NGUYỄN VĂN CHỨC – MỘT ĐỜI NGƯỜI LÍNH GIỮA NHỮNG DẶM DÀI KHÓI LỬA

Có những người đi qua chiến tranh với những chiến công được ghi thành trang sử, nhưng cũng có những người lặng lẽ đi qua những năm tháng khói lửa, đặt từng viên gạch xây dựng lực lượng, bám địa bàn, gây dựng cơ sở và giữ gìn từng phần đất của Tổ quốc. Đại tá Nguyễn Văn Chức là một người như thế. Cuộc đời gần một thế kỷ của ông gắn với những chặng đường gian khó của cách mạng, từ những ngày đầu kháng chiến chống Pháp, những năm tháng làm nhiệm vụ quốc tế trên đất Lào, đến thời kỳ xây dựng lực lượng Công an nhân dân vũ trang và công tác trinh sát biên phòng. Ông sinh năm 1927, quê ở xã Hoài Sơn, thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Ngay từ những ngày đất nước vừa giành được độc lập, chàng trai Nguyễn Văn Chức đã sớm lựa chọn con đường đi theo cách mạng. Ngày 3-9-1945, ông hòa mình vào cuộc mít tinh mừng nền độc lập tại quê nhà. Niềm vui của một người dân được sống trong một nước tự do đã thôi thúc ông quyết tâm theo Đảng làm cách mạng. Ông trở thành học sinh khóa đầu của Trường Trung học bình dân miền Nam Trung Bộ và ngày 15-1-1949 vinh dự được đứng trong hàng ngũ của Đảng. Cuối năm ấy, cùng bảy học viên năm cuối của trường, ông được phân công làm cán bộ dân vận trong đội công tác vũ trang sang giúp nước bạn Lào.

Những năm tháng trên đất Lào là một phần quan trọng trong cuộc đời người chiến sĩ Bình Định. Trong điều kiện chiến trường gian khổ, ông làm công tác chính trị, tham gia lực lượng quân tình nguyện, từng đảm nhiệm cương vị chính trị viên đại đội và có thời gian tham dự Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào. Đó là những năm tháng mà người cán bộ trẻ phải đi qua những vùng rừng núi hiểm trở, sống giữa nhân dân, xây dựng cơ sở, làm công tác vận động quần chúng và cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ quốc tế. Sau này nhớ lại cuộc đời mình, ông vẫn nhắc về những chuyến đi dài năm ấy như những dấu mốc không thể quên của một đời quân ngũ.

Năm 1958, khi lực lượng Công an nhân dân vũ trang được thành lập, Nguyễn Văn Chức được điều động sang lực lượng non trẻ này. Từ đây, cuộc đời ông gắn bó sâu sắc với nhiệm vụ bảo vệ an ninh, chủ quyền biên giới. Ông được giao tham gia xây dựng lực lượng Công an nhân dân vũ trang Khu V, làm công tác an ninh, diệt ác, phá kìm, chống lại hệ thống ấp chiến lược của địch. Những địa danh như Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Tây Nguyên... trở thành những nơi in dấu bước chân người cán bộ trinh sát. Không chỉ chiến đấu bằng súng đạn, ông cùng đồng đội phải gây dựng lực lượng tại chỗ, tìm người, đào tạo cán bộ trẻ, vận động nhân dân và xây dựng mạng lưới an ninh vũ trang ngay trong những vùng địch kiểm soát. Gần mười năm đằng đẵng, công việc ấy đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và khả năng bám dân, bám địa bàn rất cao.

Trong chiến tranh, có những trận đánh được nhớ bằng tiếng súng, nhưng cũng có những cuộc chiến âm thầm mà nếu không có những người lính trinh sát, những người xây dựng cơ sở và bảo vệ địa bàn, thắng lợi sẽ khó có thể thành hình. Nguyễn Văn Chức thuộc về những người lính trên mặt trận thầm lặng ấy. Ông từng chia sẻ rằng điều tâm huyết nhất trong những năm tháng công tác là gây dựng được lực lượng Công an nhân dân vũ trang tại chỗ đủ sức mạnh để đứng vững và chiến đấu. Từ một người con của đất võ Bình Định, ông đã trở thành một trong những cán bộ gắn bó với những ngày đầu xây dựng lực lượng trinh sát biên phòng.

Sau nhiều năm chiến đấu và công tác, ông tiếp tục đảm nhiệm những trọng trách cao hơn. Năm 1983, Đại tá Nguyễn Văn Chức giữ chức Cục trưởng Cục Trinh sát Biên phòng. Đây là vị trí đòi hỏi người cán bộ không chỉ có kinh nghiệm chiến trường mà còn phải có tầm nhìn tổ chức, nghiệp vụ và khả năng chỉ huy một lực lượng đặc thù. Ông đã dành phần lớn cuộc đời mình cho những nhiệm vụ không ồn ào, nơi người lính nhiều khi phải đứng sau ánh hào quang của chiến thắng để bảo vệ bình yên cho đất nước.

Nhìn lại chặng đường ấy, những phần thưởng ông nhận được là sự ghi nhận cho một đời cống hiến: Huân chương Kháng chiến chống Pháp, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, Huân chương Chiến công, Huân chương Chiến sĩ giải phóng, Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Tự do do Nhà nước Lào trao tặng, Huy chương Quân kỳ Quyết thắng cùng nhiều phần thưởng khác. Ông còn được trao Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng.

Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất về Đại tá Nguyễn Văn Chức không nằm ở những tấm huân chương. Đó là một cuộc đời gần như đi cùng lịch sử của một thế hệ. Từ những ngày đầu đất nước độc lập, qua kháng chiến chống Pháp, những năm làm nhiệm vụ quốc tế trên đất Lào, đến cuộc chiến đấu chống Mỹ và những ngày xây dựng lực lượng biên phòng sau này, ông đã dành tuổi trẻ, sức lực và trí tuệ cho Tổ quốc. Năm 2023, ở tuổi 97, người chiến sĩ năm xưa đã trở về với đất mẹ. Nhưng những vùng đất ông từng đặt chân, những đơn vị ông từng góp sức xây dựng và những thế hệ cán bộ được ông dìu dắt vẫn tiếp tục câu chuyện của mình.

Có lẽ, khi nhắc đến “thời hoa lửa”, người ta thường nhớ đến những trận đánh dữ dội, những người anh hùng ngã xuống giữa chiến trường. Nhưng chiến tranh còn được làm nên bởi biết bao con người âm thầm như Nguyễn Văn Chức: đi vào nơi gian khó, bám đất, bám dân, gây dựng cơ sở, giữ từng địa bàn và lặng lẽ hoàn thành nhiệm vụ. Một đời người của ông là một hành trình dài qua khói lửa, từ người thanh niên Bình Định đến người cán bộ cao cấp của lực lượng biên phòng. Và khi những tiếng súng đã lùi xa, điều còn lại chính là một thế hệ đã sống, chiến đấu và cống hiến trọn vẹn cho hai chữ Tổ quốc.