Nguyễn Văn Trỗi - Người chiến sĩ biệt động và lời thề trước cột bắn

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, hình ảnh người thanh niên công nhân Nguyễn Văn Trỗi với đôi mắt sáng quắc, từ chối băng bịt mắt để nhìn ngắm mảnh đất quê hương lần cuối trước khi bị kẻ thù xử bắn đã trở thành một biểu tượng bất tử của khí tiết cách mạng và tinh thần quật cường của tuổi trẻ Việt Nam.

Sinh ra tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, Nguyễn Văn Trỗi sớm rời quê nhà vào Sài Gòn làm lính thợ để kiếm sống. Làm việc tại Nhà máy điện Chợ Quán, chứng kiến cảnh bất công và sự tàn bạo của quân xâm lược, anh đã sớm giác ngộ cách mạng và trở thành một chiến sĩ biệt động nội thành thuộc Đoàn 68, Quân khu Sài Gòn - Gia Định.

Tháng 5 năm 1964, phái đoàn quân sự cao cấp Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sang Sài Gòn để trực tiếp kiểm tra và mở rộng chiến tranh. Nhận thấy đây là cơ hội ngàn năm có một để giáng một đòn chí mạng vào đầu não xâm lược, Nguyễn Văn Trỗi xung phong nhận nhiệm vụ gài 8kg mìn tại cầu Công Lý — tuyến đường huyết mạch phái đoàn Mỹ sẽ đi qua. Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị sắp hoàn thành, anh không may sa vào tay giặc vào đêm 9 tháng 5 năm 1964.

Trong suốt hơn 5 tháng bị giam cầm tại các nhà tù khét tiếng, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc đến những đòn tra tấn dã man nhất để bẻ gãy ý chí của người chiến sĩ trẻ. Dù thân thể bị thương tích trầm trọng, Nguyễn Văn Trỗi vẫn một lòng sắt son với Đảng, dũng cảm nhận hết mọi trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức và đồng đội.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn đưa anh ra xử bắn tại sân sau Khám Chí Hòa. Bối cảnh pháp trường hôm đó có sự xuất hiện của đông đảo các nhà báo, phóng viên quốc tế. Ngay từ những bước chân đầu tiên tiến ra cột bắn, Nguyễn Văn Trỗi không hề tỏ ra chút sợ hãi. Anh biến pháp trường của kẻ thù thành dòn diễn thuyết vạch trần bản chất phi nghĩa của chiến tranh xâm lược Mỹ.

Khi tên tay sai tiến lại gần định dùng dải băng đen bịt mắt anh, Nguyễn Văn Trỗi giật phắt dải băng ra và dõng dạc tuyên bố: "Không! Phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!" Đứng trước cột bắn, hai tay bị trói chặt vào cọc gỗ, anh vẫn ngẩng cao đầu quan sát xóm giềng và bầu trời Sài Gòn. Khi quân thù lên đạn, anh dồn toàn bộ sức lực còn lại hô vang giữa pháp trường:

"Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

Sự hy sinh lẫm liệt của Nguyễn Văn Trỗi ở tuổi 24 đã làm rung động triệu triệu trái tim yêu tự do trên toàn thế giới, từ Hà Nội cho đến tận đất nước Cuba xa xôi. Khí tiết bất khuất của người chiến sĩ biệt động Sài Gòn mãi mãi là nguồn động lực thôi thúc các thế hệ thanh niên Việt Nam đứng lên chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.