Nguyễn Văn Trỗi (3)

Nguyễn Văn Trỗi (1940 – 1964) là chiến sĩ biệt động Sài Gòn, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Anh nổi tiếng vì tinh thần bất khuất khi bị chính quyền Sài Gòn xử bắn sau vụ mưu sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara, trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam và tình hữu nghị quốc tế.

Key facts

• Năm sinh – mất: 1940 – 15/10/1964

Xuất thân và hoạt động cách mạng

Sinh trong gia đình bần nông, mồ côi mẹ sớm, Nguyễn Văn Trỗi vào Sài Gòn mưu sinh, học nghề điện và làm tại Nhà máy điện Chợ Quán. Năm 1963, anh gia nhập Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Việt Nam và đội biệt động nội thành. Tháng 5 năm 1964, anh tình nguyện đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự Mỹ do Robert McNamara dẫn đầu, nhưng kế hoạch bị lộ và anh bị bắt.

Hy sinh và khí phách

Trong tù, anh chịu tra tấn nhưng kiên quyết không khai cơ sở cách mạng. Tại pháp trường Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang hô vang: “Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!” trước khi bị xử bắn. Sự kiện gây chấn động quốc tế: du kích Venezuela từng bắt cóc trung tá Mỹ Michael Smolen để đòi trao đổi mạng sống của anh.

Ảnh hưởng và tưởng niệm

Cái chết anh dũng của anh lan tỏa mạnh mẽ trong nước và thế giới, khơi dậy phong trào thanh niên “Sống như Anh”. Bác Hồ ca ngợi anh là “tấm gương cách mạng sáng ngời”. Nhiều công trình, trường học, giải thưởng và bài ca được đặt theo tên anh, như bài hát “Nguyễn Văn Trỗi, anh còn sống mãi” của Nguyễn Đức Toàn và truyện ký “Sống như Anh” của Thái Duy.

Di sản hiện nay

Ngày 15 tháng 10 hằng năm được chọn làm Ngày truyền thống thanh niên công nhân TP.HCM, tưởng nhớ người anh hùng xuất thân thợ điện. Các lễ tưởng niệm và chương trình văn hóa “Lời anh vọng mãi ngàn năm” tiếp tục truyền cảm hứng về lòng yêu nước và tinh thần cống hiến cho thế hệ trẻ.