Nguyễn Văn Trỗi (2)

1. Người thanh niên thợ điện và lý tưởng cách mạng

Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, anh sớm thấu hiểu nỗi đau của một dân tộc bị chia cắt.

Sau hiệp định Giơ-ne-vơ, anh vào Sài Gòn làm thợ điện ở nhà máy điện Chợ Quán. Giữa lòng đô thị hoa lệ nhưng đầy rẫy bất công dưới chế độ Mỹ - Diệm, người thanh niên thợ điện ấy đã bí mật gia nhập tổ chức Biệt động Sài Gòn, thuộc đơn vị cánh Đông, Quân khu Sài Gòn - Gia Định. Với bí danh "Tư Trỗi", anh bắt đầu những hoạt động quả cảm ngay trong lòng địch.

2. Kế hoạch ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ

Năm 1964, nghe tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sẽ sang Sài Gòn để thị sát và tăng cường viện trợ chiến tranh, đơn vị biệt động của anh nhận nhiệm vụ tiêu diệt tên "trùm sừng sỏ" này.

Trận đánh táo bạo: Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội lên kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý – con đường độc đạo mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố.

Sự cố bất ngờ: Lúc bấy giờ, anh mới cưới vợ (chị Phan Thị Quyên) được vỏn vẹn 10 ngày. Giữa hạnh phúc cá nhân và vận mệnh dân tộc, anh đã chọn hy sinh tất cả cho nhiệm vụ. Đáng tiếc, khi việc đặt mìn đang hoàn thiện thì kế hoạch bị lộ do có kẻ phản bội. Anh bị địch bắt vào đêm 9/5/1964.

3. Khí phách trong ngục tù "Địa ngục trần gian"

Trong suốt hơn 4 tháng bị giam cầm, chính quyền Sài Gòn đã dùng mọi thủ đoạn: từ dụ dỗ bằng tiền bạc, địa vị đến những đòn tra tấn tàn khốc nhất nhưng đều thất bại trước ý chí sắt đá của anh.

Anh thẳng thừng tuyên bố: "Tôi là người Việt Nam, tôi có quyền chống lại quân xâm lược trên đất nước mình". Thậm chí, để cứu anh, một tổ chức du kích ở Venezuela đã bắt cóc một trung tá Mỹ để đòi trao đổi, nhưng Mỹ đã lật lọng và quyết định thi hành án tử hình đối với Nguyễn Văn Trỗi để răn đe phong trào cách mạng.

4. 9 phút làm nên lịch sử tại pháp trường (15/10/1964) Sáng ngày 15/10/1964, địch đưa Nguyễn Văn Trỗi ra pháp trường tại vườn hoa khám Chí Hòa. Đây là lúc anh thể hiện khí tiết của một người anh hùng khiến cả thế giới phải nể phục.

Từ chối đặc ân kẻ thù: Khi địch định cho anh ăn bữa cơm cuối cùng, anh từ chối. Khi chúng định cho linh mục rửa tội, anh dõng dạc nói: "Tôi không có tội, chính các người mới là kẻ có tội".

•

Giật phắt khăn bịt mắt: Tại cột bắn, khi lính định bịt mắt anh bằng tấm băng đen, anh đã giật phắt nó ra và nói: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi". Anh muốn đối mặt trực diện với cái chết, để đôi mắt mình rực cháy lửa căm thù nhìn thẳng vào những nòng súng đen ngòm của quân thù.

Những lời hô vang bất tử:

o Giây phút đầu tiên, anh hô: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn

Khánh!".

o Giây phút thứ hai, anh khẳng định niềm tin sắt đá: "Việt Nam muôn năm!".

Và giây phút cuối cùng, khi loạt đạn nổ súng, anh hô vang: "Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!".

Tiếng hô của anh át cả tiếng súng, làm chấn động không chỉ Sài Gòn mà cả dư luận quốc tế lúc bấy giờ.

5. Di sản và sức lan tỏa mạnh mẽ

Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh của thanh niên miền Nam. Hình ảnh người thợ điện trẻ tuổi hiên ngang trước pháp trường đã trở thành nguồn cảm hứng cho rất nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật, tiêu biểu là bài thơ "Hãy nhớ lấy lời tôi" của Tố Hữu với những câu thơ xúc động:

"Có những phút làm nên lịch sử / Có cái chết hóa thành bất tử / Có những lời hơn mọi bài ca / Có con người như chân lý sinh ra..."

Cuộc đời anh là một minh chứng hùng hồn: Khi con người ta có một lý tưởng sống cao đẹp và lòng yêu nước cháy bỏng, cái chết không còn là sự kết thúc, mà là sự bắt đầu của một huyền thoại.