Nguyễn Văn Linh trong kháng chiến chống Pháp

Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập năm 1945, thực dân Pháp tìm cách khôi phục quyền kiểm soát tại Đông Dương. Nam Bộ trở thành một trong những chiến trường đầu tiên của cuộc kháng chiến. Nguyễn Văn Linh lúc đó đang hoạt động tại Nam Bộ và được giao nhiều nhiệm vụ liên quan đến tổ chức phong trào cách mạng. Ông tham gia xây dựng cơ sở chính trị, vận động nhân dân và duy trì hoạt động của các tổ chức cách mạng trong điều kiện chiến tranh. Sài Gòn – Chợ Lớn là một địa bàn quan trọng bởi đây là trung tâm kinh tế, chính trị của Nam Bộ. Việc tổ chức phong trào tại khu vực đô thị đòi hỏi phương thức hoạt động phù hợp, bí mật và linh hoạt. Nguyễn Văn Linh có nhiều năm hoạt động tại đây nên tích lũy được kinh nghiệm trong công tác tổ chức. Bên cạnh hoạt động ở đô thị, phong trào cách mạng cũng được xây dựng tại các vùng nông thôn Nam Bộ. Trong những năm kháng chiến, Nguyễn Văn Linh tiếp tục được giao những nhiệm vụ lãnh đạo quan trọng. Ông cùng các cán bộ khác tìm cách duy trì lực lượng và tổ chức phong trào trong điều kiện bị đối phương kiểm soát và truy quét. Đến năm 1954, cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc bằng Hiệp định Genève. Miền Bắc được giải phóng, trong khi miền Nam tiếp tục nằm dưới một chính quyền khác. Nguyễn Văn Linh tiếp tục ở lại miền Nam để hoạt động. Giai đoạn chống Pháp vì vậy không chỉ là một phần quan trọng trong sự nghiệp của ông mà còn tạo tiền đề cho những hoạt động tiếp theo trong cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.