Nguyễn Văn Cát - Người thanh niên ưu tú và phong trào truyền bá quốc ngữ
Nhà giáo, nhà hoạt động văn hóa nhiệt thành, người tận tụy đưa con chữ đến với hàng vạn người nghèo qua phong trào Truyền bá quốc ngữ, góp phần tiêu diệt "giặc dốt" trước Cách mạng tháng Tám.
Những năm đầu thập niên 1930, khi hơn 95% dân số Việt Nam rơi vào cảnh mù chữ dưới ách thống trị của thực dân Pháp, việc học tập trở thành một thứ xa xỉ phẩm đối với người nghèo. Giữa bối cảnh đó, Hội Truyền bá quốc ngữ ra đời năm 1938 tại Hà Nội với sự tham gia nhiệt huyết của nhiều trí thức trẻ tiến bộ, trong đó Nguyễn Văn Cát là một trong những hội viên sáng lập và hoạt động hăng hái nhất.
Không quản ngại khó khăn, vất vả, ban ngày đi dạy học mưu sinh, ban đêm Nguyễn Văn Cát lại lặn lội đến các khu lao động nghèo, xóm thợ, bến phà để trực tiếp đứng lớp "bình dân học vụ". Ông tự tay biên soạn nhiều tài liệu vần chữ đơn giản, dễ hiểu, giúp những người phu phen, tiểu thương, người nghèo khổ nhanh chóng biết đọc, biết viết chỉ trong vài tháng ngắn ngủi.
Không chỉ dạy chữ, qua những lớp học tối ấy, ông và các đồng nghiệp còn khéo léo lồng ghép lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý thức tự tôn dân tộc vào từng bài học. Phong trào do ông và các trí thức nhiệt huyết gầy dựng đã thắp lên một luồng ánh sáng văn minh mạnh mẽ, chuẩn bị sẵn sàng nguồn nhân lực tri thức cho Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công rực rỡ, xóa bỏ hoàn toàn ách nô dịch học đường của thực dân.
