Nguyễn Văn Rẫy
Đồng chí Nguyễn Văn Rẫy là một người con ưu tú của mảnh đất Sơn Kiên, một bậc thầy du kích mưu trí, quả cảm thuộc lực lượng vũ trang địa phương, người đã khắc ghi tên mình vào biên niên sử Hòn Đất bằng tài năng sáng tạo độc đáo trong điều kiện chiến đấu vô cùng thiếu thốn vũ khí của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Khi giới thiệu về chân dung của người anh hùng này, chúng ta thấy hiện rõ hình ảnh của một người chiến sĩ dũng cảm, một bộ óc kỹ thuật thiên tài của phong trào chiến tranh du kích, người đã gắn liền hoạt động của mình với những sáng kiến chế tạo vũ khí tự chế vô cùng lợi hại suốt giai đoạn từ năm 1966 đến 1968. Đối mặt với hỏa lực áp đảo của kẻ thù, đồng chí Nguyễn Văn Rẫy đã cùng đồng đội bất chấp hiểm nguy, tổ chức thu gom hàng trăm quả bom bi và đạn pháo lép của địch để cải tiến, chế tạo thành các loại mìn tự chế có sức công phá lớn. Những "vườn địa lôi" do chính tay ông tính toán và thiết lập dọc theo các lối mòn, ngõ ngách dẫn vào phum sóc đã tạo nên một thiên la địa võng vô hình, khiến quân Ngụy mỗi khi mở cuộc càn quét qua địa phận xã Sơn Kiên đều phải kinh hồn bạt vía và tổn thất nặng nề. Không dừng lại ở việc chế tạo bí mật tại căn cứ, ông còn là một tay súng kiên cường khi trực tiếp ra trận cài bẫy, đánh tỉa, bẻ gãy nhiều mũi hành quân của giặc mà không cần tiêu tốn nhiều hỏa lực mạnh của ta. Vào mùa thu năm 1968, trong một lần đi kiểm tra và bổ sung trận địa mìn phối hợp tác chiến nhằm chuẩn bị cho đợt tập kích quy mô lớn của quân ta, đồng chí Nguyễn Văn Rẫy đã anh dũng hy sinh. Sự ra đi của liệt sĩ Nguyễn Văn Rẫy vào năm 1968 là một tổn thất vô cùng to lớn đối với lực lượng kỹ thuật và phong trào du kích địa phương lúc bấy giờ, nhưng tinh thần mưu trí, tự lực tự cường của ông đã hóa thành bất tử. Đối với công tác giảng dạy và nghiên cứu, cuộc đời của ông là một giáo án sống động, một bài học sâu sắc trong giáo trình lịch sử về nghệ thuật lấy thô sơ thắng hiện đại, lấy trí tuệ con người đối đầu với vũ khí tân tiến, vĩnh viễn là niềm tự hào chói lọi của quê hương Hòn Đất anh hùng.
