Nguyễn Văn Trỗi - Lời thề bất tử vang vọng pháp trường Chí Hòa
Nhân vật chính: Nguyễn Văn Trỗi (chiến sĩ biệt động thuộc Biệt động Sài Gòn, Quân giải phóng miền Nam Việt Nam). Bối cảnh lịch sử: Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tại Sài Gòn năm 1964. Diễn biến chính: 1. Nhiệm vụ ám sát bất thành: Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (Sài Gòn) nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Đáng tiếc, kế hoạch bị rò rỉ, anh không may bị chính quyền Sài Gòn bắt giữ vào đêm 9 tháng 5 năm 1964. 2. Khí tiết kiên trung trong ngục tối: Kẻ thù dùng mọi hình thức tra tấn dã man và dụ dỗ nhưng anh không khai báo bất kỳ đồng chí nào hay cấu trúc của tổ chức Biệt động. Anh bị tuyên án tử hình. 3. Sự kiện chấn động quốc tế: Nhằm cứu Nguyễn Văn Trỗi, du kích Venezuela (lực lượng FALN) đã bắt giữ Trung tá không quân Mỹ Michael Smolen để trao đổi tù binh. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã lật lọng, vội vã đưa anh ra xử bắn ngay sau khi sĩ quan Mỹ được thả. 4. Hiên ngang tại pháp trường: Rạng sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại nhà giam Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi dứt khoát từ chối bịt mắt và xé phăng dải băng đen. Anh dõng dạc tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ trước các phóng viên báo chí quốc tế. Kết cục: Trước họng súng kẻ thù, anh hô vang: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!" trước khi trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 24. Anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Trong cuộc chiến đấu chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc, hình ảnh người thanh niên công nhân Nguyễn Văn Trỗi đứng hiên ngang trước họng súng kẻ thù tại pháp trường Chí Hòa đã trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí quật cường, tinh thần hy sinh lẫm liệt của tuổi trẻ Việt Nam.
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Lớn lên trong cảnh đất nước bị chia cắt, anh vào Sài Gòn làm thợ điện tại Hãng hỏa xa. Chứng kiến tội ác của Mỹ - Ngụy đối với nhân dân, anh sớm giác ngộ cách mạng và trở thành chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, hoạt động nội thành đầy nguy hiểm nhưng quả cảm.
Tháng 5 năm 1964, nhận được tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sang Sài Gòn thị sát để chuẩn bị mở rộng chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi đã xung phong nhận nhiệm vụ gài mìn ở cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) — nơi phái đoàn Mỹ bắt buộc phải đi qua. Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị sắp hoàn thành, anh bị địch phát hiện và bắt giữ vào đêm 9 tháng 5 năm 1964.
Trong ngục tối, kẻ thù đã dùng mọi đòn tra tấn tàn bạo nhất hòng bẻ gãy ý chí người chiến sĩ biệt động trẻ tuổi. Nhưng đáp lại đòn roi và những lời dụ dỗ ngon ngọt của kẻ thù là thái độ kiên trung, một mực nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức và đồng đội. Chính quyền Sài Gòn vội vã tuyên án tử hình anh.
Rạng sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, chúng đưa Nguyễn Văn Trỗi ra bãi bắn trong khuôn viên nhà giam Chí Hòa. Khi giặc định buộc dải băng đen lên mắt, anh dứt khoát đẩy ra và giận dữ nói: "Không cần bịt mắt tôi! Hãy để tôi nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng!".
Đứng trước hàng chục phóng viên báo chí trong và ngoài nước cùng những nòng súng đen ngòm của toán lính hành quyết, Nguyễn Văn Trỗi không một chút nao núng. Anh bình thản tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ xâm lược, khẳng định niềm tin sắt đá vào thắng lợi cuối cùng của dân tộc. Giây phút quân thù lên đạn, anh lấy hết sức gầm lên những lời thề đanh thép rung chuyển không gian: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!" Tiếng hô "Hồ Chí Minh muôn năm!" lần thứ ba vừa dứt cũng là lúc những tiếng súng tàn bạo vang lên. Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 24, vừa lập gia đình được tròn 19 ngày.
9 phút cuối cùng trên pháp trường của Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành 9 phút làm nên lịch sử, làm lay động hàng triệu trái tim yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới và trở thành ngọn lửa thôi thúc hàng vạn thanh niên Việt Nam xông lên lên đường chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
