NGUYỄN VĂN TRỖI – BIỂU TƯỢNG TUỔI TRẺ ANH HÙNG TRONG LỊCH SỬ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ
Anh là biểu tượng của chân lý: “Không có sức mạnh nào có thể khuất phục được ý chí của con người yêu nước.”
Để hiểu hết tầm vóc Nguyễn Văn Trỗi, phải nhìn vào bối cảnh Việt Nam đầu thập niên 1960:
Đế quốc Mỹ trực tiếp nhúng tay vào miền Nam Việt Nam sau Hiệp định Genève 1954. Đế quốc Mỹ trực tiếp nhúng tay vào miền Nam Việt Nam sau Hiệp định Genève 1954.
Hình ảnh Hội Nghị Genève 1954 |
Chính quyền Sài Gòn được Mỹ hậu thuẫn, thực hiện đàn áp phong trào yêu nước.
Mỹ tiến hành chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” (1961–1965), tung vào miền Nam các cố vấn quân sự, xây dựng nhà tù, trại giam, mạng lưới tình báo.
Sài Gòn trở thành nơi đụng độ trực tiếp giữa các lực lượng tình báo, biệt động, và quân đội Mỹ.
Trong thời kỳ ấy, hàng ngàn thanh niên miền Nam bước vào con đường đấu tranh gian khổ; trong đó có Nguyễn Văn Trỗi – một thợ điện trẻ tuổi, bình thường nhưng mang chí lớn phi thường.
Phẩm chất từ nhỏ
Ấm áp, siêng năng, trọng nghĩa
Tính cách ngay thẳng, không chịu bất công
Giỏi nghề điện, được nhiều người nhận xét “nhanh nhẹn, thông minh, gan dạ”
TƯƠNG NGUYỄN VĂN TRỖI |
Con đường đến với cách mạng
Tuổi thiếu niên chứng kiến cảnh đàn áp của Mỹ – Ngụy, cảnh nghèo khổ của người dân lao động. Trỗi gia nhập tổ chức thanh niên yêu nước bí mật, rồi trở thành chiến sĩ biệt động Sài Gòn thuộc Lực lượng An ninh T4. Anh sẵn sàng nhận nhiệm vụ nguy hiểm mà nhiều người e ngại.
Những phút cuối cùng oanh liệt của Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường Khám Chí Hòa. Ảnh: Tư liệu - TTXVN. |
Nhiệm vụ lịch sử: Mưu sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ
Mục tiêu chiến dịch
Năm 1964, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara – người trực tiếp điều hành chiến tranh Việt Nam – sang Sài Gòn thị sát.
Biệt động Sài Gòn được giao kế hoạch:
Đặt mìn dưới cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi – TP.HCM)
Mục tiêu: tiêu diệt McNamara và đoàn tùy tùng
Đây là chiến dịch có tính đột phá vì:
Nhắm vào nhân vật quyền lực nhất của Mỹ tại Việt Nam
Ngay trong trung tâm Sài Gòn – nơi an ninh dày đặc
Nếu thành công, sẽ gây chấn động toàn thế giới
Nguyễn Văn Trỗi xung phong
Trỗi 17 tuổi, nhưng:
Xung phong nhận nhiệm vụ nguy hiểm nhất
Không đòi hỏi điều kiện gì
Chỉ yêu cầu “cho tôi làm việc có ích cho đất nước”
Sự quyết tâm của anh khiến chỉ huy tin tưởng giao nhiệm vụ.
Bị bắt
Ngày 9/5/1964, khi đang đặt mìn, anh bị lính ngụy phát hiện và bắt giữ. Nhiệm vụ lịch sử của Biệt động Sài Gòn là mưu sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara vào năm 1964 bằng cách đặt mìn dưới cầu Công Lý (cầu Nguyễn Văn Trỗi hiện nay). Nhiệm vụ này mang tính đột phá vì nhắm vào nhân vật quyền lực nhất của Mỹ tại Việt Nam, diễn ra ngay tại trung tâm Sài Gòn và nếu thành công sẽ gây chấn động thế giới. Nguyễn Văn Trỗi, 17 tuổi, đã xung phong nhận nhiệm vụ nguy hiểm này, bày tỏ nguyện vọng "cho tôi làm việc có ích cho đất nước", điều này khiến người chỉ huy tin tưởng giao phó nhiệm vụ cho anh.
Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ bắt tay Tướng Giáp trong cuộc gặp mặt năm 1995 ở Hà Nội. Ảnh: AFP |
Những ngày trong tù – Khí phách hiên ngang
Những cuộc tra tấn tàn bạo
Trỗi bị tra tấn với:
Giật điện
Đánh bằng dùi cui
Xích tay chân 24/24
Còng treo
Bỏ đói
Ngâm nước
Bắt chịu các cú đánh vào đầu để mất trí nhớ
Thế nhưng anh:
Không khai một lời
Không tiết lộ đồng đội
Không xin tha
Sĩ quan Mỹ lẫn Sài Gòn đều thừa nhận “không thể làm cho người thanh niên này sợ”.
Thái độ trong nhà tù Chí Hòa
Anh luôn động viên tù chính trị:
“Cách mạng nhất định thắng”
“Cứ tin vào nhân dân”
“Tôi chết nhưng các anh phải sống để tiếp tục chiến đấu”
Trong tù, Trỗi bị tra tấn dã man bằng cách giật điện, đánh dùi cui, xích tay chân 24/24, còng treo, bỏ đói, ngâm nước và đánh vào đầu. Bất chấp sự tàn khốc, anh vẫn kiên cường không khai một lời, không tiết lộ đồng đội hay xin tha, khiến cả sĩ quan Mỹ lẫn Sài Gòn phải thừa nhận không thể làm anh sợ hãi.
Phiên tòa quân sự và sự lên tiếng của thế giới
Tòa án Sài Gòn kết án tử hình
Ngày 15/8/1964, tòa án quân sự Sài Gòn tuyên án tử hình Nguyễn Văn Trỗi.
Phiên tòa nhanh chóng, bất công và đầy tính trả thù chính trị.
Quốc tế phản đối Phong trào quốc tế đòi trả tự do cho Nguyễn Văn Trỗi bùng nổ:
Cuba: hàng vạn người biểu tình, hô vang “Tự do cho Nguyễn Văn Trỗi!”
Phong trào thanh niên Mỹ – Nhật – Pháp – Canada ký kiến nghị
Hội sinh viên Cuba bắt giữ 3 công dân Mỹ yêu cầu đổi lấy anh Trỗi
Chính quyền Sài Gòn hoảng sợ, phải hoãn thi hành án. Nhưng cuối cùng, áp lực từ Mỹ khiến họ quyết thi hành.
Giây phút ra pháp trường – Một tượng đài bất tử
Ngày 15/10/1964 tại sân sau nhà lao Chí Hòa
Trỗi bị đưa ra pháp trường khi chỉ mới 17 tuổi.
Anh từ chối bịt mắt
“Tôi không cần bịt mắt. Hãy để tôi nhìn thẳng vào mặt bọn các người.”
Những lời hô bất tử
Anh hô vang:
“Hãy nhớ lấy lời tôi!
Đả đảo đế quốc Mỹ!
Việt Nam muôn năm!
Hồ Chí Minh muôn năm!”
Giữa nòng súng chĩa vào mình, anh vẫn đứng thẳng, bình thản.
Hành động cuối cùng
Một viên đạn đầu tiên không trúng, anh hô to hơn:
“Hãy bắn đi!”
Bọn lính hoảng loạn. Đội hành quyết buộc phải bắn liên tiếp.
Anh ngã xuống trong tư thế hiên ngang.
Phản ứng sau cái chết – Cả thế giới rúng động
Ở Việt Nam
Cái tên Nguyễn Văn Trỗi trở thành biểu tượng:
Của lòng yêu nước
Của tuổi trẻ Việt Nam
Của tinh thần quyết tử cho Tổ quốc
Ở Cuba
Đặt tên “Đội quân Giải phóng Nguyễn Văn Trỗi”
Hàng loạt công trình, trường học lấy tên anh
Nhà văn Cuba viết hồi ký, thơ về anh
Trẻ em Cuba thuộc lòng câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi
Trên thế giới
Báo chí phương Tây gọi anh là “người thanh niên can đảm nhất mà thế giới từng biết”
Phong trào phản chiến tại Mỹ dùng hình ảnh anh làm biểu tượng
Cuộc đời riêng – Tình yêu không trọn
Nguyễn Văn Trỗi kết hôn với chị Phan Thị Quyên năm 1964 – trước khi bị bắt hai tuần.
Họ chỉ ở bên nhau ít hơn 15 ngày
Chị Quyên được phép gặp anh lần cuối ở nhà lao Chí Hòa
Cuộc gặp diễn ra qua song sắt, dưới họng súng lính gác
Anh chỉ nói:
“Anh không sao. Em cố gắng sống tốt. Nhớ đừng khóc.”
Tình yêu ấy trở thành một trong những câu chuyện đẹp nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam.
Giá trị lịch sử – Tầm vóc Nguyễn Văn Trỗi
Một biểu tượng của lòng yêu nước
Không phải là tướng lĩnh hay lãnh đạo, anh chỉ là một người thợ điện.
Nhưng chính điều đó làm anh trở thành biểu tượng:
Người bình thường nhưng tinh thần phi thường
Dám đứng lên chống lại một đế quốc
Tinh thần bất khuất và khí phách
Khí phách của anh so sánh ngang hàng với:
Võ Thị Sáu
Lê Văn Tám
Trần Văn Ơn
Phan Đình Giót
Ý nghĩa đối với tuổi trẻ Việt Nam
Anh là tấm gương của:
Trách nhiệm
Lòng dũng cảm
Sự hy sinh vì hòa bình và độc lập
Di sản – Tưởng niệm – Ghi công
Tại Việt Nam
Đường, trường học, cầu mang tên “Nguyễn Văn Trỗi” ở nhiều tỉnh thành
Đền tưởng niệm tại TP.HCM và Quảng Nam
Tên anh được đặt cho nhiều đơn vị quân đội, đội thanh niên xung kích
Trong văn hóa – nghệ thuật
Thơ, nhạc, sách, phim tài liệu về anh:
Bài hát “Nguyễn Văn Trỗi sống mãi”
Sách “Trái tim người thợ điện”
Phim “Vầng sáng Nguyễn Văn Trỗi”
Trong giáo dục
Tên anh xuất hiện trong:
Sách lịch sử
Giáo dục công dân
Hoạt động ngoại khóa về truyền thống yêu nước
*Nguồn Tham Khảo
https://nvsk.vnanet.vn/nguyen-van-troi-7249.vna
https://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Gen%C3%A8ve_1954
https://baotintuc.vn/ho-so/nguyen-van-troi-mot-tam-guong-cach-mang-sang-ngoi-20141015101802475.htm
https://vnexpress.net/tuong-giap-va-hai-cuoc-gap-lich-su-voi-mcnamara-2890716.html
