Nguyễn Văn Thuần - Người chỉ huy giữa núi rừng Điện Biên

Người chỉ huy giữa núi rừng Điện Biên

Sinh năm 1916 tại huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh, Nguyễn Văn Thuần bước vào những năm tháng đất nước đứng lên giành độc lập với một khát vọng giản dị: được cầm súng chiến đấu cho Tổ quốc. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, ông xung phong vào bộ đội. Từ đó, người chiến sĩ ấy lần lượt đi qua những trận chiến khốc liệt trên chiến trường Bắc Bộ, luôn thể hiện bản lĩnh bình tĩnh, mưu trí và linh hoạt. Từ một người lính, Nguyễn Văn Thuần từng bước trưởng thành, trở thành cán bộ tiểu đoàn của Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312.

Giữa tháng 12-1953, Trung đoàn 141 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc, chuẩn bị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 165, Đại đoàn 312 vượt qua dãy Tà Lèng, tiến sát Điện Biên Phủ để tổ chức phòng ngự và xây dựng công sự cho pháo. Trong khi đó, Trung đoàn 141 của Nguyễn Văn Thuần cùng Trung đoàn 209 nhận nhiệm vụ kéo pháo. Suốt 9 ngày đêm, cán bộ, chiến sĩ khẩn trương lao động, từng khẩu pháo nặng nề dần được đưa vào trận địa. Mọi người đã sẵn sàng chờ giờ nổ súng thì một mệnh lệnh bất ngờ truyền xuống từ Bộ Chỉ huy chiến dịch: “Tạm ngừng cuộc tiến công, kéo pháo ra”. Những diễn biến mới của chiến trường khiến ta quyết định từ bỏ phương án “Đánh nhanh, thắng nhanh”, chuyển sang cách đánh “Đánh chắc, tiến chắc”.

Nhiệm vụ của Trung đoàn 141 sau đó trở nên nặng nề hơn: làm đường để pháo có thể cơ động. Không máy ủi, không được sử dụng thuốc nổ, ngay cả búa tạ, choòng, xà beng hay rìu cũng thiếu thốn. Trong tay người lính chỉ còn những con dao rựa và những chiếc xẻng bộ binh đã cũ. Trước hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Thuần không để khó khăn trở thành trở ngại. Không có xà beng, ông chỉ huy anh em tìm gỗ cứng làm công cụ thay thế. Không được dùng thuốc nổ, ông động viên chiến sĩ kiên trì đục đá theo từng thớ. Không có cưa, mọi người phải bới quanh gốc cây, chặt từng rễ một rồi mới hạ được cây. Từng mét đường được mở ra bằng mồ hôi, sức lực và ý chí của những người lính.

Công việc xây dựng trận địa pháo cũng gian nan không kém. Những khẩu pháo 105mm vừa lớn vừa nặng, vì thế mỗi hầm pháo phải được xây dựng đủ chắc để vừa bảo đảm khả năng chiến đấu, vừa bảo vệ bộ đội trước bom đạn. Mỗi hầm phải moi từ 200m3 đến 300m3 đất đá vào sâu trong vách núi. Gỗ làm hầm hào phải có đường kính từ 30cm trở lên, còn phần nắp hầm phải dày trên 3m, gồm nhiều lớp đất xen kẽ với gỗ và những bó trúc để có thể chịu được bom tạ. Những khối lượng công việc tưởng như vượt quá sức người ấy vẫn được Tiểu đoàn 16 dưới sự chỉ huy của Nguyễn Văn Thuần hoàn thành một cách hoàn hảo.

Cùng lúc xây dựng trận địa, công tác chuẩn bị tiến công cứ điểm Him Lam cũng được tiến hành khẩn trương. Đại đoàn 312 quyết định sử dụng Trung đoàn 141 và Trung đoàn 209 làm lực lượng tiến công trên hướng chủ yếu. Rồi thời khắc lịch sử cũng đến. 17 giờ 5 phút 13-3-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu. Những khẩu pháo đồng loạt gầm lên, mở màn cuộc tiến công vào cứ điểm Him Lam. Trận đánh diễn ra vô cùng dữ dội, nhưng trước sức tiến công mạnh mẽ của quân ta, đến 23 giờ 30 phút, Đại đoàn 312 hoàn toàn làm chủ căn cứ Him Lam.

Sau Him Lam, vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm của địch ngày càng siết chặt. Các đơn vị thuộc Trung đoàn 141 tiếp tục lao vào một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: đào những đường hào ngày càng tiến sát trận địa địch. Trong quá trình ấy, Phó tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Thuần đã đưa ra một sáng kiến táo bạo: đào những đường ngầm dưới lòng đất để tiếp cận đối phương. Cách làm này khiến quân Pháp hoàn toàn bất ngờ, đồng thời giúp quân ta từng bước áp sát và thu hẹp không gian phòng thủ của địch.

Những ngày chiến đấu sau đó càng trở nên khốc liệt. Quân ta liên tục tiến công, còn địch chống trả quyết liệt để giữ lấy tập đoàn cứ điểm cuối cùng. Đến đêm 6-5-1954, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209 đột phá cứ điểm 507. Cùng thời điểm ấy, tiếng nổ của khối bộc phá vang lên, báo hiệu quân ta đánh chiếm phần còn lại của cứ điểm đồi A1. Những trận chiến cuối cùng diễn ra trong sự giằng co quyết liệt, nhưng ý chí của quân và dân ta không hề lay chuyển.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu vô cùng anh dũng, quân và dân Việt Nam đã tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, làm nên chiến thắng lịch sử, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp.

Trong hành trình ấy, Nguyễn Văn Thuần luôn là người chỉ huy gương mẫu, cùng đồng đội vượt qua những thiếu thốn khắc nghiệt và những thời khắc sinh tử. Những đóng góp của ông được ghi nhận bằng 2 Huy chương Chiến công hạng Nhất, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba cùng 11 lần được Tiểu đoàn, Trung đoàn và Đại đoàn khen thưởng.

Và rồi, ngày 31-8-1955, những chiến công của người cán bộ từng lăn lộn giữa núi rừng Điện Biên được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Từ những con đường được mở bằng dao rựa, những hầm pháo đào sâu giữa núi đá cho đến những đường hào âm thầm tiến sát quân thù, Nguyễn Văn Thuần đã góp phần viết nên một câu chuyện đẹp về ý chí, trí tuệ và sức mạnh của người lính Việt Nam trong chiến thắng Điện Biên Phủ.