NGUYỄN VĂN BẢY – CÁNH CHIM HUYỀN THOẠI TRÊN BẦU TRỜI TỔ QUỐC

Trong những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ, giữa bầu trời miền Bắc đầy bom đạn, có một người phi công xuất thân từ ruộng đồng Nam Bộ đã làm nên những chiến công khiến cả đối phương phải nể phục. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy – người đã dùng chiếc MiG-17 nhỏ bé để bắn rơi 7 máy bay Mỹ, trở thành một trong những phi công huyền thoại của Không quân nhân dân Việt Nam. Nhưng điều đặc biệt ở ông không chỉ nằm ở những trận không chiến trên bầu trời, mà còn ở cuộc đời giản dị đến lạ thường sau khi rời buồng lái.

Nguyễn Văn Bảy sinh ngày 2/2/1936 tại Lai Vung, Sa Đéc, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp, với tên khai sinh Nguyễn Văn Hoa. Là con thứ bảy trong gia đình nên sau này ông lấy tên Nguyễn Văn Bảy. Tuổi thơ của ông gắn với ruộng đồng, những con đường đất và cuộc sống của một người con miền Tây. Cậu bé ấy chỉ học hết lớp 3, chưa từng nghĩ rằng có ngày mình sẽ trở thành phi công chiến đấu, càng không thể tưởng tượng mình sẽ điều khiển những chiếc máy bay phản lực trên bầu trời.

Năm 17 tuổi, Nguyễn Văn Bảy trốn gia đình theo bộ đội. Năm 1954, sau Hiệp định Genève, ông cùng đồng đội tập kết ra Bắc. Một bước ngoặt lớn đến vào năm 1960, khi ông được lựa chọn tham gia tuyển chọn phi công. Từ một người lính chưa biết đi xe đạp, trình độ văn hóa còn hạn chế, ông phải học văn hóa, ngoại ngữ rồi sang Trung Quốc đào tạo lái máy bay. Những chiếc Yak-18, MiG-15 và MiG-17 lần lượt trở thành những người bạn đồng hành của người lính xuất thân từ ruộng đồng ấy.

Để trở thành một phi công chiến đấu đã khó, làm chủ chiếc MiG-17 trong những trận không chiến với các loại máy bay hiện đại của Mỹ lại càng khó hơn. Nhưng Nguyễn Văn Bảy có một thứ mà máy móc không thể thay thế: ý chí và lòng quả cảm. Ông học từng thao tác, luyện từng kỹ thuật, kiên trì vượt qua những hạn chế của bản thân để làm chủ bầu trời.

Ngày 7/10/1965, Nguyễn Văn Bảy có trận xuất kích đầu tiên. Trong trận chiến, chiếc MiG-17 của ông bị tên lửa đối phương đánh trúng, thân máy bay bị thủng tới hàng chục lỗ. Mặt đất yêu cầu ông nhảy dù, nhưng nhận thấy máy bay vẫn còn điều khiển được, ông quyết định tiếp tục giữ máy bay và đưa nó trở về sân bay an toàn. Chính trong những trận chiến khốc liệt ấy, ông lập chiến công đầu tiên khi bắn rơi một chiếc F-4C của Mỹ.

Từ đó, những chiến công liên tiếp đến với người phi công miền Tây. Trong những năm tháng chiến đấu, Nguyễn Văn Bảy đã nhiều lần xuất kích, đối đầu với những máy bay hiện đại và có ưu thế về kỹ thuật của Không quân Mỹ. Với chiếc MiG-17 chỉ được trang bị pháo, ông đã bắn rơi tổng cộng 7 máy bay Mỹ, gồm 4 chiếc F-4 Phantom II, 2 chiếc F-105 Thunderchief và 1 chiếc F-8 Crusader.

Thành tích ấy đặc biệt bởi MiG-17 được xem là loại máy bay có nhiều hạn chế khi đặt cạnh những chiến đấu cơ hiện đại của đối phương. Nhưng trong không chiến, máy móc chỉ là một phần. Bản lĩnh, khả năng phán đoán, sự bình tĩnh và lòng dũng cảm của người phi công mới là yếu tố quyết định. Nguyễn Văn Bảy đã biến những hạn chế về trang bị thành thử thách để chứng minh khả năng của mình.

Tháng 1/1967, khi vừa bước qua tuổi 30, Thượng úy Nguyễn Văn Bảy được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau những chiến công, Bác vừa biểu dương, vừa căn dặn người phi công phải biết giữ gìn lực lượng, bởi chiến đấu không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn cần sự tỉnh táo để có thể tiếp tục cống hiến lâu dài.

Sau khi đạt 7 chiến công, Nguyễn Văn Bảy không còn trực tiếp tham gia những trận không chiến như trước mà chuyển sang làm công tác chỉ huy, huấn luyện, dìu dắt các phi công trẻ. Một người từng nhiều lần đối mặt với cái chết giờ trở thành người truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ kế tiếp. Những người lính trẻ học ở ông không chỉ kỹ thuật bay mà còn học sự bình tĩnh, quyết đoán và tinh thần không khuất phục trước đối phương.

Tổng cộng, Nguyễn Văn Bảy có 94 lần xuất kích, 13 lần nổ súng và bắn rơi 7 máy bay Mỹ. Đặc biệt, trong toàn bộ quá trình chiến đấu, ông không một lần phải nhảy dù. Những con số ấy đã góp phần làm nên tên tuổi của một trong những phi công tiêu biểu nhất của Không quân nhân dân Việt Nam.

Nhưng có lẽ điều khiến người ta nhớ nhất về Nguyễn Văn Bảy lại không phải là những con số trên bầu trời.

Sau khi rời quân ngũ với quân hàm Đại tá, ông trở về quê nhà. Không còn bộ quân phục, không còn tiếng động cơ phản lực và những chuyến bay giữa lằn ranh sinh tử, người Anh hùng năm nào lại trở về với ruộng đồng. Ông mặc áo bà ba, đi chân đất, đào ao, trồng cây, chăm ruộng và sống cuộc đời bình dị như bao người nông dân Nam Bộ.

Người dân quê nhà gọi ông bằng những cái tên rất đỗi thân thương như “ông Bảy lúa”, “ông Bảy ruộng”. Có lẽ chính sự giản dị ấy đã khiến hình ảnh người anh hùng trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Sau ánh hào quang của chiến công là một người cha, người chồng, người nông dân yêu lao động, sống khiêm nhường và luôn coi những năm tháng chiến đấu là trách nhiệm của một người lính đối với đất nước.

Năm 2017, ông sang Hoa Kỳ gặp gỡ những cựu phi công từng tham chiến tại Việt Nam. Những người từng ở hai phía chiến tuyến năm xưa giờ có thể ngồi lại với nhau, nhìn lại một cuộc chiến đã đi qua. Trong cuộc gặp ấy, Nguyễn Văn Bảy không chỉ là một người chiến thắng trên bầu trời, mà còn là một người lính đã đi qua chiến tranh và trở về với cuộc sống đời thường.

Ông qua đời năm 2019, khép lại cuộc đời 83 năm với một hành trình đặc biệt: từ cậu bé miền Tây chân đất trở thành phi công chiến đấu, từ người lính giữa bầu trời lửa đạn trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, rồi cuối cùng lại trở về với mảnh ruộng quê nhà.

Nguyễn Văn Bảy đã bay qua những năm tháng dữ dội nhất của đất nước. Những chiếc máy bay ông từng đối đầu rồi sẽ nằm lại trong lịch sử, những trận không chiến rồi sẽ trở thành ký ức, nhưng hình ảnh người phi công chân đất với đôi tay từng điều khiển MiG-17 giữa bầu trời bom đạn sẽ còn được nhắc nhớ. Ông giống như một cánh chim đã bay qua bão lửa để bảo vệ bầu trời Tổ quốc, rồi lặng lẽ trở về với đồng ruộng quê hương – nơi cuộc đời ông bắt đầu và cũng là nơi người anh hùng tìm thấy sự bình yên sau những năm tháng chiến tranh.