc biệt.

Sau chiến thắng, những người lính quân y không chỉ cứu chữa thương binh của mình. Họ còn chăm sóc những thương binh của quân đội Pháp bị bỏ lại tại Điện Biên Phủ.

Trong hoàn cảnh vừa trải qua một cuộc chiến khốc liệt, họ vẫn thực hiện mệnh lệnh cứu người. Bởi với người thầy thuốc, mạng sống của con người luôn được đặt lên trên hết.

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Nguyễn Tụ tiếp tục học tập, nghiên cứu và cống hiến cho ngành Quân y Việt Nam. Ông sau này trở thành Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, giữ nhiều cương vị quan trọng trong ngành Quân y. Nhưng ký ức về Điện Biên vẫn là một phần không thể phai mờ trong cuộc đời ông.

Nhìn lại những năm tháng ấy, người ta có thể thấy phía sau mỗi người lính trở về từ trận địa là biết bao bàn tay đã cứu chữa, chăm sóc và dìu họ qua lằn ranh sinh tử.

Đó là bàn tay của người quân y.

Là đôi vai của người dân công.

Là những chiếc cáng âm thầm đi qua núi rừng.

Và là những con người đã không quản hiểm nguy để đưa đồng đội trở về.

Nguyễn Tụ – người chiến sĩ quân y giữa dòng dân công và thương binh – là hình ảnh đẹp của một thế hệ đã chiến đấu không chỉ để giành chiến thắng, mà còn để giữ lại sự sống cho đồng đội.