Nguyễn Văn Tố- nhân sĩ yêu nước, nhà tri thức lớn

Nhân dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh của cụ Nguyễn Văn Tố (5/6/1889-5/6/2009), chiều 29/5, Trung tâm Thông tin, Thư viện và Nghiên cứu khoa học (Văn phòng Quốc hội) tổ chức họp báo giới thiệu về thân thế, sự nghiêp cụ Nguyễn Văn Tố.

Cụ Nguyễn Văn Tố hiệu là Ứng Hòe, là trí thức yêu nước, Trưởng ban thường trực Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Cứu tế xã hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cụ đã hy sinh tại Bắc Kạn năm 1947. Cụ là nhà sử học, hội trưởng Hội Truyền bá quốc ngữ Việt Nam (1938-1945), được bầu làm trưởng Ban Thường trực Quốc hội Việt Nam khóa I, năm 1946.

Cụ Nguyễn Văn Tố sinh ra trong một gia đình nho giáo, gốc người Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp trường thông ngôn, cụ đến làm thư ký cho một Tòa soạn. Sau đó, cụ giữ chức chủ sự Học viện Viễn Đông Bác Cổ-một cơ quan nghiên cứu lịch sử, văn hóa của người Pháp đóng tại 26, phố Lý Thường Kiệt (Hà Nội)…

Cụ đã soạn thảo được hai bộ sử học đồ sộ “Đại Nam dật sử”, “Sử ta so với sử Tàu” rất công phu, nghiên cứu, đối chiếu nhiều nguồn thư tịch tranh luận kịch liệt với các nhà sử học Pháp ở  Đông Dương để làm sáng tỏ chân lý một cách khoa học. Bộ “Sử ta so với sử Tàu” cụ mới soạn đến giai đoạn cuối đời nhà Lý thì cụ hy sinh nên bộ sách còn đang dang dở.

Cụ không những uyên thâm Hán học mà tinh thông cả Tây học. Cụ Nguyễn Văn Tố đã cùng lớp trí thức đầu thế kỷ như các ông Trương Vĩnh Ký, Huỳnh Tịnh Của, Nguyễn Văn Vĩnh, Phan Kế Bính, Lương Văn Can, Nguyễn Quyền, Vũ Đình Hòe… phát động công cuộc Cách mạng chữ quốc ngữ.

Tinh thần yêu nước của cụ Nguyễn Văn Tố còn tỏa sáng trong sự nghiệp chính trị. Mến vì đức, tài của cụ, Bác Hồ mời cụ Nguyễn Văn Tố ra giúp nước. Cụ Tố nhậm chức Bộ trưởng Cứu tế - xã hội (nay là Bộ LĐ-TB-XH) trong Chính phủ Hồ Chí Minh. Sau Tổng tuyển cử Quốc hội đầu tiên, cụ trúng cử đại biểu Quốc hội với tư cách là đại biểu tỉnh Nam Định. Ngày 2/3/1946, trong kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa I, toàn thể đại biểu nhất trí bầu cụ làm Trưởng ban thường trực Quốc hội và cho đến 8/11/1946, cụ Bùi Bằng Đoàn thay thế. Ngày 7/10/1947, giặc Pháp cho quân nhảy dù xuống Bắc Kạn âm mưu tiêu diệt đầu não kháng chiến, cụ bị chúng bắt và giết.

Trong Lễ truy điệu cụ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành những lời trân trọng, thống thiết, sâu sắc để tưởng nhớ một nhà tri thức lớn, một nhân sĩ yêu nước, người đại biểu của nhân dân lao động, vị Trưởng Ban Thường trực đầu tiên của Quốc hội nước Việt Nam./.