NGUYỄN VĂN TRỖI - NGƯỜI ANH HÙNG SỐNG MÃI VỚI THỜI GIAN

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình lao động nghèo, đông anh em. Tuổi thơ của ông gắn liền với những tháng ngày thiếu thốn, mẹ mất sớm, cuộc sống gia đình khó khăn khiến ông phải sớm tự lập. Tuy vậy, chính hoàn cảnh ấy đã hun đúc trong ông ý chí kiên cường và tinh thần vượt lên nghịch cảnh.

Khoảng năm 1956, khi mới 16 tuổi, Nguyễn Văn Trỗi rời quê vào Sài Gòn để mưu sinh. Tại đây, ông làm nhiều nghề khác nhau như phụ hồ, đạp xích lô, bán báo, đánh giày rồi theo học nghề điện tại trường Bá Nghệ. Sau đó, ông trở thành công nhân điện tại Nhà máy điện Chợ Quán. Chính trong môi trường lao động và chứng kiến cảnh áp bức, bất công của xã hội, tư tưởng yêu nước và ý chí đấu tranh trong ông ngày càng được khơi dậy.

Đến khoảng năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được giác ngộ cách mạng và tham gia lực lượng biệt động Sài Gòn – một lực lượng hoạt động bí mật trong lòng đô thị. Đây là giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào thời kỳ ác liệt, Sài Gòn trở thành trung tâm chính trị – quân sự quan trọng. Với lòng dũng cảm và tinh thần kỷ luật cao, ông nhanh chóng được giao những nhiệm vụ quan trọng.

Ngày 21 tháng 4 năm 1964, giữa những ngày hoạt động đầy nguy hiểm, ông kết hôn với bà Phan Thị Quyên. Đó là một cuộc hôn nhân giản dị, không tiệc cưới rình rang, chỉ có lời hẹn ước giữa hai con người cùng lý tưởng. Nhưng hạnh phúc ấy vô cùng ngắn ngủi… chỉ 19 ngày sau, ông bước vào nhiệm vụ quan trọng nhất của đời mình.

Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt m.ì.n tại cầu Công Lý quận Phú Nhuận cũ (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP.HCM) nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu khi sang thăm miền Nam Việt Nam.

Đây là một nhiệm vụ có ý nghĩa lớn về mặt chính trị và quân sự. Tuy nhiên, trong quá trình chuẩn bị, kế hoạch bị lộ và ông bị bắt ngay tại hiện trường vào đầu tháng 5 năm 1964.

Sau khi bị bắt, ông bị giam tại bót Catinat rồi chuyển về Khám Chí Hòa. Trong suốt những tháng ngày bị giam giữ, ông phải chịu nhiều hình thức tra tấn d.ã m.a.n, đ.a.u đ.ớ.n thể xác ... nhằm buộc khai ra tổ chức và đồng đội. Nhưng trước mọi thủ đoạn của kẻ thù, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo bất cứ điều gì.

Tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn sau đó đã đưa ông ra xét xử và tuyên án t.ử h.ì.n.h. Trong thời gian này, một sự kiện quốc tế đặc biệt đã xảy ra, một nhóm vũ trang tại Venezuela đã bắt cóc một sĩ quan Mỹ và yêu cầu trao đổi lấy Nguyễn Văn Trỗi. Tuy nhiên, việc trao đổi không thành, và bản án vẫn được thi hành.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại pháp trường Khám Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang bước ra trước họng s.ú.*,g. Ông từ chối bị bịt mắt, giữ tư thế thẳng người, ánh mắt kiên định. Trước giây phút cuối cùng, ông dõng dạc hô vang những lời đầy khí phách:

“Đả đảo đế quốc Mỹ!”

“Việt Nam muôn năm!”.

Những lời nói ấy không chỉ vang lên tại pháp trường… mà còn lan rộng ra khắp cả nước và thế giới, trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của người Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập. Ngay lúc này, người vợ thân yêu của ông chứng kiến toàn bộ sự việc đã không còn sức đứng vững, bà đã ngất xỉu trong vòng tay của người thân.

Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi mới 24 tuổi. Một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng những gì ông để lại là vô cùng lớn lao. Sau khi hy sinh, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của ông được đặt cho nhiều con đường, trường học, công trình trên khắp Việt Nam, trở thành biểu tượng của tuổi trẻ dám sống, dám hy sinh vì lý tưởng.

Cuộc đời của Nguyễn Văn Trỗi không chỉ là câu chuyện của một cá nhân… mà là hình ảnh tiêu biểu của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến. Một con người bình dị bước ra từ cuộc sống lao động… nhưng khi đứng trước lịch sử, đã chọn con đường khiến tên tuổi mình sống mãi với thời gian./.