Nguyễn Văn Được

TỪ CẬU BÉ MỒ CÔI ĐI Ở ĐỢ ĐẾN VỊ TƯỚNG CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Hành trình đặc biệt của Thượng tướng, Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Được

Có những cuộc đời khi nhìn lại, người ta không chỉ thấy chiến công, quân hàm hay huân chương – mà thấy cả một hành trình vượt lên số phận. Thượng tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Được là một trong những con người như thế.

Ít ai nghĩ rằng vị tướng từng chỉ huy ở những chiến trường ác liệt nhất lại khởi đầu cuộc đời bằng một tuổi thơ mồ côi, đói khổ và đầy nước mắt.

Tuổi thơ “tứ cố vô thân”

Ông sinh năm 1946 tại Quảng Ngãi – vùng đất giàu truyền thống cách mạng nhưng cũng chịu nhiều đau thương trong chiến tranh.

Trong cuốn hồi ký “Còn trong ký ức”, ông từng kể lại những dòng đầy ám ảnh:

“Ba chết tôi còn ở trong bụng mẹ. Mẹ chết thì tôi 2 tuổi.”

Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ thuở ấu thơ, ông được chị gái nuôi dưỡng. Nhưng đến năm 8 tuổi, chị gái cũng qua đời. Từ đó, cậu bé Nguyễn Văn Được bước vào chuỗi ngày lang bạt, đi ở đợ cho các gia đình địa chủ để kiếm miếng ăn qua ngày.

Ông từng nhớ lại:

“Tôi đi ở thuê cho một gia đình địa chủ là ác ôn Ngụy. Chưa kịp dọn cơm cho nó ăn thì nó vác bát đập lên đầu tôi, chẻ đầu. Tôi bỏ đi, lang thang ở cho nhà này nhà khác kiếm bữa cơm. Cơ cực lắm.”

Những trận đòn, những lần bị đánh hộc máu mồm, máu mũi… không chỉ để lại thương tích, mà còn khắc sâu trong lòng cậu bé 15 tuổi một nỗi căm phẫn trước sự áp bức.

Chính từ nỗi đau ấy, hạt mầm cách mạng bắt đầu nảy nở.

“Nhảy núi” – bước ngoặt của cuộc đời

Năm 15 tuổi, Nguyễn Văn Được quyết định “nhảy núi” lên Nghĩa Hành (Quảng Ngãi), tìm đến lực lượng cách mạng.

Ông giải thích giản dị:

“Ở quê bị áp bức, bóc lột thì trốn ra ấp chiến lược, nhảy lên núi, đi tìm quân giải phóng, tham gia đánh giặc báo thù. Nhảy núi nghĩa là thế.”

Từ một cậu giao liên nhỏ tuổi, ông phấn đấu trở thành người lính chiến đấu tại Quân khu 5. Sau đó, ông được cử ra miền Bắc học tập, rèn luyện.

Năm 1968, ông trở thành Đại đội trưởng Đại đội 6 – Đại đội Anh hùng Phan Đình Giót. Con đường binh nghiệp của ông từ đây gắn liền với những mặt trận ác liệt nhất.

Cánh đồng Chum – nơi “lửa thử vàng”

Trong cuộc đời quân ngũ của Thượng tướng Nguyễn Văn Được, Cánh đồng Chum – Xiêng Khoảng (Lào) là ký ức không thể quên.

Ba lần ông đưa quân sang chiến trường này.

Sáu năm “lửa thử vàng” tại Quân khu 5.

Năm năm “trấn ải” thượng nguồn sông Lô.

Cánh đồng Chum là địa bàn chiến lược quan trọng. Nếu để đối phương kiểm soát khu vực này, nguy cơ uy hiếp từ hướng Nghệ An là rất lớn. Vì vậy, quân tình nguyện Việt Nam sang phối hợp cùng lực lượng cách mạng Lào giải phóng và giữ vững địa bàn.

Tháng 5/1969, trong chiến dịch Mường Sủi, ông bị thương nhưng vẫn không rời trận địa.

Ông kể lại:

“Anh em bảo cõng tôi ra. Tôi bảo bộ đội còn đang chiến đấu, cứ để tao ở đây, tao chỉ huy. Đưa khẩu B40 đây tao bắn.”

Bắn thêm được vài phát, ông lịm đi vì mất máu. Chỉ khi hoàn thành nhiệm vụ, đồng đội mới đưa ông ra khỏi trận địa.

Tinh thần ấy – đặt nhiệm vụ lên trên bản thân – đã làm nên hình ảnh một người chỉ huy được đồng đội tin yêu.

Trong chiến dịch Z năm 1971, ông tiếp tục lập công và được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba. Tiểu đoàn của ông được nhân dân Lào gọi là “Tiểu đoàn Phu Nếch” – Tiểu đoàn thép.

“Khi mình chiến đấu, không nghĩ mình trở thành anh hùng”

Ngày 15/1/1976, Nguyễn Văn Được được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi nhắc về danh hiệu ấy, ông nói giản dị:

“Khi mình chiến đấu thì không nghĩ mình trở thành anh hùng. Mình cứ chiến đấu hết mình cùng đồng chí, đồng đội.”

Đó không phải là lời khiêm tốn xã giao. Đó là tâm thế của một thế hệ: chiến đấu vì nhiệm vụ, không vì danh hiệu.

Vị Xuyên – “lò vôi thế kỷ” và lời thề giữ đất

Sau ngày đất nước thống nhất, chiến tranh chưa thực sự khép lại. Biên giới phía Bắc tiếp tục nóng bỏng.

Tháng 2/1985, ông được bổ nhiệm làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 356, lên mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang) – nơi được gọi là “lò vôi thế kỷ”.

Trước nhiệm vụ nặng nề, ông từng khẳng định:

“Khi nào kẻ địch đạp lên xác của Sư đoàn 356, bước qua xác của ‘thằng Được anh hùng’ này thì nó mới xuống được Hà Giang.”

Đó không chỉ là lời nói. Đó là cam kết của một người chỉ huy trước đồng đội và Tổ quốc.

Năm năm bám trụ nơi tuyến lửa, ông cùng đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ từng tấc đất biên cương.

Từ cậu bé đi ở đợ đến Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam

Tuổi thơ cơ cực đã lùi xa. Cậu bé “tứ cố vô thân” năm nào trở thành Thượng tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Anh hùng LLVTND và sau này là Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam.

Dù ở cương vị nào, ông vẫn đau đáu về trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc và xây dựng tổ chức hội vững mạnh.

Ông từng bày tỏ mong muốn:

“Tôi mong cựu chiến binh ngày càng lớn mạnh về tư tưởng, chính trị, tổ chức.”

Một hành trình vượt số phận

Cuộc đời Thượng tướng Nguyễn Văn Được là minh chứng rõ ràng cho một điều: hoàn cảnh có thể khắc nghiệt, nhưng ý chí có thể thay đổi số phận.

Từ một cậu bé mồ côi, đi ở đợ, bị đánh đập đến chảy máu…
đến một vị tướng đứng nơi tuyến đầu bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Đó không chỉ là câu chuyện cá nhân. Đó là chân dung của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trưởng thành trong “thời hoa lửa”.

Và với thế hệ hôm nay, hành trình ấy nhắc nhở rằng:
Lịch sử không chỉ để tự hào – mà để sống xứng đáng.