Nguyễn Văn Thạc – tuổi hai mươi gửi lại nơi chiến trường

Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Trước khi nhập ngũ, ông là sinh viên Khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Ông từng đạt giải trong kỳ thi học sinh giỏi văn toàn miền Bắc và có năng khiếu viết văn. Một chàng trai trẻ đang đứng trước cánh cửa đại học, với những dự định rất bình thường về học tập và tương lai, nhưng chiến tranh đã khiến con đường ấy thay đổi.

Năm 1971, Nguyễn Văn Thạc nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông vào chiến trường Quảng Trị. Giữa những ngày hành quân và chiến đấu, ông vẫn giữ thói quen viết. Những trang nhật ký sau này được tập hợp thành cuốn “Mãi mãi tuổi hai mươi”, ghi lại suy nghĩ của một người lính trẻ trước chiến tranh, tình yêu, gia đình, bạn bè và đất nước.

Điều đặc biệt trong nhật ký Nguyễn Văn Thạc là người đọc không chỉ nhìn thấy một người lính. Họ nhìn thấy một chàng trai mới đôi mươi với những suy nghĩ rất gần gũi. Ông nhớ Hà Nội, nhớ trường đại học, nhớ những người thân yêu và đôi lúc nghĩ về cuộc sống sau chiến tranh. Nhưng bên cạnh những cảm xúc riêng tư ấy là ý thức rất rõ về trách nhiệm của một người thanh niên trong thời chiến.

Năm 1972, Nguyễn Văn Thạc tham gia chiến đấu tại Quảng Trị. Ngày 30/7/1972, ông hy sinh tại Quảng Trị khi mới 20 tuổi. Ông không kịp trở lại giảng đường, không kịp hoàn thành những dự định còn dang dở và cũng không thể biết rằng nhiều năm sau, những trang nhật ký mình viết trong chiến trường sẽ được hàng triệu người đọc.

Cuốn “Mãi mãi tuổi hai mươi” được xuất bản sau này đã gây xúc động mạnh. Những trang viết ấy không kể về chiến tranh bằng những con số khô khan. Nó kể bằng tâm trạng của một người trẻ đang đứng giữa hai thế giới: một bên là tuổi trẻ với những ước mơ riêng, một bên là cuộc chiến mà anh biết mình không thể đứng ngoài.

Điều khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Thạc đặc biệt là tuổi của ông. Hai mươi tuổi – ngày nay, đó là tuổi của những giảng đường đại học, những kỳ thi, những chuyến đi cùng bạn bè và những dự định đầu tiên cho tương lai. Nhưng ở Quảng Trị năm 1972, một chàng trai bằng tuổi ấy đã phải đối diện với bom đạn và cái chết.

Hơn 50 năm sau, những trang nhật ký vẫn còn đó. Người đọc hôm nay có thể không hiểu hết những gì một người lính năm xưa đã trải qua, nhưng vẫn có thể nhận ra trong đó những cảm xúc rất quen thuộc của tuổi trẻ: nhớ nhà, yêu thương, hoài bão, lo lắng và mong muốn được sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Nguyễn Văn Thạc đã không có cơ hội sống đến tuổi 30, 40 hay 50. Nhưng cuốn nhật ký của ông đã giúp tuổi hai mươi của một người lính được kéo dài qua nhiều thế hệ.

Và khi một người trẻ hôm nay mở những trang sách ấy, có lẽ điều đầu tiên họ nhận ra không phải là khoảng cách hơn nửa thế kỷ, mà là một sự thật rất giản dị: những người đã hy sinh trong chiến tranh cũng từng trẻ như chúng ta. Họ cũng từng có một tương lai phía trước – chỉ là họ đã trao tương lai ấy cho đất nước.