Nguyễn Văn Cừ
Tổng Bí thư trẻ nhất trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (nhậm chức năm 26 tuổi), nhà tư tưởng xuất lỗi lạc với tác phẩm "Tự chỉ trích" và hy sinh lẫm liệt tại Ngã ba Giồng.
Nguyễn Văn Cừ sinh ra trong một dòng họ khoa bảng tại Từ Sơn, Bắc Ninh (ông là hậu duệ đời thứ 17 của danh nhân Nguyễn Trãi). Sớm giác ngộ cách mạng, ông trải qua nhiều năm tháng bị giam cầm tại nhà tù Côn Đảo. Bằng trí tuệ kiệt xuất và bản lĩnh chính trị vững vàng, năm 1938, ông được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng khi mới 26 tuổi.
Di sản vĩ đại nhất của ông là tác phẩm Tự chỉ trích (viết năm 1939). Trong cuốn sách này, ông mạnh dạn vạch ra những sai lầm, tả khuynh của Đảng, nhấn mạnh tinh thần "đảng viên phải dám nhìn thẳng vào sự thật, tự phê bình để tiến bộ". Tác phẩm này được coi là một viên ngọc quý về lý luận xây dựng Đảng. Tháng 1/1940, ông bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn. Dù bị tra tấn tàn khốc, ông vẫn hiên ngang giữ vững khí tiết. Ngày 28/8/1941, thực dân Pháp đưa vị Tổng Bí thư 29 tuổi ra xử bắn tại pháp trường Hóc Môn. Sự ngã xuống của ông là một tổn thất vô cùng to lớn đối với trí tuệ và sự lãnh đạo của Đảng thời kỳ tiền khởi nghĩa.
