NGUYỄN VĂN LÂN – NGƯỜI CHIẾN SĨ ĐẶC CÔNG ĐI QUA NHỮNG NĂM THÁNG HOA LỬA

Có những con người bước vào lịch sử không phải bằng những lời nói lớn lao, mà bằng những năm tháng âm thầm đi qua chiến trường, vượt qua gian khổ và đặt nhiệm vụ của Tổ quốc cao hơn mọi riêng tư của bản thân. Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lân là một hành trình như thế. Từ một chàng trai rời quê hương Đường Lâm, vùng đất cổ xứ Đoài, lên đường nhập ngũ khi đất nước còn chìm trong khói lửa, ông đã trải qua nhiều năm chiến đấu trên những chiến trường khốc liệt của miền Nam, để rồi trở thành một trong những người lính đặc công góp phần vào những thắng lợi của dân tộc trong những năm tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Quê hương Đường Lâm của Nguyễn Văn Lân là một vùng đất cổ, nơi những mái nhà, những con đường làng và những hàng cây đã chứng kiến biết bao thế hệ người Việt lớn lên cùng tình yêu quê hương, đất nước. Tuổi thơ của ông trôi qua trong những năm tháng đất nước còn nhiều biến động. Khi ấy, thế hệ thanh niên Việt Nam lớn lên không chỉ với những ước mơ bình dị về gia đình, quê hương, mà còn mang trong lòng một câu hỏi lớn: mình phải làm gì khi đất nước đang cần?

Năm 1960, Nguyễn Văn Lân nhập ngũ. Chàng trai trẻ rời quê hương, khoác lên mình màu áo lính và bước vào một cuộc đời hoàn toàn khác. Con đường phía trước không hề bằng phẳng. Những năm đầu trong quân ngũ là quãng thời gian của rèn luyện, học tập và thử thách. Nhưng càng đi, ông càng hiểu rằng người lính không chỉ cần sức khỏe và lòng dũng cảm. Trên chiến trường, điều quan trọng hơn cả là ý chí, sự bình tĩnh và tinh thần trách nhiệm trước đồng đội.

Rồi Nguyễn Văn Lân đến với lực lượng đặc công. Đó là một môi trường chiến đấu đòi hỏi sự kiên trì, bí mật, mưu trí và một tinh thần thép. Những người lính đặc công thường phải hành quân trong điều kiện hết sức gian khổ, vượt qua rừng sâu, núi cao, những vùng đất hiểm trở để tiếp cận mục tiêu. Có những cuộc hành quân kéo dài nhiều ngày, nhiều đêm. Có những lúc người lính phải đối diện với cái đói, cơn sốt, những trận mưa rừng và sự khắc nghiệt của chiến trường. Nhưng trong suy nghĩ của Nguyễn Văn Lân, mỗi bước chân tiến về phía trước đều mang theo một ý nghĩa: phía trước là nhiệm vụ, phía sau là quê hương và những người đang chờ ngày đất nước hòa bình.

Trong những năm tháng chiến đấu, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị, từ cán bộ chỉ huy đến Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 14, rồi Tham mưu phó Lữ đoàn 429 thuộc Binh chủng Đặc công. Mỗi cương vị đều đặt lên vai ông những trách nhiệm lớn hơn. Nếu khi còn là một người lính, điều ông quan tâm là hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, thì khi trở thành người chỉ huy, ông còn phải nghĩ đến từng cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.

Một người chỉ huy trên chiến trường không thể chỉ biết ra mệnh lệnh.

Phía sau mỗi quyết định là sự an nguy của đồng đội.

Phía trước mỗi nhiệm vụ là những thử thách không thể lường trước.

Và Nguyễn Văn Lân đã trưởng thành chính trong những năm tháng như thế.

Năm 1965, sau thời gian học tập và chuẩn bị, Nguyễn Văn Lân nhận nhiệm vụ hành quân vào chiến trường miền Nam. Đó là một chuyến đi mà nhiều năm sau ông vẫn nhớ rõ. Những người lính trẻ mang theo hành trang rất giản dị. Trước mắt họ là những cánh rừng dài bất tận, những con suối phải vượt qua và một chặng đường mà không ai biết chính xác bao giờ mới đến nơi.

Khi ấy, con đường Trường Sơn chưa có được những điều kiện thuận lợi như về sau. Đoàn quân phải băng rừng, lội suối, đi qua những vùng núi hiểm trở. Có những ngày mưa rừng kéo dài, quần áo ướt sũng. Có những lúc lương thực cạn dần, mỗi người phải tiết kiệm từng phần ăn. Cũng có những đồng đội đã không thể đi hết con đường.

Nguyễn Văn Lân bước đi trong những năm tháng tuổi trẻ như thế.

Ông từng kể rằng đoàn hành quân phải mất ròng rã nhiều tháng trời mới tới được chiến trường miền Đông Nam Bộ. Nhưng điều khiến người lính trẻ ấy không thể nào quên không chỉ là những gian khổ của núi rừng, mà còn là tình cảm của đồng bào dọc đường. Ở những nơi đoàn quân đi qua, người dân đã âm thầm giúp đỡ, che chở và chia sẻ với bộ đội từng bữa ăn, từng chỗ nghỉ.

Có lẽ chính những hình ảnh ấy đã theo Nguyễn Văn Lân trong suốt những năm tháng chiến đấu sau này.

Đến chiến trường miền Nam, ông được giao những nhiệm vụ mới. Trong điều kiện chiến tranh, người lính không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm mà còn phải không ngừng học hỏi. Nguyễn Văn Lân được giao tìm hiểu, thu thập tài liệu và nghiên cứu những phương thức giúp bộ đội ứng phó với các hình thức chiến tranh hóa học của đối phương, từ đó truyền đạt lại những kiến thức cần thiết cho đơn vị.

Đó là một công việc thầm lặng, nhưng rất quan trọng.

Ở chiến trường, mỗi kiến thức mới có thể giúp người lính chủ động hơn trước những tình huống nguy hiểm. Mỗi kinh nghiệm được đúc kết có thể được truyền từ người này sang người khác. Nguyễn Văn Lân làm công việc ấy với tinh thần của một người lính luôn muốn tìm ra cách tốt nhất để đơn vị hoàn thành nhiệm vụ.

Những năm tháng sau đó, ông trực tiếp tham gia nhiều trận chiến đấu trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Từ một người lính trẻ ngày nào, Nguyễn Văn Lân dần trưởng thành qua từng nhiệm vụ, từng cuộc hành quân và từng lần đối mặt với thử thách. Ông lần lượt đảm nhiệm cương vị Phó Tiểu đoàn trưởng, Tham mưu trưởng rồi Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 14.

Càng giữ trọng trách lớn, ông càng hiểu rằng chiến thắng không bao giờ là công sức của một người.

Một người chỉ huy có thể đưa ra quyết định, nhưng người thực hiện là cả một tập thể.

Một kế hoạch dù hay đến đâu cũng không thể thành công nếu thiếu sự đồng lòng.

Và trên chiến trường, lòng tin giữa người chỉ huy với chiến sĩ đôi khi chính là sức mạnh lớn nhất.

Nguyễn Văn Lân luôn cố gắng trở thành một người chỉ huy như thế. Ông không chỉ xuất hiện khi giao nhiệm vụ mà còn cùng đơn vị đi qua những chặng đường khó khăn nhất. Đồng đội nhớ về ông như một người chỉ huy dũng cảm, sáng tạo và quyết đoán. Trong những thời khắc quyết định, khi thời cơ đến, ông hiểu rằng đôi khi sự chần chừ có thể khiến đơn vị đánh mất cơ hội.

Năm tháng trôi qua, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ngày càng quyết liệt. Sau Hiệp định Paris, cục diện chiến trường có nhiều thay đổi. Trong những cánh rừng và căn cứ của cách mạng, người lính hiểu rằng ngày thống nhất đất nước đang đến gần hơn, nhưng để đi đến ngày ấy vẫn còn rất nhiều nhiệm vụ phải hoàn thành.

Đầu năm 1975, chiến trường Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ trở thành những nơi có ý nghĩa chiến lược đặc biệt.

Nguyễn Văn Lân khi ấy là một trong những cán bộ chỉ huy của Tiểu đoàn 14. Đơn vị của ông tham gia nhiều trận đánh quan trọng. Trong đó có trận Bù Bông ở khu vực Quảng Đức, nay thuộc Đắk Nông. Chiến thắng tại đây góp phần mở rộng hành lang chiến lược trong chiến dịch Nam Tây Nguyên.

Nhưng với Nguyễn Văn Lân và những người lính dưới quyền, mỗi trận đánh không chỉ là một dấu mốc trên bản đồ quân sự.

Đó còn là những đêm chuẩn bị trong rừng.

Là những lần cán bộ chỉ huy ngồi bên tấm bản đồ đơn sơ, tính toán từng hướng hành quân.

Là những người lính lặng lẽ kiểm tra hành trang trước giờ lên đường.

Là những cái bắt tay thật chặt trước khi bước vào nhiệm vụ.

Và là những phút giây im lặng khi đơn vị trở về sau một trận chiến, nhìn lại đội hình để nhận ra có những người đồng đội đã không còn đi tiếp cùng mình.

Chiến tranh không chỉ tạo nên những chiến công.