NGUYỄN VĂN QUÂN, NGƯỜI GIỮ MẠCH LIÊN LẠC GIỮA GIỜ PHÚT TOÀN THẮNG

Trong chiến tranh, có những người lính trực tiếp cầm súng nơi trận địa, nhưng cũng có những người âm thầm đứng phía sau để bảo đảm từng mệnh lệnh, từng thông tin được truyền đi thông suốt. Giữa những ngày tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Quân là một trong những người như thế. Ông sinh năm 1948, quê ở xã An Phước, huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long. Năm 1966, khi mới 18 tuổi, ông nhập ngũ và được biên chế về Ban Thông tin, Phòng Tham mưu Quân khu 9.

Là một chiến sĩ thông tin, Nguyễn Văn Quân nhanh chóng học nghiệp vụ báo vụ, điện đài. Công việc của người lính thông tin tưởng như chỉ gắn với máy móc, dây điện và những tín hiệu vô tuyến, nhưng trong chiến tranh, mỗi đường dây liên lạc đều gắn với sự an nguy của đơn vị và thành bại của từng trận đánh. Một mệnh lệnh truyền chậm có thể ảnh hưởng đến cả một hướng chiến đấu; một đường dây bị đứt giữa lúc chiến sự căng thẳng có thể khiến việc chỉ huy gặp vô vàn khó khăn.

Những năm tháng chiến đấu ở chiến trường Tây Nam Bộ đã tôi luyện Nguyễn Văn Quân trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Không chỉ bảo đảm thông tin, ông còn trực tiếp tham gia chiến đấu khi căn cứ bị địch càn quét. Có lần, khi một tiểu đoàn địch tiến vào khu vực cơ quan quân khu, ông nhanh chóng cất giấu máy thông tin rồi dẫn bốn đồng chí sang chi viện cho đơn vị bạn. Công việc của người lính thông tin vì thế không chỉ là giữ cho tín hiệu không bị gián đoạn, mà còn là sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ con người và phương tiện thông tin.

Bước vào Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc càng trở nên đặc biệt quan trọng. Trên hướng Tây Nam Bộ, các đơn vị Quân khu 9 vừa tiến công, vừa phối hợp với lực lượng chính trị và quần chúng nổi dậy tại nhiều địa phương. Trong dòng chảy thần tốc của những ngày tháng Tư lịch sử, các mệnh lệnh phải được truyền đạt nhanh chóng, chính xác để các lực lượng phối hợp hành động đúng thời cơ.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi Tổng thống chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, tin chiến thắng nhanh chóng lan rộng. Tại Quân khu 9, các đơn vị tiếp tục tiến công và làm chủ nhiều mục tiêu. Khoảng 14 giờ, lực lượng quân khu đánh chiếm sân bay Trà Nóc; đến 15 giờ, các lực lượng đánh thẳng vào Sở chỉ huy Quân đoàn 4 và làm chủ hoàn toàn thị xã Cần Thơ.

Phía sau những bước tiến ấy có sự đóng góp thầm lặng của những người lính thông tin. Họ không phải lúc nào cũng xuất hiện trên những trang sử kể về các trận đánh lớn, nhưng từng đường dây, từng tín hiệu, từng bức điện được bảo đảm thông suốt đã góp phần kết nối người chỉ huy với chiến trường, kết nối các đơn vị với nhau trong những giờ phút quyết định.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và bảo đảm thông tin liên lạc, năm 1978, khi đang là Trung úy, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Thông tin 29, Nguyễn Văn Quân được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau này, ông tiếp tục trưởng thành trong quân đội, giữ cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thông tin 29, nguyên Trưởng phòng Thông tin Quân khu 9.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Quân gợi nhớ rằng trong một chiến dịch lớn, chiến thắng không chỉ được tạo nên bởi những người trực tiếp xung phong trên trận địa. Đó còn là kết quả của cả một hệ thống gồm những người làm công tác chỉ huy, hậu cần, quân y, vận tải, thông tin liên lạc và hàng triệu người dân ở phía sau. Mỗi người một vị trí, một nhiệm vụ, nhưng cùng góp phần tạo nên sức mạnh chung.

Ngày hôm nay, khi nhìn lại những ngày tháng Tư năm 1975, người ta thường nhớ đến hình ảnh những đoàn quân tiến vào Sài Gòn, những chiếc xe tăng tiến qua cánh cổng Dinh Độc Lập và thời khắc chiến tranh kết thúc. Nhưng phía sau khoảnh khắc ấy là vô số con người đã âm thầm làm việc trong những năm tháng dài đằng đẵng. Nguyễn Văn Quân là một trong những người lính như vậy – người giữ những mạch liên lạc giữa chiến trường, góp phần để mệnh lệnh được truyền đi và sức mạnh của các đơn vị được kết nối trong giờ phút quyết định.

Từ quê hương An Phước, Mang Thít, chàng trai 18 tuổi năm nào đã bước vào cuộc chiến và trở thành người lính thông tin trưởng thành qua bom đạn. Câu chuyện của ông là câu chuyện về sự tận tụy, chính xác, gan dạ và tinh thần trách nhiệm – những phẩm chất thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng trong chiến tranh.

Nhớ về những người lính thông tin như Nguyễn Văn Quân cũng là để hiểu rằng phía sau mỗi chiến thắng luôn có những đóng góp âm thầm. Có những chiến công vang lên bằng tiếng súng, nhưng cũng có những chiến công được tạo nên từ những tín hiệu nhỏ bé truyền đi trong đêm. Và khi những tín hiệu ấy được giữ thông suốt cho đến giờ phút toàn thắng, chúng đã trở thành một phần không thể thiếu của lịch sử.