Nguyễn Văn Bảy - Anh Bảy A – Người phi công bắn rơi 7 máy bay Mỹ

NGUYỄN VĂN BẢY A – NGƯỜI PHI CÔNG “BẢY A” VÀ NHỮNG TRẬN KHÔNG CHIẾN TRÊN BẦU TRỜI MIỀN BẮC

Trong câu chuyện về những năm tháng hoa lửa, có những người lính chiến đấu trên mặt đất giữa rừng núi, có những người cầm súng giữa chiến hào, có những người mở đường dưới mưa bom, nhưng cũng có một thế hệ đặc biệt đã đem cuộc chiến đấu lên bầu trời. Họ ngồi trong những buồng lái chật hẹp của những chiếc máy bay tiêm kích, lao vào những trận không chiến diễn ra chỉ trong vài phút, thậm chí vài chục giây. Ở độ cao hàng nghìn mét, một quyết định chậm chạp có thể đồng nghĩa với cái chết. Một cú ngoặt sai hướng có thể khiến máy bay lọt vào tầm tên lửa đối phương. Và giữa bầu trời ấy, cái tên Nguyễn Văn Bảy A đã trở thành một trong những phi công tiêm kích nổi bật nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Nguyễn Văn Bảy A sinh ngày 2 tháng 2 năm 1936 tại Lai Vung, Đồng Tháp. Năm 1954, khi mới 18 tuổi, ông gia nhập quân đội và tập kết ra miền Bắc. Con đường đưa người thanh niên Nam Bộ ấy trở thành phi công chiến đấu bắt đầu từ một lựa chọn rất khác thường: ông được tuyển chọn đi đào tạo hàng không ở nước ngoài, sau đó học lái máy bay tiêm kích MiG-17. Sau khi hoàn thành quá trình huấn luyện, Nguyễn Văn Bảy trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân tiêm kích 923. Đây là đơn vị đã trực tiếp tham gia nhiều trận không chiến ác liệt trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc.

Đối với một phi công tiêm kích, chiếc máy bay không đơn thuần là một phương tiện chiến đấu. Nó là nơi người phi công gửi gắm mạng sống của chính mình. Nguyễn Văn Bảy A được trang bị MiG-17, một loại máy bay tiêm kích có thiết kế tương đối đơn giản so với nhiều máy bay Mỹ thời đó. MiG-17 không có radar trên máy bay và vũ khí chủ yếu là pháo, vì vậy phi công phải tiếp cận mục tiêu ở cự ly thích hợp rồi mới khai hỏa. Trong khi đó, các máy bay Mỹ như F-4 Phantom và F-105 Thunderchief có tốc độ, tải trọng và hệ thống vũ khí hiện đại hơn. Chính sự chênh lệch ấy khiến chiến thuật và khả năng xử lý tình huống của phi công trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng.

Nguyễn Văn Bảy A hiểu rất rõ điều đó. Ông không lựa chọn cách đối đầu theo kiểu đơn thuần dựa vào sức mạnh. Trong chiến đấu, ông thường tìm cách tiếp cận gần mục tiêu, tận dụng yếu tố bất ngờ và khả năng cơ động của MiG-17. Sau này, khi kể lại kinh nghiệm chiến đấu, ông từng nhấn mạnh rằng do MiG-17 có lượng đạn pháo hạn chế, muốn đánh trúng máy bay đối phương thì phải áp sát và lựa chọn thời điểm thật chính xác. Đó là kiểu chiến đấu đòi hỏi sự bình tĩnh rất lớn, bởi càng đến gần đối phương thì nguy hiểm càng tăng.

Trận chiến đầu tiên của Nguyễn Văn Bảy A diễn ra vào tháng 10 năm 1965. Khi ấy, ông còn là một phi công trẻ và phải đối mặt với những chiếc F-4 Phantom của Mỹ. Một quả tên lửa phát nổ gần chiếc MiG-17 khiến máy bay bị rung mạnh và hư hại, nhưng Nguyễn Văn Bảy vẫn bình tĩnh điều khiển máy bay trở về sân bay an toàn. Trận đánh đầu tiên ấy đem đến cho người phi công trẻ một bài học quan trọng: trên bầu trời, không có chỗ cho sự chủ quan. Muốn sống sót và chiến thắng, phi công phải luôn quan sát, phán đoán và giữ bình tĩnh trước sức ép khủng khiếp.

Sau những lần trực chiến đầu tiên, Nguyễn Văn Bảy A dần trưởng thành qua từng trận không chiến. Năm 1966 trở thành năm đánh dấu bước phát triển đặc biệt trong sự nghiệp chiến đấu của ông. Ngày 26 tháng 4 năm 1966, trên vùng trời Võ Nhai, biên đội MiG-17 phát hiện máy bay Mỹ. Khi nhìn thấy mục tiêu, Nguyễn Văn Bảy A chủ động lao vào đội hình đối phương, tạo ra sự bất ngờ khiến máy bay Mỹ phải phân tán. Ông nhanh chóng bám lấy một chiếc F-4 và tiếp cận đến cự ly thích hợp. Sau hai loạt đạn pháo, chiếc F-4 bị hạ. Đây được xem là một trong những trận đánh ghi dấu rõ nét phong cách chiến đấu của Nguyễn Văn Bảy A: táo bạo nhưng không hấp tấp, áp sát nhưng phải kiểm soát được tình huống.

Chiến thắng ấy có ý nghĩa đặc biệt với người phi công trẻ. F-4 Phantom là loại máy bay tiêm kích hiện đại của Mỹ, có khả năng mang tên lửa và hoạt động trong nhiều nhiệm vụ. Việc một chiếc MiG-17 tiếp cận và bắn hạ F-4 cho thấy trong không chiến, máy móc hiện đại chưa phải là tất cả. Kỹ năng của phi công, cách tổ chức biên đội, khả năng tận dụng địa hình và đặc biệt là thời điểm khai hỏa có thể quyết định kết quả trận đánh.

Chỉ ba ngày sau, ngày 29 tháng 4 năm 1966, biên đội của Nguyễn Văn Bảy A tiếp tục giao chiến với máy bay Mỹ trên vùng trời Việt Trì. Khi bị đối phương bám đuổi, thay vì chỉ tìm cách rút lui, Nguyễn Văn Bảy quay lại đối đầu, buộc đội hình máy bay Mỹ phải phân tán. Biên đội Việt Nam sau đó giành được thế chủ động và bắn rơi hai máy bay Mỹ, trong đó Nguyễn Văn Bảy A bắn rơi một chiếc. Những trận đánh liên tiếp ấy cho thấy người phi công Nam Bộ đang nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt nổi bật của lực lượng MiG-17.

Tháng 6 năm 1966 tiếp tục chứng kiến những trận không chiến quyết liệt. Ngày 21 tháng 6, biên đội MiG-17 được điều đi đánh chặn máy bay trinh sát và tiêm kích Mỹ. Trong trận đánh, đội hình Việt Nam gặp lực lượng đối phương đông hơn. Nguyễn Văn Bảy A vẫn tiếp tục bám mục tiêu và bắn rơi một chiếc F-8. Đây là một trong những chiến công được ghi nhận của ông trong giai đoạn đầu của năm 1966.

Ngày 29 tháng 6 năm 1966, ông tiếp tục tham gia trận đánh với những chiếc F-105. F-105 là loại máy bay được Mỹ sử dụng rộng rãi trong các chiến dịch đánh phá miền Bắc. Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội tổ chức tiếp cận đội hình đối phương. Khi thời cơ xuất hiện, ông khai hỏa và chiếc F-105 bị hạ. Qua những trận chiến ấy, cách đánh của ông ngày càng rõ nét: không chạy theo việc bắn từ xa bằng mọi giá mà tìm cách đưa máy bay vào vị trí có lợi, áp sát mục tiêu và khai hỏa ở cự ly hiệu quả.

Một trong những trận chiến nổi bật khác diễn ra ngày 5 tháng 9 năm 1966 trên vùng trời Chí Linh, Hải Dương. Một biên đội chỉ có bốn chiếc MiG-17 phải đối đầu với một lực lượng máy bay Mỹ đông hơn nhiều. Trong tình thế đó, Nguyễn Văn Bảy A và các đồng đội vẫn tổ chức chiến đấu, giành được thế chủ động và bắn rơi ba máy bay đối phương, sau đó trở về an toàn. Riêng Nguyễn Văn Bảy A bắn rơi một chiếc.

Nhưng điều đáng chú ý ở Nguyễn Văn Bảy A không chỉ nằm ở số máy bay ông bắn rơi. Điều khiến ông được nhắc đến nhiều là khả năng chiến đấu trong những tình huống cực kỳ bất lợi. Có những trận một biên đội nhỏ của Việt Nam phải đối mặt với số lượng máy bay Mỹ lớn hơn nhiều lần. Trong những trận như vậy, phi công không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm. Họ phải phối hợp với đồng đội, đọc được hướng bay của đối phương, tận dụng địa hình, giữ tốc độ và độ cao hợp lý, đồng thời phải quyết định trong khoảng thời gian rất ngắn khi nào nên tấn công và khi nào phải rút khỏi trận đánh.

Ngày 21 tháng 9 năm 1966 là một ví dụ điển hình. Biên đội do Nguyễn Văn Bảy A chỉ huy phải đối đầu với một lực lượng máy bay Mỹ rất đông. Trong tình thế bị bao vây, ông vẫn tìm cách tổ chức đội hình và thông báo cho đồng đội về hướng tiến công của đối phương. Những quyết định trong vài giây ấy có thể bảo vệ mạng sống của cả biên đội. Đây là điểm cho thấy Nguyễn Văn Bảy A không chỉ là một phi công giỏi mà còn có khả năng chỉ huy và phối hợp chiến đấu.

Sang năm 1967, những trận đánh của Nguyễn Văn Bảy A tiếp tục diễn ra. Ngày 24 và 25 tháng 4 năm 1967, lực lượng không quân Việt Nam chiến đấu chống các tốp máy bay Mỹ hoạt động trên khu vực Hải Phòng. Trong những trận này, Nguyễn Văn Bảy tiếp tục ghi thêm chiến công. Đặc biệt, ngày 24 tháng 4, từ sân bay dã chiến Kiến An, ông cùng đơn vị xuất kích đánh máy bay Mỹ. Chiếc MiG-17 của ông tiếp cận và bắn hạ một máy bay đối phương. Sau đó, ông tiếp tục cơ động tránh sự truy đuổi của máy bay hộ tống.

Đến năm 1967, cái tên “Bảy A” đã trở nên quen thuộc trong lực lượng không quân. Trong hai năm 1966–1967, ông thực hiện 94 lần xuất kích, 13 lần nổ súng và được phía Việt Nam ghi nhận bắn rơi bảy máy bay Mỹ. Đáng chú ý, ông không bị bắn rơi trong các trận không chiến đó. Với thành tích bảy chiến công trên không, Nguyễn Văn Bảy A trở thành một trong những phi công MiG-17 có thành tích nổi bật nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Con số 7 từ đó gần như trở thành dấu ấn gắn với tên tuổi của ông. Bảy chiến công, trong hai năm chiến đấu quyết liệt, trên một loại máy bay không được xem là vượt trội về công nghệ so với nhiều máy bay Mỹ. Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số thì chưa thể hiểu hết câu chuyện. Phía sau bảy chiến công ấy là hàng chục lần xuất kích, những giờ phút chờ đợi trong trạng thái báo động, những lần máy bay bị đối phương tấn công, những cuộc trở về trong gang tấc và những người đồng đội không phải ai cũng có thể trở về.

Một phi công chiến đấu có thể bắn rơi máy bay đối phương, nhưng không thể một mình làm nên chiến thắng. Mỗi trận không chiến là kết quả của cả một hệ thống: lực lượng radar và dẫn đường mặt đất, sở chỉ huy, thợ kỹ thuật, nhân viên sân bay, những người chuẩn bị máy bay, vũ khí, nhiên liệu, cùng những phi công bay cùng biên đội. Vì thế, khi nhắc đến Nguyễn Văn Bảy A, cũng cần nhìn ông trong cả tập thể những người đã tạo nên lực lượng Không quân Nhân dân Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Nguyễn Văn Bảy A sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông tiếp tục phục vụ trong quân đội và sau khi rời chiến trường, hình ảnh người phi công “Bảy A” vẫn được nhắc đến như một biểu tượng của thế hệ phi công chiến đấu đầu tiên của Việt Nam. Ông qua đời ngày 22 tháng 9 năm 2019, để lại phía sau một cuộc đời gắn liền với những năm tháng đặc biệt của lịch sử đất nước.

Điều đáng nhớ nhất về Nguyễn Văn Bảy A có lẽ không chỉ là bảy chiếc máy bay bị bắn rơi. Đó là câu chuyện về một người thanh niên Nam Bộ đã rời quê hương, bước vào quân đội, được đào tạo thành phi công và rồi trở thành người trực tiếp bảo vệ bầu trời miền Bắc. Trong buồng lái chiếc MiG-17, ông phải đối mặt với những đối thủ có máy bay hiện đại hơn và thường có lực lượng đông hơn. Nhưng ông đã biến những hạn chế về phương tiện thành động lực để rèn luyện kỹ năng, chiến thuật và bản lĩnh.

Những trận không chiến của Nguyễn Văn Bảy A cũng cho thấy chiến tranh trên bầu trời khác với chiến tranh trên mặt đất. Không có chiến hào để ẩn nấp, không có thời gian dài để suy nghĩ. Mọi thứ diễn ra với tốc độ cực nhanh. Một chiếc máy bay xuất hiện phía trước, một tín hiệu báo động vang lên, một cú ngoặt gấp, một loạt pháo được khai hỏa – rồi chỉ vài giây sau, số phận của cả hai bên có thể đã thay đổi. Trong không gian ấy, người phi công phải biến kiến thức được học thành phản xạ, biến sự bình tĩnh thành sức mạnh và biến lòng can đảm thành hành động chính xác.

Nguyễn Văn Bảy A vì thế không chỉ là câu chuyện về một phi công bắn rơi bảy máy bay. Ông còn là một phần của lịch sử hình thành và trưởng thành của Không quân Nhân dân Việt Nam. Từ những chiếc máy bay tiêm kích còn nhiều hạn chế về kỹ thuật, những phi công Việt Nam đã học cách tổ chức không chiến, phối hợp biên đội và tìm ra phương thức đối đầu với lực lượng không quân mạnh hơn về trang bị. Trong quá trình ấy, những người như Nguyễn Văn Bảy A đã trở thành những cái tên tiêu biểu của một thế hệ.

Nguyễn Văn Bảy A – 94 lần xuất kích, 13 lần nổ súng, 7 máy bay Mỹ bị bắn rơi. Nhưng đằng sau con số “7” là cả một thế hệ phi công đã đem tuổi trẻ, trí tuệ và lòng can đảm bảo vệ bầu trời Tổ quốc.