NGUYỄN VĂN THUẦN – NGỌN LỬA KHÔNG TẮT

Tôi gặp ông Nguyễn Văn Thuần vào một buổi chiều yên ả. Giữa cuộc sống bình dị của quê hương hôm nay, thật khó để hình dung rằng người đàn ông với mái tóc đã điểm bạc, giọng nói trầm và ánh mắt hiền hậu trước mặt tôi từng có một tuổi trẻ gắn liền với những năm tháng chiến tranh. Ở ông có sự điềm tĩnh của một người đã đi qua nhiều biến động, nhưng phía sau vẻ bình thản ấy dường như vẫn còn lưu giữ một miền ký ức chưa bao giờ phai.

Khi tôi nói rằng mình muốn viết về những câu chuyện thời “hoa lửa”, ông Nguyễn Văn Thuần chỉ im lặng một lúc rồi mỉm cười. Ông bảo: “Chuyện của bác cũng chẳng có gì đặc biệt đâu. Ngày ấy, ai cũng như vậy cả. Đất nước cần thì mình đi.”

Một câu nói giản dị, nhưng khiến tôi suy nghĩ rất lâu.

Ngày ấy, Nguyễn Văn Thuần cũng từng là một người trẻ có những ước mơ rất bình thường. Ông cũng từng mong được sống bên gia đình, được học tập, làm việc và có một tương lai bình yên. Nhưng chiến tranh đã khiến tuổi trẻ của ông rẽ sang một con đường khác. Khi Tổ quốc cần, ông cùng biết bao thanh niên lên đường, mang theo hành trang không chỉ có những vật dụng cần thiết mà còn có niềm tin và lòng quyết tâm của tuổi trẻ.

Những ngày tháng trong chiến tranh không giống với cuộc sống mà chúng tôi đang có hôm nay. Không có những tiện nghi quen thuộc, không có những cuộc gọi dễ dàng về nhà mỗi khi nhớ người thân. Có những cuộc hành quân kéo dài, những đêm ngủ giữa rừng, những ngày đối mặt với mưa nắng khắc nghiệt và cả những hiểm nguy luôn rình rập.

Có lúc mệt mỏi tưởng như không thể bước tiếp, nhưng chẳng ai muốn bỏ lại đồng đội phía sau.

Ông kể rằng điều ông nhớ nhất sau nhiều năm không phải là những tiếng bom hay những ngày tháng gian khổ, mà là những con người đã cùng ông đi qua tất cả. Trong chiến tranh, tình đồng đội trở nên thiêng liêng hơn bao giờ hết. Một người mệt, người khác động viên. Một người gặp khó khăn, những người còn lại tìm cách giúp đỡ. Một chút lương thực, một ngụm nước hay một lời hỏi thăm cũng có thể trở thành nguồn động viên lớn lao.

Có những đêm, sau một ngày dài, ông và đồng đội ngồi bên một bếp lửa nhỏ. Ánh lửa lập lòe giữa màn đêm khiến khu rừng dường như bớt lạnh lẽo. Những người lính trẻ ngồi gần nhau, kể cho nhau nghe chuyện quê nhà.

Có người kể về mẹ.

Có người kể về cha.

Có người nhớ một mái nhà nhỏ, một con đường làng hay một cánh đồng quê thân thuộc.

Còn ông Nguyễn Văn Thuần có lẽ cũng mang trong lòng một nỗi nhớ riêng. Nhưng giữa chiến trường, những nỗi nhớ ấy không khiến họ yếu lòng. Ngược lại, nó trở thành lý do để họ cố gắng hơn. Bởi phía sau mỗi người lính là một gia đình đang chờ đợi, phía sau họ là quê hương và phía trước họ là một ngày đất nước được bình yên.

Ông nói rằng những người trẻ ngày ấy không nghĩ mình đang làm nên những điều lớn lao. Họ chỉ nghĩ đơn giản: đất nước đang cần thì mình phải góp sức. Chính suy nghĩ giản dị ấy đã giúp họ vượt qua những thử thách mà một người trẻ bình thường có lẽ khó có thể tưởng tượng.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng có những cuộc trở về trọn vẹn.

Có những người đồng đội của ông đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, mang theo những ước mơ còn dang dở. Với những người ở lại, ký ức về đồng đội không bao giờ mất đi. Nó có thể nằm trong một câu chuyện cũ, một cái tên được nhắc lại, một kỷ niệm bất chợt ùa về sau hàng chục năm.

Ông Nguyễn Văn Thuần vẫn nhớ họ.

Có lẽ đó cũng là một trong những điều khiến câu chuyện của ông trở nên đặc biệt. Bởi chiến tranh đã kết thúc từ lâu, nhưng đối với những người từng đi qua chiến tranh, có những người sẽ mãi mãi ở lại trong ký ức.

Ngồi trước ông, tôi chợt nhận ra rằng chúng tôi – những người trẻ của ngày hôm nay – đang sống trong một thế giới hoàn toàn khác. Chúng tôi có thể tự do học tập, lựa chọn nghề nghiệp, theo đuổi ước mơ và sống bên gia đình. Chúng tôi có thể than phiền vì những khó khăn rất nhỏ mà đôi khi quên mất rằng đã có một thế hệ từng phải đối mặt với những thử thách lớn hơn rất nhiều.

Tuổi trẻ của Nguyễn Văn Thuần và những người cùng thế hệ không có nhiều lựa chọn. Nhưng họ đã lựa chọn cống hiến.

Họ lựa chọn bước đi khi phía trước còn đầy hiểm nguy.

Họ lựa chọn ở lại bên đồng đội khi có thể tìm cách bảo vệ chính mình.

Và họ lựa chọn đặt tương lai của đất nước lên trên những mong muốn riêng của bản thân.

Trước khi tôi ra về, ông Nguyễn Văn Thuần nói với tôi một câu rất nhẹ: “Ngày trước chúng tôi góp sức theo cách của mình. Bây giờ các cháu có những việc khác để làm. Chỉ cần sống cho tốt, học cho tốt và làm được điều gì có ích thì cứ làm.”

Tôi bước ra khỏi nhà khi trời đã dần tối. Trong đầu tôi vẫn hiện lên hình ảnh bếp lửa giữa rừng mà ông kể. Một ngọn lửa nhỏ giữa những năm tháng khắc nghiệt, nhưng lại đủ sức sưởi ấm những con người đang chiến đấu nơi xa.

Tôi chợt hiểu rằng ngọn lửa ấy chưa bao giờ thực sự tắt.

Nó được truyền từ thế hệ của Nguyễn Văn Thuần đến thế hệ chúng tôi hôm nay. Đó là ngọn lửa của lòng yêu nước, của tình đồng đội, của sự hy sinh và của niềm tin vào một ngày mai tốt đẹp hơn.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những người lính năm xưa đã trở về với cuộc sống đời thường.

Nhưng câu chuyện về Nguyễn Văn Thuần nhắc tôi rằng có những tuổi trẻ tuy đã đi qua nhưng không bao giờ mất. Bởi họ đã gửi lại tuổi xuân của mình cho đất nước, để những thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình.

Và có lẽ, đó chính là ý nghĩa đẹp nhất của “thời hoa lửa” – một thời tuổi trẻ đã cháy hết mình, để ánh sáng của nó còn soi đường cho những thế hệ mai sau.