Nguyễn Văn Bảy – Phi công MiG-17 và những trận không chiến trên bầu trời miền Bắc

Nguyễn Văn Bảy sinh năm 1936 trong một gia đình nông dân ở tỉnh Đồng Tháp. Trước khi trở thành phi công, ông từng làm ruộng và tham gia lực lượng vũ trang địa phương. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc và được tuyển chọn vào lực lượng Không quân Nhân dân Việt Nam – một lực lượng còn rất non trẻ khi đó.

Việc trở thành phi công chiến đấu là một thử thách lớn. Nguyễn Văn Bảy cùng nhiều học viên khác được gửi sang nước ngoài đào tạo lái máy bay phản lực MiG-17. Theo lời kể của ông trong nhiều cuộc phỏng vấn, những ngày đầu học bay vô cùng gian nan. Từ một người nông dân quen lao động trên đồng ruộng, ông phải làm quen với kiến thức khí động học, điều khiển máy bay phản lực và các kỹ thuật không chiến hiện đại. Ông luôn tự nhủ phải học thật tốt để có thể trở về bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Năm 1965, khi Không quân Hoa Kỳ bắt đầu mở rộng các cuộc không kích miền Bắc, Nguyễn Văn Bảy chính thức bước vào chiến đấu. Lúc ấy, MiG-17 của Việt Nam có tốc độ chậm hơn nhiều so với các loại máy bay F-4 Phantom II hay F-105 Thunderchief của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, theo chiến thuật của Không quân Việt Nam, các phi công tận dụng khả năng cơ động ở độ cao thấp và kỹ năng không chiến vòng gần để khắc chế ưu thế của đối phương.

Trong một trong những trận không chiến tiêu biểu năm 1966, Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội cất cánh đánh chặn các tốp máy bay Mỹ đang tiến vào miền Bắc. Sau khi được sở chỉ huy dẫn đường tiếp cận mục tiêu, ông bình tĩnh đưa máy bay vào vị trí thuận lợi rồi khai hỏa ở cự ly gần. Theo các tài liệu lịch sử của Việt Nam, ông đã bắn rơi nhiều máy bay đối phương trong các trận không chiến khác nhau, trở thành một trong những phi công có thành tích xuất sắc nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Điều đặc biệt trong những lời kể của Nguyễn Văn Bảy là ông rất ít nói về chiến công của bản thân. Ông thường nhấn mạnh rằng thành công của mỗi phi công là kết quả của cả một hệ thống: lực lượng ra-đa phát hiện mục tiêu, sở chỉ huy dẫn đường chính xác, bộ phận kỹ thuật bảo đảm máy bay và đồng đội yểm trợ lẫn nhau trên không. Theo ông, nếu thiếu một trong những mắt xích đó thì phi công khó có thể hoàn thành nhiệm vụ.

Đến cuối năm 1967, Nguyễn Văn Bảy được ghi nhận đã bắn rơi 7 máy bay Hoa Kỳ theo thống kê của phía Việt Nam, trở thành một trong số ít phi công đạt cấp độ "ace" (phi công có từ 5 chiến công trên không trở lên). Thành tích này giúp ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới ngoài 30 tuổi.

Sau chiến tranh, Nguyễn Văn Bảy tiếp tục phục vụ trong Không quân một thời gian trước khi trở về quê hương Đồng Tháp sinh sống. Điều khiến nhiều người kính trọng là dù từng là phi công nổi tiếng, ông lựa chọn cuộc sống giản dị của một người nông dân. Trong các cuộc gặp gỡ với học sinh, sinh viên và chiến sĩ trẻ, ông thường kể về chiến tranh bằng giọng điềm tĩnh, nhấn mạnh giá trị của hòa bình hơn là chiến thắng.

Ông từng chia sẻ rằng mỗi lần cất cánh đều có thể là chuyến bay cuối cùng, vì vậy điều quan trọng nhất là hoàn thành nhiệm vụ và đưa máy bay trở về an toàn nếu có thể. Những đồng đội không trở về luôn là ký ức mà ông mang theo suốt cuộc đời. Chính vì vậy, sau chiến tranh, ông tích cực tham gia các hoạt động giáo dục truyền thống, mong muốn thế hệ trẻ hiểu được cái giá của hòa bình và trân trọng những thành quả mà đất nước đã giành được.

Nguyễn Văn Bảy qua đời năm 2019 tại quê nhà Đồng Tháp. Tên tuổi của ông được ghi nhận trong lịch sử Không quân Nhân dân Việt Nam như một trong những phi công tiêm kích xuất sắc nhất thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của những trận không chiến trên bầu trời miền Bắc mà còn là hình ảnh của một người lính bình dị, khiêm nhường và luôn đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết.