NGUYỄN VĂN BẢY – TỪ CẬU TRAI CHÂN ĐẤT ĐẾN NGƯỜI LÀM CHỦ BẦU TRỜI

NGUYỄN VĂN BẢY – TỪ CẬU TRAI CHÂN ĐẤT ĐẾN NGƯỜI LÀM CHỦ BẦU TRỜI

Có những câu chuyện về người anh hùng bắt đầu bằng một năng khiếu đặc biệt. Nhưng câu chuyện của Nguyễn Văn Bảy lại bắt đầu bằng một điều gần như ngược lại: ông từng rất sợ máy bay.

Sinh năm 1936 tại Lai Vung, Đồng Tháp, Nguyễn Văn Bảy lớn lên trong một gia đình nghèo ở miền sông nước. Ông tham gia cách mạng từ khi còn trẻ, sau đó tập kết ra Bắc. Năm 1958, ông được tuyển chọn đi học lái máy bay. Khi ấy, ông mới chỉ học hết lớp 3. Việc trở thành phi công tưởng như là điều quá xa vời đối với một người chưa có nền tảng học vấn cao. Nhưng ông không bỏ cuộc. Ông được học bổ túc văn hóa và bắt đầu lại từ những kiến thức rất cơ bản.

Rồi một thử thách khác xuất hiện. Những ngày đầu huấn luyện, mỗi lần ngồi lên máy bay, ông thường bị say, thậm chí nôn ói. Với một người đang học để trở thành phi công, đó chắc chắn không phải là dấu hiệu dễ dàng. Nhưng thay vì nghĩ rằng mình không phù hợp, Nguyễn Văn Bảy tìm cách thích nghi. Ông tự rút kinh nghiệm, tìm cách khắc phục chứng say và tiếp tục bay. Sau cùng, chàng trai từng nghĩ mình khó có thể theo nổi việc học đã hoàn thành khóa đào tạo và trở thành phi công lái MiG-17.

Có lẽ chính chi tiết ấy làm câu chuyện Nguyễn Văn Bảy trở nên gần gũi với người trẻ hơn rất nhiều. Bởi trong cuộc đời, không phải ai cũng bắt đầu với lợi thế. Có người học chậm hơn người khác. Có người thiếu điều kiện. Có người lần đầu thử một việc mới đã thất bại. Có người thậm chí nghĩ rằng mình không đủ khả năng.

Nhưng điểm xuất phát không quyết định điểm đến.

Từ năm 1965, Nguyễn Văn Bảy bắt đầu tham gia chiến đấu trên bầu trời miền Bắc. Ông có 13 lần trực tiếp không chiến và được ghi nhận đã bắn rơi 7 máy bay Mỹ bằng MiG-17. Năm 1967, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đáng chú ý là MiG-17 khi ấy có nhiều hạn chế về tốc độ và trang bị so với những máy bay hiện đại của đối phương. Vì vậy, trong những trận không chiến, người phi công phải dựa rất nhiều vào khả năng quan sát, phán đoán, kỹ thuật điều khiển máy bay và sự bình tĩnh. Những tư liệu về Nguyễn Văn Bảy thường nhắc đến khả năng tận dụng địa hình, chọn thời điểm tiếp cận và xử lý tình huống rất nhanh của ông.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào con số 7 máy bay, chúng ta có thể bỏ qua một điều quan trọng hơn: Nguyễn Văn Bảy không phải một người sinh ra đã giỏi.

Ông trở nên giỏi qua quá trình học tập.

Ông từng thiếu kiến thức và phải học lại.

Ông từng say máy bay và phải tìm cách vượt qua.

Ông từng bước vào những chuyến bay đầu tiên với rất nhiều điều chưa biết.

Rồi từng chuyến bay một, ông tiến bộ hơn.

Đó là một quy luật rất bình thường của sự trưởng thành: không ai giỏi ngay từ lần đầu tiên.

Một người trẻ hôm nay có thể nhìn vào câu chuyện ấy khi mình đang học một ngoại ngữ và thấy mình phát âm chưa tốt. Có thể khi mới đi làm và liên tục mắc lỗi. Có thể khi học một kỹ năng mới mà người khác làm tốt hơn mình rất nhiều.

Những lúc ấy, điều đáng hỏi không phải là: “Tại sao mình chưa giỏi?”

Mà là: “Mình đã tiến bộ hơn chính mình của ngày hôm qua chưa?”

Nguyễn Văn Bảy đã từng là một cậu bé học hành dang dở. Nhưng ông không để quá khứ trở thành giới hạn của mình. Ông học lại. Ông rèn luyện. Ông thích nghi. Và cuối cùng, ông bước vào một lĩnh vực mà ngay cả việc học để theo kịp người khác đã là một thử thách rất lớn.

Có một hình ảnh khác về ông cũng rất đáng nhớ.

Sau những năm tháng chiến đấu, Nguyễn Văn Bảy vẫn giữ phong thái giản dị, mộc mạc của một người nông dân Nam Bộ. Trong những cuộc gặp với các phi công Mỹ từng đối đầu trên bầu trời, ông có thể trò chuyện bình thản về những trận không chiến năm xưa. Một trong những cuộc gặp đáng chú ý là với Joseph Plumb – phi công Mỹ từng tham chiến tại Việt Nam. Hai người từng ở hai phía của cuộc chiến, nhưng nhiều năm sau lại có thể gặp nhau và trò chuyện về những ký ức đã qua.

Chi tiết ấy khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Bảy không chỉ còn là chuyện của chiến tranh.

Bởi sau cùng, những người từng ở hai phía cũng trở về với cuộc sống của mình.

Chiến tranh thuộc về lịch sử.

Còn con người thì tiếp tục sống.

Và những cuộc gặp sau chiến tranh cho thấy ký ức về một thời có thể được nhìn lại bằng một góc nhìn khác: bình tĩnh hơn, nhân văn hơn và không nhất thiết phải tiếp tục mang theo những đối đầu của quá khứ.

Nguyễn Văn Bảy qua đời năm 2019, hưởng thọ 84 tuổi. Những năm cuối đời, ông trở về với cuộc sống giản dị ở quê nhà Đồng Tháp. Người từng tung cánh trên bầu trời chiến tranh cuối cùng lại trở về với những điều rất gần gũi của quê hương.

Có lẽ đó cũng là điều đẹp nhất trong câu chuyện của ông.

Từ một cậu trai chân đất miền Tây, ông bước lên máy bay.

Từ một người học chưa hết lớp 3, ông trở thành phi công.

Từ một người từng say đến mức nôn ói khi huấn luyện, ông trở thành người làm chủ chiếc MiG-17 trên bầu trời.

Và sau tất cả những năm tháng dữ dội ấy, ông lại trở về với hình ảnh một người đàn ông giản dị của miền quê sông nước.

Thời hoa lửa có thể đã tạo nên một người anh hùng, nhưng hành trình để trở thành người anh hùng ấy lại bắt đầu từ những điều rất bình thường: học lại từ đầu, vượt qua điểm yếu của mình và không bỏ cuộc khi con đường phía trước khó hơn mình tưởng.

Tuổi trẻ hôm nay không cần phải trở thành Nguyễn Văn Bảy thứ hai.

Mỗi người có một bầu trời riêng để chinh phục.

Có người là giảng đường.

Có người là nghề nghiệp.

Có người là một ước mơ tưởng như quá xa.

Có người chỉ đơn giản là mong muốn trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Nhưng dù bầu trời ấy ở đâu, câu chuyện của người phi công năm xưa vẫn nhắc chúng ta một điều:

Đừng vội nói “mình không làm được” chỉ vì hôm nay mình chưa làm tốt.

Bởi có những người từng không biết mình có thể bay.

Cho đến khi họ thật sự cất cánh.