Nguyễn Văn Bé
Nguyễn Văn Bé (1941–2002, theo một số nguồn) là chiến sĩ du kích miền Nam Việt Nam, người được chính quyền cách mạng tôn vinh là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Ông trở thành biểu tượng tuyên truyền nổi bật gắn với câu chuyện “ôm mìn diệt Mỹ”.
Thông tin chính
Năm sinh: 1941, Châu Thành (tỉnh Sông Bé, nay thuộc Bình Dương)
Hy sinh (theo tuyên truyền): 1966 tại Đồng Tháp Mười
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (1967)
Đơn vị: Đại đội 304, tiểu đoàn địa phương Phú Lợi, Thủ Dầu Một
Vinh danh: Tên đặt cho nhiều trường học và đường phố trên toàn quốc
Bối cảnh và sự kiện
Theo tài liệu tuyên truyền của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Nguyễn Văn Bé bị địch bắt trong khi vận chuyển vũ khí năm 1966. Khi bị ép khai báo, ông đã ôm mìn lao vào xe bọc thép M113 của Mỹ–VNCH, tiêu diệt nhiều binh sĩ và hy sinh. Hành động này được ca ngợi như biểu tượng lòng quả cảm “thà chết chứ không khuất phục”, và ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng năm 1967 .
Tranh cãi và “vụ án tuyên truyền”
Sau khi chiến tranh lan rộng, chính quyền Việt Nam Cộng hòa công bố hình ảnh và lời nói của một người tự xưng là Nguyễn Văn Bé còn sống, cho rằng ông đã “hồi chánh”. Sự kiện này tạo nên cuộc chiến thông tin gay gắt: miền Bắc tiếp tục tôn vinh ông như liệt sĩ, còn miền Nam phát thanh “Nguyễn Văn Bé vẫn còn sống đây”. Nhiều tài liệu sau này ghi nhận khả năng ông bị bắt và sử dụng trong chiến dịch tâm lý của VNCH, khiến nhân vật này trở thành biểu tượng hai chiều cho sức mạnh và mặt trái của tuyên truyền .
Di sản và ghi nhận
Bất chấp tranh cãi, Nguyễn Văn Bé vẫn được lưu danh trong hệ thống tưởng niệm của Việt Nam sau 1975. Hàng loạt trường học, đường phố tại TP.HCM, Bình Định, Vĩnh Long, Buôn Ma Thuột… mang tên ông. Câu chuyện về Nguyễn Văn Bé thường được đặt song hành với những trường hợp huyền thoại chiến tranh như Lê Văn Tám, phản ánh cách xã hội Việt Nam khắc họa chủ nghĩa anh hùng trong giai đoạn chiến tranh hiện đại
