NGUYỄN VĂN TRỖI – MỘT ĐỜI LÀM NGƯỜI, MỘT ĐỜI VÌ TỔ QUỐC
NGUYỄN VĂN TRỖI – MỘT ĐỜI LÀM NGƯỜI, MỘT ĐỜI VÌ TỔ QUỐC
Chi đoàn 12A4 - Trung Tâm GDNN-GDTX Dĩ An.
Có những con người không cần sống đến tuổi già để trở thành bất tử. Họ đi qua cuộc đời bằng những năm tháng ngắn ngủi, nhưng để lại một dấu ấn lớn đến mức nhiều thế hệ sau vẫn nhắc tên bằng tất cả niềm kính trọng. Nguyễn Văn Trỗi là một con người như thế. Anh không sinh ra trong một gia đình quyền quý, không mang trên mình những chiến công được tạo nên từ hào quang sẵn có. Anh chỉ là một người thợ điện bình dị, một người chồng trẻ vừa xây dựng tổ ấm, nhưng khi Tổ quốc cần, anh đã lựa chọn con đường của một người chiến sĩ, sẵn sàng đặt vận mệnh dân tộc lên trên hạnh phúc riêng mình.
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940, tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Tuổi thơ của anh gắn với những tháng ngày khó nhọc. Năm 1956, anh vào Sài Gòn kiếm sống, từng làm nhiều công việc để tự nuôi mình, sau đó học nghề điện và trở thành công nhân Nhà máy điện Chợ Quán. Cuộc sống lao động giúp anh hiểu sâu sắc nỗi vất vả của những người dân bình thường, còn cảnh đất nước bị chia cắt, đồng bào chịu nhiều đau thương đã hun đúc trong anh tình yêu quê hương và ý chí đấu tranh.
Giữa một Sài Gòn đầy biến động, người thanh niên ấy không chấp nhận đứng ngoài vận mệnh của đất nước. Khoảng năm 1963, anh tham gia lực lượng biệt động Sài Gòn, bước vào cuộc đời hoạt động cách mạng. Từ đây, đôi bàn tay vốn quen với công việc của người thợ điện còn mang thêm một trách nhiệm lớn lao: góp sức mình vào cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc.
Tháng 4 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi kết hôn với chị Phan Thị Quyên. Hạnh phúc của đôi vợ chồng trẻ vừa mới bắt đầu, những dự định về một mái nhà bình yên còn ở phía trước. Thế nhưng, giữa thời chiến, hạnh phúc riêng tư không thể tách rời nỗi đau chung của đất nước. Khi biết phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sẽ đến Sài Gòn, anh tình nguyện nhận nhiệm vụ tham gia kế hoạch đánh vào phái đoàn tại cầu Công Lý, nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Đó là một quyết định không hề dễ dàng. Phía sau anh là người vợ trẻ, là mái ấm vừa dựng xây, là những ngày tháng bình thường mà bất cứ người nào cũng mong được tận hưởng. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi đã chọn nhận nhiệm vụ. Không phải vì anh không biết quý trọng hạnh phúc, mà bởi anh hiểu rằng khi quê hương còn chìm trong chiến tranh, cuộc sống bình yên của mỗi gia đình vẫn chưa thực sự được bảo đảm.
Ngày 9 tháng 5 năm 1964, trong lúc thực hiện nhiệm vụ, anh bị chính quyền Sài Gòn bắt giữ. Cuộc đời người chiến sĩ trẻ từ đó bị đẩy vào những tháng ngày lao tù. Kẻ thù tìm cách tra hỏi, ép buộc anh khai báo về tổ chức và đồng đội, nhưng không thể khuất phục được ý chí của người thanh niên đã xác định rõ con đường mình lựa chọn. Anh giữ vững khí tiết, bảo vệ đồng đội và cơ sở cách mạng.
Trong khi anh bị giam giữ, ở Venezuela, lực lượng du kích bắt giữ một sĩ quan Mỹ và đưa ra đề nghị trao đổi để cứu anh. Hy vọng được sống đã từng xuất hiện, nhưng cuối cùng, việc trao đổi không thành. Bản án tử hình vẫn được thi hành.
Ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại nhà lao Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi đứng trước giờ phút cuối cùng của cuộc đời mình. Anh mới 24 tuổi.
Hãy thử hình dung, ở tuổi ấy, người ta thường mong có thêm thời gian để học tập, làm việc, yêu thương và thực hiện những ước mơ còn dang dở. Còn anh, đứng trước cái chết, vẫn giữ được khí phách của một người chiến sĩ. Khi bị bịt mắt, anh không chấp nhận để mình rời khỏi cuộc đời trong sự khuất phục. Anh muốn được nhìn Tổ quốc lần cuối.
Và rồi, giữa những giây phút cuối cùng, tiếng hô của người thanh niên Quảng Nam vẫn vang lên đầy kiêu hãnh:
“Đả đảo đế quốc Mỹ! Việt Nam muôn năm!”
Tiếng hô ấy không thể ngăn được cái chết, nhưng cũng không một viên đạn nào có thể khiến lý tưởng mà anh theo đuổi biến mất. Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống, để lại người vợ trẻ, những ước mơ chưa thành và một cuộc đời còn quá nhiều điều chưa kịp thực hiện. Nhưng từ khoảnh khắc ấy, tên anh bước ra khỏi phạm vi của một con người cụ thể để trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, của khí phách kiên cường và của tinh thần bất khuất trước kẻ thù.
Sự hy sinh của anh gây xúc động sâu sắc trong lòng đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế. Hình tượng Nguyễn Văn Trỗi đi vào thơ ca, âm nhạc, điện ảnh; câu chuyện cuộc đời anh được tái hiện trong tác phẩm Sống như anh của nhà văn Trần Đình Vân. Tên anh cũng được đặt cho cây cầu bắc qua sông Hàn ở Đà Nẵng và trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ thanh niên. Những điều ấy cho thấy một sự thật: có những cuộc đời tuy dừng lại giữa tuổi thanh xuân, nhưng giá trị mà họ để lại vẫn tiếp tục được bồi đắp qua năm tháng.
Điều gì khiến Nguyễn Văn Trỗi sống mãi trong lòng dân tộc? Không chỉ bởi anh đã dũng cảm đối diện với cái chết, mà còn bởi anh đã sống có lý tưởng, có trách nhiệm và có niềm tin vào con đường mình lựa chọn. Lòng dũng cảm của anh không phải điều gì xa vời, chỉ dành riêng cho những năm tháng chiến tranh. Đó còn là lời nhắc nhở mỗi người về cách sống có ích, biết đặt lợi ích chung bên cạnh lợi ích cá nhân, biết giữ vững điều đúng đắn và không quay lưng trước khó khăn.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, chúng ta may mắn được học tập, được nuôi dưỡng ước mơ và được sống trong hòa bình. Chúng ta không phải cầm súng ra chiến trường, nhưng vẫn có những nhiệm vụ của riêng mình: học tập nghiêm túc, rèn luyện đạo đức, sống trung thực, biết yêu thương, sẻ chia và có trách nhiệm với cộng đồng. Với một đoàn viên thanh niên, lòng yêu nước không chỉ nằm trong những lời hô vang ở các buổi lễ, mà phải được thể hiện bằng hành động cụ thể: hoàn thành tốt nhiệm vụ, tích cực tham gia hoạt động tình nguyện, bảo vệ môi trường, giúp đỡ người khó khăn và góp sức xây dựng quê hương.
Chúng ta cũng cần hiểu rằng noi gương anh hùng không có nghĩa là tìm kiếm sự hy sinh, mà là biết sống xứng đáng với những hy sinh của thế hệ đi trước. Mỗi người trẻ có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, nhưng phải làm bằng sự chân thành, tinh thần trách nhiệm và ý chí bền bỉ. Bởi đất nước không chỉ cần những con người dám đứng lên trong thời khắc đặc biệt, mà còn cần những con người kiên trì làm điều có ích trong từng ngày bình thường.
Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống. Thời gian có thể làm thay đổi những con đường, những mái nhà và cả diện mạo của thành phố nơi anh từng chiến đấu. Nhưng có những giá trị không bị thời gian xóa nhòa. Đó là lòng yêu nước, là sự kiên trung, là tinh thần dám nhận trách nhiệm và niềm tin vào tương lai của dân tộc.
Nguyễn Văn Trỗi đã không thể sống tiếp những năm tháng tuổi trẻ của mình. Nhưng tuổi trẻ Việt Nam vẫn đang tiếp nối hành trình ấy bằng tri thức, khát vọng và những việc làm thiết thực cho đất nước. Mỗi khi nhắc đến tên anh, chúng ta không chỉ cúi đầu tưởng nhớ một người anh hùng đã khuất, mà còn tự hỏi mình đã làm được gì để xứng đáng với hòa bình hôm nay.
Bởi lòng biết ơn chân thành nhất không chỉ nằm ở những lời tưởng niệm, mà còn nằm trong cách chúng ta sống, cống hiến và gìn giữ những giá trị mà thế hệ đi trước đã đánh đổi cả tuổi xuân để bảo vệ.
Nguyễn Văn Trỗi đã đi qua cuộc đời ở tuổi 24, nhưng tinh thần của anh vẫn ở lại. Và chừng nào những người trẻ Việt Nam còn biết sống có lý tưởng, biết yêu quê hương bằng hành động và biết đặt trách nhiệm với cộng đồng vào trái tim mình, chừng đó ngọn lửa mà anh để lại vẫn chưa bao giờ tắt.
Tên anh là Nguyễn Văn Trỗi. Một người thợ điện bình dị. Một người chiến sĩ kiên trung. Một người con của đất Việt đã lấy tuổi thanh xuân viết nên lời khẳng định bất tử về lòng yêu nước và khí phách con người Việt Nam.
