Nguyễn Văn Trỗi

Nguyễn Văn Trỗi sinh trong gia đình bần nông, sớm vào Sài Gòn mưu sinh và học nghề điện. Năm 1963, anh tham gia Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Việt Nam, trở thành chiến sĩ biệt động. Đầu 1964, anh nhận nhiệm vụ đặt mìn ở cầu Công Lý nhằm ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara, nhưng kế hoạch bị lộ và anh bị bắt. Trong ngục tù Chí Hòa, dù bị tra tấn tàn khốc, Nguyễn Văn Trỗi giữ vững khí tiết người cộng sản, từ chối khai báo. Trước pháp trường ngày 15 / 10 / 1964, anh hô vang “Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!” trước khi hiên ngang ngã xuống. Hình ảnh ấy trở thành biểu tượng cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng, được truyền đi khắp thế giới. Cái chết của anh gây xúc động sâu sắc: du kích Venezuela từng bắt trung tá Mỹ Michael Smolen để đổi mạng anh, thể hiện tình đoàn kết quốc tế. Tên anh được đặt cho nhiều trường học, đường phố và giải thưởng thanh niên tại Việt Nam. Tác phẩm “Sống như Anh”, bài hát “Lời anh vọng mãi ngàn năm”, cùng nhiều thơ ca, phim ảnh đã khắc họa cuộc đời và lý tưởng của Nguyễn Văn Trỗi. Ngày 15 / 10 hằng năm được chọn làm Ngày truyền thống Thanh niên Công nhân TP.HCM. Mộ phần anh hiện an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, và Nhà lưu niệm ở quê hương Điện Bàn là điểm đến giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ