Nguyễn Văn Bảy (B) - Cánh chim thép trên bầu trời Hàm Rồng
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi bầu trời miền Bắc trở thành chiến trường khốc liệt không kém mặt đất, đã xuất hiện những phi công quả cảm, lấy ý chí và trí tuệ để đối đầu với đối phương vượt trội về trang bị kỹ thuật. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Bảy (B) là một trong những phi công như thế, người đã để lại dấu ấn sâu đậm qua những trận không chiến bảo vệ vùng trời Tổ quốc.
Những năm 1965–1966, không quân Mỹ đẩy mạnh các đợt đánh phá miền Bắc, tập trung vào những mục tiêu giao thông trọng yếu nhằm cắt đứt tuyến chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong số đó, cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) được xem là “yết hầu” chiến lược, liên tục trở thành mục tiêu của các đợt không kích với quy mô lớn, có máy bay tiêm kích yểm trợ chặt chẽ.
Máy bay tiêm kích MiG-17, số hiệu 2047, cùng loại máy bay được Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy (B) sử dụng trong các trận không chiến chống Mỹ. Hiện vật trưng bày tại Bảo tàng Phòng không – Không quân, Hà Nội. (Ảnh tư liệu)
Trong một đợt đánh phá ác liệt năm 1966, khi nhiều tốp máy bay Mỹ từ ngoài biển bay sâu vào đất liền, Bộ Tư lệnh Không quân lệnh cho các biên đội tiêm kích xuất kích đánh chặn. Nguyễn Văn Bảy (B) được giao nhiệm vụ tham gia bảo vệ vùng trời Hàm Rồng, điều khiển máy bay MiG-17 – loại tiêm kích có tính cơ động cao nhưng kém hơn đối phương về tốc độ và trang bị điện tử.
Sau khi cất cánh, Nguyễn Văn Bảy không vội lao lên cao đối đầu trực diện. Ông chủ động hạ thấp độ cao, bám theo địa hình đồi núi, lợi dụng tầng mây để che giấu đường bay, tránh sự phát hiện của radar địch. Khi phát hiện đội hình máy bay Mỹ đang chuẩn bị bổ nhào ném bom cầu Hàm Rồng, ông bình tĩnh cơ động, kiên nhẫn áp sát từ phía sau đội hình địch.
Thời cơ đến trong khoảnh khắc ngắn ngủi. Giữa tiếng động cơ gầm rú và lưới lửa phòng không dày đặc, Nguyễn Văn Bảy dũng cảm đưa máy bay áp sát mục tiêu ở cự ly gần. Bất chấp nguy hiểm, ông giữ vững hướng công kích, nổ súng chính xác, bắn trúng một máy bay Mỹ. Chiếc máy bay địch bốc cháy, rơi xuống trong sự hoảng loạn của đội hình còn lại. Đòn đánh bất ngờ khiến quân địch rối loạn, buộc chúng phải vội vàng thả bom ngoài mục tiêu và tháo chạy khỏi khu vực Hàm Rồng.
Trận không chiến diễn ra trong thời gian ngắn nhưng mang ý nghĩa lớn. Không chỉ trực tiếp tiêu diệt sinh lực không quân Mỹ, chiến công của Nguyễn Văn Bảy (B) còn góp phần bảo vệ an toàn cầu Hàm Rồng, giữ vững mạch máu giao thông chiến lược của miền Bắc trong thời điểm cam go của cuộc chiến. Trận đánh ấy thể hiện rõ bản lĩnh, mưu trí và tinh thần dám đánh, quyết thắng của phi công Việt Nam trước kẻ thù có ưu thế vượt trội về kỹ thuật.
Sau này, khi nhắc đến những trận không chiến bảo vệ Hàm Rồng, đồng đội và thế hệ phi công trẻ vẫn nhớ đến Nguyễn Văn Bảy như hình ảnh của một người lính không quân giản dị nhưng quả cảm, sẵn sàng đặt sinh mạng mình vào từng lần xuất kích. Cuộc đời chiến đấu của ông là minh chứng sống động cho tinh thần anh dũng của Không quân Nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
