NGUYỄN VĂN THƯƠNG – NGƯỜI CHIẾN SĨ TÌNH BÁO SÁU LẦN BỊ CƯA CHÂN NHƯNG KHÔNG KHUẤT PHỤC

Có những người đi qua chiến tranh bằng những chiến công vang dội. Nhưng cũng có những người đi qua chiến tranh bằng sự im lặng, bằng lòng trung thành và bằng việc giữ kín những điều mà mình biết, dù phải đánh đổi bằng chính thân thể và cuộc đời. Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, chiến tranh đã để lại những mất mát và đau thương vô cùng lớn. Nhưng cũng chính trong những năm tháng khốc liệt ấy, rất nhiều con người bình dị đã trở thành những tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Có những người trực tiếp cầm súng chiến đấu giữa chiến trường. Có những người làm công tác hậu cần, giao liên. Và cũng có những người âm thầm hoạt động trong lòng địch, thực hiện những nhiệm vụ mà nếu bị phát hiện, họ có thể phải đối mặt với cái chết bất cứ lúc nào. Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương là một trong những người như thế. Câu chuyện cuộc đời ông không chỉ khiến người ta xúc động bởi những đau đớn mà ông đã phải chịu đựng, mà còn khiến thế hệ hôm nay khâm phục bởi một điều lớn hơn: dù phải đánh đổi cả đôi chân, ông vẫn không khuất phục và không phản bội đồng đội, tổ chức. TUỔI THƠ GẮN VỚI NHỮNG MẤT MÁT CỦA CHIẾN TRANH Nguyễn Văn Thương sinh năm 1938 tại Lộc Hưng, Trảng Bàng, Tây Ninh, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Ngay từ khi còn rất nhỏ, cuộc đời của ông đã gắn với những biến động của chiến tranh. Khi mới được khoảng ba tháng tuổi, ông đã phải xa cha mẹ vì cha mẹ ông tham gia hoạt động cách mạng và gửi ông cho người cô nuôi dưỡng. Một đứa trẻ chưa kịp hiểu thế nào là chiến tranh đã phải lớn lên trong hoàn cảnh thiếu vắng cha mẹ. Năm lên tám tuổi, ông nhận tin mẹ bị bắt và bị đày ra Côn Đảo. Sau đó, mẹ ông hy sinh. Đó là một mất mát quá lớn đối với một đứa trẻ. Nhưng những đau thương ấy không khiến Nguyễn Văn Thương trở nên yếu đuối. Ngược lại, những gì chứng kiến trong gia đình và quê hương đã từng bước hình thành trong ông tình yêu quê hương, đất nước và ý thức về trách nhiệm đối với cuộc đấu tranh giành độc lập. Đến năm 1959, khi vừa bước qua tuổi 20, ông tiếp tục chịu thêm một mất mát lớn khi cha hy sinh trong một lần hoạt động quân báo. Cũng trong năm ấy, Nguyễn Văn Thương quyết định tham gia cách mạng. Có thể nói, con đường đến với cách mạng của ông không bắt đầu từ những điều lớn lao. Nó bắt đầu từ chính những gì ông đã chứng kiến trong gia đình, từ những mất mát của người thân và từ hoàn cảnh đất nước khi ấy. BƯỚC VÀO CON ĐƯỜNG HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG Sau khi tham gia cách mạng và được huấn luyện, năm 1961, Nguyễn Văn Thương được chuyển về đơn vị trinh sát. Trong một thời gian, ông làm nhiệm vụ bảo vệ đồng chí Võ Văn Kiệt, khi đó là Bí thư Thành ủy T4 Sài Gòn – Gia Định. Sau đó, ông được chuyển sang hoạt động trong ngành tình báo và được huấn luyện trực tiếp bởi Đại tá Nguyễn Nho Quý, thường được gọi là Mười Nho, một cán bộ tình báo của khu Sài Gòn – Chợ Lớn. Công việc tình báo trong thời kỳ chiến tranh vô cùng nguy hiểm. Người chiến sĩ tình báo không phải lúc nào cũng xuất hiện với quân phục, súng đạn hay giữa chiến trường. Họ có thể phải sống và hoạt động giữa vùng địch kiểm soát, hòa mình vào cuộc sống bình thường để thu thập, bảo vệ và vận chuyển thông tin. Một sai sót nhỏ có thể khiến bản thân bị bắt. Nhưng nguy hiểm hơn, nếu một chiến sĩ tình báo bị bắt và buộc phải khai báo, những người đồng đội, cơ sở cách mạng và cả một mạng lưới hoạt động có thể bị đe dọa. Chính vì vậy, đối với một chiến sĩ tình báo, giữ bí mật chính là bảo vệ đồng đội. Nguyễn Văn Thương đã thực hiện nhiệm vụ của mình trong những điều kiện như vậy. Trong những năm tháng hoạt động, ông thực hiện nhiệm vụ chuyển những tin tức quan trọng từ nội đô ra chiến khu và ngược lại. Đây là một công việc thầm lặng nhưng vô cùng nguy hiểm. Những người làm nhiệm vụ như ông có thể không được biết đến rộng rãi trong thời chiến, nhưng đóng góp của họ lại có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động của lực lượng cách mạng. NHIỆM VỤ ĐỊNH MỆNH Năm 1969, trong một lần thực hiện nhiệm vụ vận chuyển tài liệu mật từ khu vực nội thành Sài Gòn ra căn cứ, Nguyễn Văn Thương bị đối phương phục kích và bắt giữ. Đây chính là bước ngoặt nghiệt ngã nhất trong cuộc đời ông. Khi bắt được Nguyễn Văn Thương, đối phương tìm mọi cách để khai thác thông tin về tổ chức và mạng lưới tình báo. Trước hết là những lời dụ dỗ. Tiền bạc, vật chất, những lời hứa hẹn về một cuộc sống khác được đưa ra với hy vọng khiến người chiến sĩ tình báo thay đổi lập trường. Nhưng tất cả đều thất bại. Nguyễn Văn Thương hiểu rằng nếu ông nói ra những điều mình biết, những người đồng đội và cơ sở cách mạng đang hoạt động bí mật có thể gặp nguy hiểm. Vì vậy, ông lựa chọn im lặng. Khi những lời dụ dỗ không thể lay chuyển ý chí của người chiến sĩ, đối phương chuyển sang tra tấn. SÁU LẦN BỊ CƯA CHÂN – NHƯNG Ý CHÍ KHÔNG BỊ KHUẤT PHỤC Đây là phần khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Thương trở thành một trong những câu chuyện đặc biệt về người chiến sĩ tình báo Việt Nam. Trong thời gian bị giam giữ, ông phải chịu những hình thức tra tấn vô cùng tàn khốc. Theo các tư liệu về ông, đối phương đã tìm cách phá hủy đôi chân của Nguyễn Văn Thương và cưa dần hai chân ông qua sáu lần. Cuối cùng, ông vĩnh viễn mất đi đôi chân. Điều đáng nói là mỗi lần chịu đau đớn, mục đích của kẻ thù không đơn thuần là làm ông bị thương. Họ muốn ông khai ra những bí mật mà ông biết. Họ muốn biết tổ chức của ông là ai. Họ muốn biết những người đồng đội đang hoạt động ở đâu. Họ muốn biết mạng lưới tình báo hoạt động như thế nào. Nhưng Nguyễn Văn Thương vẫn không khuất phục. Đối với ông, giữ bí mật không chỉ là giữ mạng sống của bản thân. Đó còn là bảo vệ những người đang chiến đấu cùng mình. Đó là lý do câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện về sự chịu đựng thể xác. Đó còn là câu chuyện về bản lĩnh và lòng trung thành. Trong hoàn cảnh bình thường, chúng ta rất khó hình dung một con người có thể chịu đựng những đau đớn như vậy. Nhưng giữa những năm tháng chiến tranh, Nguyễn Văn Thương đã lựa chọn một điều mà ông cho là quan trọng hơn cả sự sống của mình: không phản bội đồng đội và không để bí mật rơi vào tay đối phương. Sau này, Nguyễn Văn Thương được biết đến như một biểu tượng về ý chí kiên cường của người chiến sĩ tình báo. Câu chuyện của ông trở thành minh chứng cho tinh thần bất khuất của những con người đã đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên sự an nguy của bản thân. TRỞ VỀ SAU CHIẾN TRANH Ngày 14/2/1973, Nguyễn Văn Thương được trao trả cùng các tù binh sau Hiệp định Paris. Sau nhiều năm hoạt động và bị giam cầm, ông trở về nhưng cơ thể đã không còn nguyên vẹn. Ông đã mất cả hai chân. Nhưng có một thứ mà kẻ thù không thể lấy đi được. Đó chính là khí tiết của một người chiến sĩ. Cuộc sống sau chiến tranh của Nguyễn Văn Thương không phải là một cuộc sống dễ dàng. Việc mất đi đôi chân khiến sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn. Nhưng ông vẫn tiếp tục sống, tiếp tục hòa nhập với cuộc sống và trở thành một người kể chuyện về chiến tranh cho các thế hệ sau. Ông không chỉ là một người từng trải qua chiến tranh. Ông còn trở thành một nhân chứng sống của chiến tranh. Qua những câu chuyện của mình, ông giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những gì mà thế hệ cha anh đã trải qua để bảo vệ độc lập, tự do của đất nước. DANH HIỆU ANH HÙNG VÀ SỰ GHI NHẬN Những đóng góp của Nguyễn Văn Thương đã được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng khi còn mang quân hàm Chuẩn úy. Nhưng có lẽ đối với câu chuyện của ông, danh hiệu không phải điều quan trọng nhất. Điều quan trọng hơn là những gì ông đã để lại. Đó là một câu chuyện về một con người đã sống trong những năm tháng khắc nghiệt nhất nhưng vẫn giữ được lòng trung thành. Đó là câu chuyện về một chiến sĩ tình báo đã phải trả giá bằng chính thân thể của mình nhưng vẫn bảo vệ được những bí mật quan trọng. Và đó cũng là câu chuyện về một con người sau khi bước ra khỏi chiến tranh vẫn tiếp tục sống có ích, kể lại những gì mình đã trải qua để thế hệ sau hiểu được giá trị của hòa bình. Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã xuất bản cuốn hồi ký “Người bị CIA cưa chân sáu lần”, do nhà văn Mã Thiện Đồng chấp bút theo lời kể của chính Thiếu tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương. Cuốn sách là một tư liệu giúp người đọc hiểu thêm về cuộc đời và những năm tháng hoạt động của ông. NHỮNG NĂM THÁNG CUỐI ĐỜI Sau chiến tranh, dù mang trên mình những thương tật nặng nề, Nguyễn Văn Thương vẫn tích cực tham gia các hoạt động giao lưu, kể chuyện và giáo dục truyền thống. Ông thường chia sẻ những câu chuyện của mình với thế hệ trẻ. Đó không phải những câu chuyện để khiến người nghe sợ hãi về chiến tranh, mà để mọi người hiểu rằng cuộc sống hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng rất nhiều mồ hôi, nước mắt, máu và cả tuổi thanh xuân của thế hệ đi trước. Nguyễn Văn Thương qua đời ngày 13/8/2018 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 81 tuổi. Ông đã rời khỏi cuộc đời, nhưng câu chuyện của ông vẫn còn được kể lại. Một người mất đi đôi chân nhưng không mất đi ý chí. Một người chịu đựng những đau đớn khủng khiếp nhưng không đánh mất lòng trung thành. Một người bước ra khỏi chiến tranh với cơ thể không còn nguyên vẹn nhưng để lại một di sản tinh thần nguyên vẹn cho các thế hệ sau. ĐIỀU GÌ CÒN LẠI SAU MỘT “THỜI HOA LỬA”? Khi tìm hiểu về Nguyễn Văn Thương, chúng em nhận ra rằng chiến tranh không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn hay những con số về quân đội, vũ khí và chiến thắng. Chiến tranh còn được tạo nên bởi những con người cụ thể. Đó là những người cha, người mẹ, người anh, người chị đã rời gia đình để đi chiến đấu. Đó là những người lính trẻ tuổi chưa kịp sống trọn tuổi thanh xuân. Đó là những chiến sĩ tình báo phải sống trong sự nguy hiểm từng ngày. Và đó là những con người đã phải chịu đựng những mất mát mà thế hệ hôm nay rất khó tưởng tượng. Câu chuyện của Nguyễn Văn Thương khiến chúng em hiểu rằng hòa bình không phải là điều tự nhiên có được. Chúng ta hôm nay được đến trường, được học tập, được vui chơi, được lựa chọn nghề nghiệp và được sống bên gia đình. Những điều tưởng như rất bình thường ấy lại là thành quả mà biết bao thế hệ đã phải đánh đổi để có được. Vì vậy, biết ơn những người đi trước không chỉ là việc ghi nhớ tên tuổi của họ. Biết ơn còn là cách chúng ta sống như thế nào trong hiện tại. Đối với học sinh, lòng biết ơn có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: học tập nghiêm túc hơn, có trách nhiệm với bản thân, tôn trọng cha mẹ và thầy cô, biết giúp đỡ người khác, sống có kỷ luật và cố gắng trở thành một người có ích cho xã hội. Thế hệ trẻ hôm nay không cần phải sống lại chiến tranh. Điều chúng ta cần làm là trân trọng hòa bình mà cha anh đã giành được và có trách nhiệm giữ gìn, xây dựng đất nước trong thời đại mới. LỜI KẾT – MỘT ĐÔI CHÂN KHÔNG CÒN, NHƯNG MỘT Ý CHÍ CÒN MÃI Nguyễn Văn Thương đã đi qua một trong những giai đoạn khốc liệt nhất của lịch sử dân tộc. Ông bước vào cuộc chiến khi còn rất trẻ. Ông mất đi những người thân yêu. Ông trở thành một chiến sĩ tình báo. Ông bị bắt. Ông bị tra tấn. Ông mất cả hai chân. Nhưng ông không mất niềm tin, không phản bội đồng đội và không khuất phục trước kẻ thù. Có lẽ đó chính là điều khiến câu chuyện về Nguyễn Văn Thương vẫn còn giá trị đối với thế hệ hôm nay. Chiến tranh đã lùi xa. Những tiếng súng năm nào đã im. Những người lính năm xưa cũng lần lượt trở về với đất mẹ. Nhưng những câu chuyện về họ vẫn cần được kể lại. Bởi nếu chúng ta quên những con người đã hy sinh cho đất nước, chúng ta sẽ khó có thể hiểu hết giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay. Nguyễn Văn Thương – một người chiến sĩ tình báo mất đi đôi chân nhưng không bao giờ mất đi ý chí. Câu chuyện của ông nhắc nhở thế hệ trẻ rằng: Có những giới hạn của thể xác mà con người có thể bị tước đi, nhưng ý chí, lòng trung thành và tình yêu Tổ quốc thì không một kẻ thù nào có thể cướp mất. Và đó cũng chính là ý nghĩa mà “Câu chuyện thời hoa lửa” muốn gửi lại cho thế hệ trẻ hôm nay: Hãy nhớ về quá khứ để biết trân trọng hiện tại, biết ơn những người đã hy sinh và sống có trách nhiệm hơn với tương lai của đất nước.