NGUYỄN VĂN THUẦN – NGƯỜI CÁN BỘ MƯU TRÍ GIỮ THẾ TRẬN, MỞ ĐƯỜNG CHO ĐIỆN BIÊN TOÀN THẮNG

Trong chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh những mũi tiến công trực diện vào Him Lam, Độc Lập, A1 hay trung tâm Mường Thanh, còn có những người cán bộ âm thầm tổ chức trận địa, mở đường, dựng công sự, đào hào và giữ vững thế bao vây. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thuần là một trong những người như thế. Từ một chiến sĩ trưởng thành lên cán bộ tiểu đoàn, ông luôn nổi bật bởi sự bình tĩnh, mưu trí và khả năng xử trí linh hoạt trong điều kiện chiến trường vô cùng gian khổ.

Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916, quê ở huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông xung phong vào bộ đội và trực tiếp tham gia chiến đấu trên chiến trường Bắc Bộ.

Trong quá trình quân ngũ, Nguyễn Văn Thuần công tác tại Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312. Từ chiến sĩ, ông từng bước trưởng thành thành cán bộ tiểu đoàn. Ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng thể hiện sự điềm tĩnh, mưu trí và tinh thần trách nhiệm cao.

Đến cuối năm 1953, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết định, Trung đoàn 141 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc.

Điện Biên đang chờ phía trước.

Kéo pháo vào – rồi lại kéo pháo ra

Giữa tháng 12-1953, Trung đoàn 141 của Nguyễn Văn Thuần cùng các đơn vị chủ lực hành quân lên Tây Bắc tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ngày 17-1-1954, một số đơn vị của Đại đoàn 312 đã vượt dãy Tà Lèng vào sát Điện Biên Phủ để tổ chức phòng ngự và xây dựng công sự cho pháo. Trung đoàn 141 cùng Trung đoàn 209 được giao nhiệm vụ kéo pháo.

Suốt 9 ngày đêm, cán bộ, chiến sĩ làm việc trong điều kiện vô cùng gian khổ. Những khẩu pháo nặng nề phải được đưa qua dốc cao, đường hẹp bằng sức người.

Khi phần lớn pháo đã vào trận địa, một mệnh lệnh bất ngờ được truyền xuống:

Tạm ngừng tiến công, kéo pháo ra.

Đó là thời điểm Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định chuyển từ phương châm “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Người lính phải chấp hành ngay.

Kéo pháo vào đã khó.

Kéo pháo ra còn khó hơn.

Nhưng quân lệnh như sơn. Nguyễn Văn Thuần cùng đồng đội lại bám dây, bám dốc, đưa những khẩu pháo trở ra an toàn, chuẩn bị cho một cách đánh chắc chắn hơn.

Không có công cụ – vẫn phải mở được đường

Sau đó, Trung đoàn 141 tiếp tục nhận nhiệm vụ làm đường cho pháo cơ động.

Đây là một nhiệm vụ vô cùng nặng nề.

Không có máy ủi.

Không được dùng thuốc nổ.

Ngay cả những công cụ thô sơ như búa tạ, xà beng, choòng cũng rất thiếu.

Nhiều chiến sĩ chỉ có dao rựa và những chiếc xẻng bộ binh đã cũ.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Thuần không cho phép đơn vị dừng lại vì thiếu phương tiện.

Không có xà beng, ông hướng dẫn anh em chặt gỗ cứng làm xà beng.

Không được dùng thuốc nổ, ông động viên chiến sĩ kiên trì đục đá theo từng thớ.

Không có cưa, ông chỉ cách bới gốc cây, chặt từng rễ rồi hạ cây bằng dao rựa.

Đó là cách một người cán bộ biến thiếu thốn thành sáng tạo.

Trước mắt là núi đá.

Sau lưng là yêu cầu của chiến dịch.

Không ai được phép nói “không làm được”.

Đào hầm pháo dưới bom đạn

Việc xây dựng trận địa cho pháo 105mm cũng là một thử thách khổng lồ.

Mỗi hầm pháo phải đào sâu vào vách núi, moi ra từ 200 đến 300m³ đất đá.

Gỗ chống hầm phải đủ lớn.

Nắp hầm dày nhiều mét, gồm nhiều lớp đất, gỗ và bó trúc, đủ khả năng chịu bom tạ.

Tất cả đều phải làm bằng sức người.

Tiểu đoàn 16 dưới sự chỉ huy của Nguyễn Văn Thuần đã hoàn thành những công việc nặng nhọc ấy trong điều kiện thời gian gấp gáp, phương tiện thiếu thốn và máy bay đối phương luôn có thể xuất hiện.

Đó là một phần rất ít khi được nhắc tới khi nói về Điện Biên Phủ.

Trước khi pháo có thể khai hỏa, đã có hàng nghìn giờ lao động âm thầm dưới lòng núi.

Trước khi bộ binh xung phong, đã có những con đường và công sự được mở bằng bàn tay của người lính.

Nguyễn Văn Thuần chính là một trong những cán bộ trực tiếp tổ chức những công việc ấy.

Him Lam – phát súng mở màn

Cùng với việc làm đường và xây dựng công sự, Trung đoàn 141 và Trung đoàn 209 được giao nhiệm vụ tiến công Him Lam.

Đúng 17 giờ 5 phút ngày 13-3-1954, pháo binh ta đồng loạt khai hỏa.

Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu.

Him Lam rung chuyển trong khói lửa.

Các đơn vị bộ binh tiến công dữ dội.

Đến 23 giờ 30 phút, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm.

Cánh cửa đầu tiên của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị phá vỡ.

Nhưng chiến thắng Him Lam chỉ là khởi đầu.

Sau đó, các đơn vị Trung đoàn 141 tiếp tục đào chiến hào, siết chặt vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm.

Trong quá trình ấy, Phó tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Thuần có sáng kiến đào ngầm dưới lòng đất, tạo yếu tố bất ngờ và góp phần đưa trận địa tiến gần hơn về phía đối phương.

Đó là dấu ấn rõ nét của một người cán bộ không chỉ gan dạ mà còn biết tìm cách mới để giải quyết nhiệm vụ chiến thuật.

Siết vòng vây đến giờ toàn thắng

Suốt 56 ngày đêm, vòng vây của quân ta ngày càng khép chặt.

Chiến hào tiến sâu.

Cứ điểm lần lượt bị đánh chiếm.

Hỏa lực của quân Pháp bị thu hẹp từng bước.

Đêm 6-5-1954, các đơn vị quân ta đồng loạt tiến công mạnh trên nhiều hướng. Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209 tiến công cứ điểm 507, trong khi trận đánh A1 bước vào thời khắc quyết định.

Sáng hôm sau, thế phòng thủ của quân Pháp cơ bản tan rã.

Chiều 7-5-1954, quân ta tiến vào trung tâm Mường Thanh, bắt sống bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm.

Điện Biên Phủ toàn thắng.

Trong chiến thắng ấy có những mũi xung kích.

Có những khẩu pháo.

Có những chiến sĩ công binh.

Và cũng có công sức của những cán bộ như Nguyễn Văn Thuần – người đã tổ chức mở đường, dựng công sự, đào hào, giữ thế bao vây và góp phần tạo nên nền tảng cho những đợt tiến công quyết định.

Người anh hùng của sự bền bỉ và mưu trí

Những chiến công của Nguyễn Văn Thuần không nằm ở một khoảnh khắc duy nhất.

Đó là cả một quá trình.

Từ người chiến sĩ sau Cách mạng Tháng Tám.

Đến cán bộ tiểu đoàn.

Từ những ngày kéo pháo.

Đến những đêm mở đường.

Từ việc dựng hầm pháo.

Đến sáng kiến đào ngầm.

Ở mỗi nơi, ông đều thể hiện một phẩm chất thống nhất: bình tĩnh, mưu trí, linh hoạt và kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ.

Với những thành tích xuất sắc, Nguyễn Văn Thuần được tặng 2 Huy chương Chiến công hạng Nhất, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba, được Tiểu đoàn, Trung đoàn và Đại đoàn khen thưởng 11 lần.

Ngày 31-8-1955, ông được Chủ tịch nước tặng Huân chương Quân công hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó là sự ghi nhận xứng đáng dành cho một người cán bộ đã góp phần quan trọng vào chiến thắng Điện Biên Phủ bằng cả trí tuệ và sức lực của mình.

Nếu người lính xung kích mở cửa vào cứ điểm, thì những người như Nguyễn Văn Thuần đã mở đường cho cả một chiến dịch.

Không có máy móc, ông cùng đồng đội dùng sức người.

Không có công cụ, ông nghĩ cách thay thế.

Không thể đánh nhanh, ông cùng đơn vị chuyển sang đánh chắc.

Không thể áp sát trên mặt đất, ông nghĩ đến đào ngầm.

Đó chính là tinh thần Điện Biên.

Không khuất phục trước khó khăn.

Không dừng lại trước thiếu thốn.

Không bao giờ buông nhiệm vụ khi chiến thắng còn ở phía trước.

Và trong bản anh hùng ca Điện Biên Phủ, tên tuổi Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thuần mãi gắn với hình ảnh người cán bộ mưu trí, bền bỉ, góp sức giữ vững thế trận và mở đường cho ngày toàn thắng.