Nguyễn Văn Thuần
Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân – Nguyễn Văn Thuần – Chân trần chí thép
❖ Năm sinh: 1916.
❖ Quê quán: Xã Cộng Hòa, huyện Yên Hưng (nay là thị xã Quảng Yên), tỉnh Quảng Ninh.
❖ Nhập ngũ: Tháng 4 năm 1947.
❖ Đảng viên: Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1948.
❖ Chức vụ khi được tuyên dương: Đại đội trưởng bộ binh thuộc Tiểu đoàn 115, Trung đoàn 165, Đại đoàn 312 (nay là Sư đoàn 312).
➢ Anh hùng Nguyễn Văn Thuần (1916 – 1979) là một chiến sĩ cách mạng kiên cường, một chỉ huy mưu trí của Quân đội nhân dân Việt Nam, người đã có những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Bối cảnh lịch sử
1. Sau Cách mạng Tháng Tám và Những ngày đầu kháng chiến (1945 – 1947)
• Vận mệnh dân tộc “ngàn cân treo sợi tóc”: Khi ông nhập ngũ (tháng 4/1947), nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ đang phải đối mặt với thù trong giặc ngoài. Thực dân Pháp đã quay trở lại xâm lược lần thứ hai.
• Bối cảnh cá nhân: Nguyễn Văn Thuần gia nhập quân đội đúng vào thời điểm Đảng và Chính phủ phát động cuộc “Kháng chiến toàn quốc”. Đây là thời kỳ bộ đội ta còn rất thiếu thốn về vũ khí, lương thực, chủ yếu dùng vũ khí thô sơ chống lại máy bay, xe tăng Pháp. Chính bối cảnh “thiếu thốn đủ đường” này đã tôi luyện nên khả năng sáng tạo, tự lực cánh sinh đặc trưng của ông.
2. Giai đoạn chuyển mình của quân đội (1950 – 1953)
• Sự hình thành các Đại đoàn chủ lực: Đây là giai đoạn quân đội ta bắt đầu xây dựng các đơn vị chủ lực mạnh. Nguyễn Văn Thuần chiến đấu trong đội hình Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng) – một trong những đơn vị thép của quân đội ta.
• Bối cảnh chiến trường: Ta bắt đầu mở các chiến dịch lớn (Biên giới, Trung Du, Hòa Bình...). Bối cảnh này yêu cầu người chỉ huy không chỉ có lòng dũng cảm mà phải có kiến thức quân sự và khả năng vận động quần chúng. Ông đã trưởng thành từ chiến sĩ lên cán bộ đại đội, tiểu đoàn trong chính làn đạn của những chiến dịch này.
3. Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) – Đỉnh cao của sự nghiệp
• Đây là bối cảnh quan trọng nhất, nơi cái tên Nguyễn Văn Thuần tỏa sáng rực rỡ nhất:
• Chiến thuật “Đánh chắc, tiến chắc”: Khi Trung ương quyết định chuyển từ “Đánh nhanh, thắng nhanh” sang “Đánh chắc, tiến chắc”, khó khăn lớn nhất là việc di chuyển pháo binh vào trận địa và xây dựng hệ thống giao thông hào.
• Thử thách kinh điển: Địa hình Điện Biên Phủ là đồi núi hiểm trở. Quân Pháp chiếm ưu thế tuyệt đối về không quân và pháo binh, sẵn sàng dội bom xuống bất cứ đâu có dấu hiệu chuyển động.
• Giá trị hành động của ông: Trong bối cảnh hỏa lực địch dày đặc, việc ông chỉ huy anh em đào hầm pháo, mở đường bằng xà beng gỗ không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là một cuộc đấu trí về sự kiên nhẫn. Ông đã giúp giải quyết bài toán cốt tử: “Đưa được pháo vào trận địa và giữ được pháo an toàn trước bom đạn địch”.
4. Cuộc đời và Lý tưởng Cách mạng
• Giai đoạn đầu: Sinh ra trong một gia đình nghèo tại vùng đất mỏ Quảng Ninh, ông sớm chứng kiến cảnh áp bức của thực dân Pháp, từ đó hình thành ý chí cách mạng.
• Tư tưởng chỉ đạo: Trong suốt quá trình chiến đấu, ông nổi tiếng với phương châm: “Càng khó khăn càng phải sáng tạo”. Ông không chỉ là một người lính cầm súng mà còn là một “kỹ sư quân sự” thực thụ của đơn vị.
5. Những chiến công cụ thể và Tư duy Mưu trí
Ngoài những thông tin cơ bản, Anh hùng Nguyễn Văn Thuần còn gắn liền với những câu chuyện về sự sáng tạo trong gian khó:
• Sáng kiến “Xà beng gỗ” và Đào hầm Pháo: * Trước trận Điện Biên Phủ, Trung đoàn 165 của ông nhiệm vụ làm đường cho pháo cơ động. Trong điều kiện thiếu thốn công cụ sắt thép và không được dùng thuốc nổ (để đảm bảo bí mật), ông đã hướng dẫn chiến sĩ chặt gỗ cứng làm xà beng để đục đá.
• Ông trực tiếp nghiên cứu “thớ đá” để hướng dẫn anh em đục theo mạch, giúp tốc độ mở đường nhanh hơn dự kiến. Mỗi hầm pháo phải đào sâu vào vách núi, di chuyển từ 200m3 đến 300m3 đất đá hoàn toàn bằng sức người và công cụ thô sơ.
• Chỉ huy trận Him Lam (13/3/1954): * Khi đại đội xung kích của ông tiến đánh, gặp phải hàng rào dây thép gai dày đặc và hỏa lực mạnh từ các lô cốt ngầm. Ông đã bình tĩnh phân tích các điểm hỏa lực và chỉ huy các tổ bộc phá đánh theo kiểu “cuốn chiếu”, tạo lỗ hổng lớn để bộ đội tràn vào chiếm lĩnh trận địa chỉ trong thời gian ngắn.
• Tiêu diệt cụm cứ điểm Độc Lập (15/3/1954): * Sau thắng lợi ở Him Lam, ông tiếp tục chỉ huy đơn vị phối hợp cùng Trung đoàn 88 đánh vào Độc Lập — “cánh cửa thép” phía Bắc. Tại đây, ông đã thể hiện sự mưu trí khi sử dụng linh hoạt các tổ súng máy để kiềm chế địch, giúp lực lượng đột kích giảm thiểu thương vong.
6. Khen thưởng và Vinh danh
• Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý:
• Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân: Được phong tặng ngày 31 tháng 8 năm 1955.
• Huân chương Quân công hạng Ba.
• Huân chương Chiến thắng hạng Nhì.
• Nhiều bằng khen, giấy khen và danh hiệu “Chiến sĩ thi đua” các cấp.
7. Ghi nhớ công ơn
Sau khi hòa bình lập lại, ông tiếp tục công tác trong quân đội và nghỉ hưu với quân hàm Trung tá. Hiện nay, tên của ông được đặt cho một số con đường tại các địa phương để tri ân người anh hùng đã tận trung với nước, tận hiếu với dân.
