Nguyễn Văn Trỗi – Người anh hùng đất Quảng

Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi (còn gọi là Tư Trỗi) sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 trong một gia đình nghèo tại làng Thanh Quít, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông cùng gia đình vào Sài Gòn sinh sống, làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán. Sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, người thanh niên xứ Quảng đã tham gia lực lượng Biệt động thành thuộc Đại đội quyết tử cánh Tây Nam Sài Gòn. Đến năm 1964, sau khóa huấn luyện đánh biệt động nội thành tại căn cứ Rừng Thơm (Đức Hòa, Long An), anh sẵn sàng dấn thân vào những trận chiến hiểm nguy ngay trong lòng địch.

Ngày 2 tháng 5 năm 1964, anh Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự cao cấp Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Nhiệm vụ chưa kịp hoàn thành thì bị lộ, anh bị bắt giữ lúc 22 giờ ngày 9 tháng 5 năm 1964. Chính quyền Sài Gòn nhanh chóng đưa anh ra tòa án quân sự và tuyên án tử hình. Khi hay tin, một tổ chức du kích Venezuela đã bắt giữ trung tá không quân Mỹ Michael Smolen để đòi trao đổi tù binh cứu sống anh. Tuy nhiên, tráo trở và đớn hèn, ngay khi viên sĩ quan Mỹ vừa được trả tự do, kẻ thù đã vội vã đưa anh đi xử bắn.

Lúc 9 giờ 45 phút ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau nhà lao Chí Hòa, trước họng súng kẻ thù và sự chứng kiến của đông đảo phóng viên quốc tế, người chiến sĩ biệt động tròn 24 tuổi vẫn hiên ngang thể hiện khí tiết kiên trung. Anh thẳng thừng từ chối bịt mắt, từ chối xưng tội rồi bình thản dỗi bước lên bãi bắn. Giữa giây phút sinh tử, anh đã dốc hết tàn lực cất cao tiếng hô đanh thép làm rung chuyển dư luận thế giới: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo Đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!".

Sau khi anh hy sinh, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã truy tặng anh Huân chương Thành đồng hạng Nhất và truy nhận anh là Đảng viên Đảng Nhân dân Cách mạng miền Nam. Dù bị kẻ thù lén lút chôn cất tại nghĩa trang Văn Giáp (Giồng Ông Tố), người cha cùng người vợ trẻ Phan Thị Quyên vẫn kiên trì vượt muôn vàn gian khó để tìm thấy phần mộ của anh. Về sau, chị Phan Thị Quyên được tổ chức đưa ra Bắc học tập và tiếp tục cống hiến. Khí tiết lẫm liệt cùng tiếng hô vang trước họng súng của Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi sẽ mãi mãi bất tử, trở thành biểu tượng ngời sáng của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ hoa lửa.