NGUYỄN VĂN BA – NGƯỜI PHI CÔNG LẬP CHIẾN CÔNG ĐẦU BAN ĐÊM CỦA KHÔNG QUÂN TA
NGUYỄN VĂN BA – NGƯỜI PHI CÔNG LẬP CHIẾN CÔNG ĐẦU BAN ĐÊM CỦA KHÔNG QUÂN TA
Nguyễn Văn Ba sinh năm 1930, dân tộc Kinh, quê ở xã Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre; trú quán tại quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng chí nhập ngũ năm 1951, là phi công thuộc Trung đoàn 919 Không quân vận tải trong kháng chiến chống Mỹ. Năm 1993, đồng chí nghỉ hưu với quân hàm Đại tá, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sinh ra và lớn lên trên quê hương giàu truyền thống cách mạng, năm 1951 Nguyễn Văn Ba gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, đồng chí tập kết ra Bắc và được cử đi đào tạo lái máy bay. Trong quá trình học tập, đồng chí luôn nỗ lực rèn luyện, làm chủ khoa học kỹ thuật và vũ khí trang bị, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng không quân non trẻ của đất nước.
Những năm 1963–1964, đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn tăng cường hoạt động phá hoại miền Bắc, sử dụng máy bay xâm nhập ban đêm, bay thấp và thay đổi đường bay liên tục nhằm né tránh lưới lửa phòng không của ta. Trong hoàn cảnh đó, ta thu được một chiếc T-28 do Mỹ trang bị cho không quân ngụy Lào, do một phi công ngụy Lào lái sang đầu hàng. Trung đoàn 919 được giao nhiệm vụ sử dụng chiếc máy bay này để đánh trả máy bay địch.
Chiếc T-28 thu được không có đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, thiếu thợ máy và phụ tùng thay thế; người phi công hàng binh cũng mới chuyển loại, chưa thành thạo. Nguyễn Văn Ba được giao thực hiện nhiệm vụ đặc biệt quan trọng này. Đồng chí cùng đồng đội kiên trì nghiên cứu tính năng kỹ thuật, miệt mài luyện tập, rút kinh nghiệm qua từng chuyến bay trực chiến.
Sau hai lần trực chiến thành công, đêm 14 rạng ngày 15 tháng 2 năm 1964, tổ bay của Nguyễn Văn Ba phát hiện chiếc C-123 chở biệt kích Mỹ - ngụy xâm nhập vùng trời miền Bắc. Được sự cho phép của sở chỉ huy, đồng chí điều khiển máy bay áp sát mục tiêu, cơ động linh hoạt và bắn ba loạt đạn chính xác, bắn rơi chiếc C-123. Đây là chiến công đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam bắn rơi máy bay địch vào ban đêm trên bầu trời miền Bắc, mở ra bước phát triển mới trong nghệ thuật tác chiến của lực lượng không quân ta.
Sau chiến công này, Nguyễn Văn Ba tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng và đều hoàn thành xuất sắc. Năm 1968, đồng chí tham gia trận đánh trạm ra-đa Tây Bắc Sầm Nưa, góp phần vào thành tích chung của đơn vị.
Tháng 3 năm 1973, đồng chí làm trưởng đoàn tiếp nhận sân bay Lộc Ninh – Thiện Ngôn; chỉ huy việc tháo rời một chiếc UH-1A của Mỹ từ Lộc Ninh chuyển ra miền Bắc lắp ráp, phục vụ huấn luyện cho bộ đội. Tháng 3 năm 1975, đồng chí tiếp nhận sân bay Phù Cát và Quy Nhơn, đồng thời tham gia đoàn tiếp quản sân bay Tân Sơn Nhất.
Sau ngày đất nước thống nhất, năm 1976, đồng chí được giao làm Giám đốc sân bay Tân Sơn Nhất. Giai đoạn 1978–1979, Nguyễn Văn Ba là Giám đốc xưởng A75. Năm 1990, đồng chí chuyển công tác sang Tổng cục Hàng không dân dụng. Năm 1993, đồng chí nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.
Với những đóng góp to lớn trong chiến đấu và xây dựng lực lượng, Nguyễn Văn Ba được tặng thưởng 3 Huân chương Chiến công hạng Ba. Ngày 30 tháng 8 năm 1995, đồng chí được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
