Nguyễn Văn Hợi

Trong căn nhà nhỏ ở làng lụa Vạn Phúc, cụ Nguyễn Văn Hợi – người từng hoạt động trong mạng lưới giao liên bí mật thời kỳ 1943-1945 – vẫn nhớ như in những ngày “sống trong lòng địch” đầy căng thẳng. Hồi đó, cụ đóng vai một người đi buôn cốm, gánh đôi sọt nặng trĩu đi khắp các cửa ô Hà Nội, nhưng thực chất dưới lớp lá sen thơm phức là những tờ báo Cứu Quốc và tài liệu chỉ đạo của Trung ương Đảng. Có lần đi qua trạm gác ở Cầu Giấy, lính Nhật chặn lại xét hỏi gắt gao, cụ vẫn bình thản bốc một nắm cốm mời chúng ăn thử để đánh lạc hướng, trong khi tay kia bí mật giữ chặt mép lá giấu tài liệu. Cụ bảo, cái chết lúc đó nhẹ tựa lông hồng, chỉ sợ mình bị bắt thì đứt mạch liên lạc của tổ chức. Những người như cụ Hợi năm ấy không cần danh phận, cứ lặng lẽ lấy tiếng rao hàng làm ám hiệu, lấy sự mưu trí để bảo vệ cán bộ, góp phần tích tụ sức mạnh để một sáng tháng Tám năm 1945, cả Hà Nội vùng lên trong sắc đỏ cờ sao.