Nguyễn Văn Trỗi

Tiểu sử và gia đình

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Ông là con thứ ba, còn có tên khác là Tư Trỗi. Cha là Nguyễn Văn Hóa (tự Thoàn), từng tham gia kháng chiến chống Pháp; mẹ là Nguyễn Thị Tuất; anh trai Nguyễn Văn Toàn cũng là chiến sĩ cách mạng.

Lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, mất mẹ từ sớm, Nguyễn Văn Trỗi đã đi làm nhiều nghề để mưu sinh, từ học may đến làm thợ điện và công nhân tại Nhà máy điện Chợ Quán ở Sài Gòn

Năm 1964, ông lập gia đình với Phan Thị Quyên, nhưng chỉ 19 ngày sau lễ cưới, Nguyễn Văn Trỗi bị bắt khi thực hiện nhiệm vụ cách mạng

Sự nghiệp cách mạng

Nguyễn Văn Trỗi gia nhập Đội biệt động Sài Gòn – Gia Định, trực thuộc Lực lượng vũ trang Giải phóng miền Nam. Ông nhận được huấn luyện chính trị và kỹ thuật chiến đấu đặc biệt tại căn cứ Rừng Thơm (huyện Đức Hòa, Long An) để tiến hành các nhiệm vụ ám sát và đặt mìn trong nội thành Sài Gòn

Trong một lần, ông đã dùng lựu đạn làm bốn quân nhân Mỹ thương vong và làm bị thương tám người khác

Tháng 5 năm 1964, khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara và Đại sứ Mỹ Henry Cabot Lodge, Jr. sang thăm miền Nam Việt Nam, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý để ngăn chặn phái đoàn này. Tuy nhiên, kế hoạch bị bại lộ, ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt ngày 9/5/1964 và kết án tử hình

Bị bắt và hy sinh

Tại Khám Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi chịu nhiều cực hình nhưng kiên quyết không khai báo và cố gắng bảo vệ cơ sở cách mạng. Ngày 10/8/1964, ông bị đưa ra tòa án quân sự và bị kết án tử hình. Sáng ngày 15/10/1964, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại sân sau nhà lao Chí Hòa, thọ 24 tuổi. Trước khi hy sinh, ông hô vang các khẩu hiệu yêu nước: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”

Thi hài của ông ban đầu được chôn tại nghĩa trang Văn Giáp (quận 2, TP. HCM) và sau đó chuyển về Nghĩa trang Liệt sĩ TP. HCM theo nguyện vọng gia đình.

Tầm ảnh hưởng và di sản

Sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Thành đồng hạng Nhất. Ông trở thành biểu tượng anh hùng bất khuất của dân tộc, truyền cảm hứng cho thanh niên Việt Nam tham gia phong trào chống Mỹ – cứu nước. Nhiều địa danh, tượng đài, cầu, trường học trên khắp Việt Nam mang tên ông như cầu Nguyễn Văn Trỗi ở TP. HCM và Đà Nẵng, Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi

Các tác phẩm văn học, âm nhạc và điện ảnh cũng lấy ông làm cảm hứng, khẳng định hình ảnh anh hùng chiến đấu và sự hy sinh vì lý tưởng cách mạng

Ý nghĩa lịch sử

Nguyễn Văn Trỗi là biểu tượng sống động của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh, thể hiện tinh thần yêu nước, lòng kiên trung và sẵn sàng hy sinh hạnh phúc cá nhân vì sự nghiệp dân tộc. Ông là hình mẫu cho tinh thần bất khuất của thế hệ thanh niên Việt Nam trong phong trào kháng chiến chống Mỹ

.