Nguyễn Văn Trỗi (5)

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện

Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng) trong một gia

đình có truyền thống cách mạng. Là con thứ ba nên còn có tên khác là Tư Trỗi. Cha ông

Nguyễn Văn Hóa (tự Thoàn), từng tham gia cách mạng thời Kháng chiến chống Pháp; mẹ là

Nguyễn Thị Tuất; anh ruột là Nguyễn Văn Toàn, cũng là một chiến sĩ cách mạng, hoạt động

tại vùng Điện Bàn, Quảng Nam.

Lúc nhỏ, Nguyễn Văn Trỗi học tiểu học ở trường Miếu Xóm. Cha của ông vào Sài Gòn làm

ăn, mẹ của ông phải nuôi 4 chị em. Khi ông chưa tròn 10 tuổi thì mẹ qua đời, để lại 4 chị em

ở cùng người bác ruột, vừa phụ giúp đồng áng và vừa đi học.

Năm 13 tuổi, Nguyễn Văn Trỗi theo người anh thứ hai Nguyễn Văn Toàn, lúc đó đang làm

công cho một hãng bánh kẹo ra Đà Nẵng để học nghề may. Ông đã làm nhiều nghề từ công

nhân hãng kẹo đến học may.

Đến năm 1956, bến sông Hàn có tàu Nam Việt đang chuẩn bị khởi hành, Nguyễn Văn Trỗi

(lúc này 16 tuổi) đã lén lấy tiền anh trai mua vé tàu vào Sài Gòn. Vào Sài Gòn, ông ở trọ

cùng một người bác cùng quê, ban đầu đi đạp xích lô để kiếm sống. Về sau, ông học thêm

nghề thợ điện, ban ngày làm thuê, ban đêm học lý thuyết ở trường Bá Nghệ. Sau đó làm

công nhân tại Nhà máy điện Chợ Quán.

Giữa năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được ông Lê Đức Hiền (Tư Kiếm, tên thật là Nguyễn Hữu

Kiếm) nhận vào tổ biệt động thành, Đại hội quyết tử cùng lúc với Nguyễn Hữu Lời. Cả bốn

người cùng quê ở làng Thanh Quýt và lúc đó đều cư ngụ ở quanh vùng Vườn Xoài, đường

Trương Minh Giảng. Thời gian này, ông ở tại nhà Tư Kiếm. Đến tháng 10 năm 1963, Nguyễn

Văn Trỗi tranh thủ về thăm quê và ghé thăm thầy giáo của mình, đây cũng là lần về Quảng

Nam cuối cùng của ông.

Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động bắt liên lạc với tổ chức cách mạng và được giáo dục giác ngộ.

Anh được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Nhân dân cách mạng Việt Nam. Ngày 17/2/1964,

Nguyễn Văn Trỗi tình nguyện gia nhập Đội biệt động 65, Quân khu Sài Gòn - Gia Định.Là

một thanh niên giàu lòng yêu nước và nhiệt tình cách mạng, anh vừa hăng hái thực hiện mọi

công tác được giao, vừa tích cực vận động giác ngộ bạn bè tham gia cách mạng.

Đầu năm 1964, nhân dịp Tết Nguyên Đán, Tư Kiếm đã bố trí cho Nguyễn Văn Trỗi và

Nguyễn Hữu Lời ra căn cứ ở Rừng Thơm (nay thuộc huyện Đức Hòa, tỉnh Long An) gặp Ban

chỉ huy cánh Tây Nam, hai người ở lại căn cứ 3 ngày, xem như dự lớp chính trị ngắn ngày,

kết hợp học một số bài võ để phòng thân.

Tháng 5/1964, Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ

Robert McNamara đang ở Sài Gòn. Theo kế hoạch, ngày 9/5/1964, Nguyễn Văn Trỗi thực

hiện trận đánh bằng cách dùng mìn điểm hỏa bằng điện đặt ở cầu Công Lý, đón Mác-na-ma-

ra đang trên đường đi ra sân bay Tân Sơn Nhất.

Từ căn cứ về, Nguyễn Văn Trỗi chọn ngay mục tiêu "đánh thí điểm" là cư xá Mỹ ở đường

Cao Thắng. Sau khi báo cáo, kế hoạch của anh được đồng chí Tư Đạt, Chính trị viên cánh

Tây Nam cho phép và tặng một quả lựu đạn da láng của Mỹ. Bằng cách đánh của mình,

Nguyễn Văn Trỗi đã dùng lựu đạn hạ được bốn quân nhân Mỹ và làm bị thương 8 nhân viên

khác. Sau đó, ông tìm hàng loạt mục tiêu như tàu hải quân Mỹ đóng tại bến Bạch Đằng, nhà

máy điện,... để xin đánh, nhưng tổ chức không cho mà chuẩn bị kế hoạch khi Bộ trưởng

Quốc phòng Mỹ Robert McNamara đến miền Nam Việt Nam.

Đội Biệt động thành Sài Gòn 65 lúc đó đa số là cán bộ của đội "Quyết tử thành", 9 năm

chống Pháp còn sống sót. Họ trở thành bộ phận tham mưu chỉ đạo đánh nguỵ Sài Gòn. Khi

họp các tổ, trong tổ chỉ lấy ra 4 người là Lê Đức Hiền (Tư Kiếm) làm tổ trưởng, Nguyễn

Hoàng Sơn (anh của Lê Đức Hiền) làm tổ phó, Nguyễn Hữu Lời và Nguyễn Văn Trỗi có

trong tổ nhận nhiệm vụ ám sát McNamara.

Sự việc bại lộ, ông bị bắt lúc 22 giờ 00 phút, ngày 09 tháng 5 năm 1964. Trong nhà lao, dù

phải chịu nhiều cực hình nhưng ông không khai báo gì. Chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ

đưa ông đi xử bắn bí mật lúc 9 giờ 45 phút, ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau nhà lao

Khám Chí Hòa (hiện nay là Số 324, đường Hòa Hưng, Phường 13, Quận 10, Thành phố Hồ

Chí Minh). Năm đó, ông 24 tuổi.

Những phút cuối cùng, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên nước ngoài, ông tỏ ra rất

can đảm, không cho bịt mắt và không đồng ý xưng tội. Ông đã hô lên những lời cuối cùng,

được các phóng viên ghi lại:

“Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo Đế quốc Mỹ!"

"Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

Chính quyền Sài Gòn bí mật chôn xác Nguyễn Văn Trỗi tại nghĩa trang Văn Giáp ở Giồng

Ông Tố (nay thuộc phường Bình Trưng Đông, Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh).

Trong phiên họp bất thường ngày 17/10/1964, Chủ tịch đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương

Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam quyết định truy tặng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi

danh hiệu Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng và Huân chương Thành

đồng hạng nhất. Năm 1995, Đảng và Nhà nước ta truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng

vũ trang nhân dân cho anh. Khu Đảng bộ Sài Gòn, Đảng Nhân dân cách mạng Việt Nam đã

quyết định truy nhận anh Nguyễn Văn Trỗi là đảng viên chính thức của Đảng Nhân dân cách

mạng Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi trong bức ảnh chụp Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi trước pháp

trường: "Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế

quốc Mỹ đến hơi thở cuối cùng. Chí khí lẫm liệt của Anh hùng Trỗi là một tấm gương cách

mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước - nhất là cho các cháu thanh niên học tập!”.

Tấm gương hi sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã làm xúc động dư luận trong nước và thế giới.

Anh mất đi, Tổ quốc và nhân dân mất đi một người con ưu tú, giai cấp công nhân mất đi một

chiến sĩ kiên trung, nhưng lịch sử dân tộc sáng thêm một tấm gương thanh niên anh dũng,

bất khuất. “Rõ ràng, một anh Trỗi mất đi, hàng ngàn, hàng vạn Nguyễn Văn Trỗi khác đã

đứng lên giáng cho địch những đòn sấm sét”.