Nguyễn Văn Thạc – Tuổi hai mươi gửi lại chiến trường

Có những người lính đi qua chiến tranh bằng những trận đánh. Có những người còn để lại phía sau những trang viết khiến nhiều thế hệ sau này phải lặng người khi đọc. Nguyễn Văn Thạc là một người như thế. Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng cuốn nhật ký viết từ chiến trường đã giữ lại một thế giới tâm hồn của người lính sinh viên: có lý tưởng, có tình yêu, có nỗi nhớ quê nhà và cả những day dứt rất đỗi con người.

Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại Hà Nội. Trước khi nhập ngũ, anh là một sinh viên giàu năng khiếu văn chương, từng đoạt giải trong cuộc thi học sinh giỏi văn toàn miền Bắc. Năm 1971, khi cuộc chiến tranh đang ở những năm tháng khốc liệt, chàng trai 19 tuổi lên đường nhập ngũ. Từ giảng đường, anh bước vào quân ngũ; từ những trang sách, anh bước vào chiến trường.

Những ngày tháng ấy được Nguyễn Văn Thạc ghi lại trong cuốn nhật ký sau này được biết đến với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi”. Đó không chỉ là những ghi chép về hành quân, bom đạn hay những trận chiến. Trong từng trang viết còn có hình ảnh một người trẻ luôn tự hỏi mình phải sống thế nào, phải làm gì cho đất nước, và điều gì sẽ còn lại nếu một ngày mình không trở về.

Chiến trường Quảng Trị trở thành nơi thử thách tuổi trẻ của Nguyễn Văn Thạc. Những trang nhật ký được viết giữa những ngày bom đạn vì thế càng trở nên đặc biệt. Người đọc bắt gặp ở đó một người lính không hề khô cứng: anh nhớ gia đình, nhớ bạn bè, nghĩ về tình yêu, yêu văn chương và luôn khao khát được sống một cuộc đời có ích.

Nhưng chiến tranh không cho những người trẻ quá nhiều thời gian để lựa chọn.

Ngày 30/7/1972, Nguyễn Văn Thạc hy sinh tại Quảng Trị, khi vừa tròn 20 tuổi.

Hai mươi tuổi – cái tuổi hôm nay nhiều người mới bắt đầu bước vào đời. Với Nguyễn Văn Thạc, đó lại là điểm dừng của một cuộc hành trình. Anh không kịp trở về Hà Nội, không kịp hoàn thành những dự định còn dang dở, không kịp viết tiếp những trang nhật ký của tuổi thanh xuân.

Nhưng những gì anh viết đã ở lại.

Năm 2005, nhật ký chiến trường của Nguyễn Văn Thạc được xuất bản với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi”. Cuốn sách nhanh chóng trở thành một trong những tác phẩm nhật ký chiến tranh được nhiều thế hệ độc giả tìm đọc. Qua những trang viết ấy, người lính Nguyễn Văn Thạc không hiện lên như một tượng đài xa cách, mà như một chàng trai đôi mươi rất gần gũi: biết nhớ, biết yêu, biết sợ, biết day dứt và vẫn lựa chọn bước tiếp.

Có lẽ điều khiến câu chuyện của Nguyễn Văn Thạc còn sức lay động đến hôm nay chính là ở đó. Chiến tranh đã lấy đi cuộc đời anh, nhưng không lấy được tiếng nói của một tuổi trẻ. Những trang nhật ký đã làm được điều mà thời gian không thể: giữ lại một con người ở đúng độ tuổi đẹp nhất của đời mình.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày anh hy sinh, những người trẻ hôm nay vẫn có thể tìm thấy mình trong những dòng chữ của Nguyễn Văn Thạc. Chỉ khác rằng, thay vì đứng giữa chiến trường, chúng ta đang đứng giữa một đất nước hòa bình. Những “trận địa” hôm nay có thể là giảng đường, phòng thí nghiệm, công trường hay lớp học. Nhưng câu hỏi mà tuổi trẻ phải trả lời vẫn không khác: Mình sẽ sống như thế nào để những năm tháng tuổi trẻ không trôi qua vô nghĩa?

Nguyễn Văn Thạc đã gửi lại tuổi hai mươi ở Quảng Trị. Nhưng từ những trang nhật ký của anh, tuổi hai mươi ấy vẫn tiếp tục sống – trong ký ức, trong văn chương và trong trái tim của những người trẻ chưa từng gặp anh.

Anh đã nằm lại ở tuổi hai mươi, nhưng những trang viết của anh đã giúp tuổi hai mươi trở thành một ký ức không bao giờ cũ.