Nguyễn Văn Trỗi - người chiến sỹ bất tử
Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, của tinh thần quả cảm sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc. Câu chuyện cuộc đời anh tuy ngắn ngủi, chỉ vỏn vẹn 24 năm tuổi trẻ, nhưng để lại một dấu ấn sâu đậm trong trái tim nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.
Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình lao động nghèo. Từ nhỏ, anh đã sống trong cảnh vất vả, sớm hiểu nỗi đau mất nước, cảnh đồng bào bị áp bức dưới ách thực dân – đế quốc. Lớn lên, Nguyễn Văn Trỗi vào Sài Gòn làm thợ điện. Chính những năm tháng bám đường phố, tiếp xúc với phong trào đấu tranh đô thị và chứng kiến bao bất công đã hun đúc trong anh ngọn lửa cách mạng.
Cuối năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được kết nạp vào Đội biệt động của Liên đoàn Lao động Sài Gòn – Gia Định. Anh trở thành một chiến sĩ biệt động trẻ tuổi, dũng cảm, tham gia nhiều nhiệm vụ nguy hiểm. Năm 1964, anh được giao thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt: đặt mìn nhằm vào đoàn xe của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ – Robert McNamara – khi ông này sang Sài Gòn thị sát chiến trường.
Đó là một nhiệm vụ cảm tử, mà các đồng đội đều hiểu rằng đi có thể không trở về. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi đã nhận lệnh không chút do dự. Anh hiểu rằng, mỗi hành động nhỏ của mình cũng có thể góp phần làm lung lay tinh thần kẻ xâm lược, thắp lên lòng tin cho nhân dân miền Nam đang đứng lên chống Mỹ.
Ngày 9/5/1964, khi đang tiếp cận mục tiêu, Nguyễn Văn Trỗi bị bắt. Kẻ thù tra tấn anh bằng đủ mọi hình thức, mong khai thác tổ chức, đồng đội, nhưng tất cả đều vô ích. Người chiến sĩ trẻ tuổi ấy vẫn giữ tinh thần kiên định, không để lộ bất kỳ thông tin nào, bảo vệ đồng đội đến phút cuối cùng.
Trong nhà giam Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi vẫn lạc quan, vẫn giữ nụ cười hiên ngang của một người yêu nước. Anh làm thơ, viết thư động viên mẹ, động viên người vợ trẻ – chị Quyên – và động viên cả những chiến sĩ đang chiến đấu ngoài chiến trường. Nhiều người kể lại rằng anh luôn miệng nói:
“Có chết, tôi cũng không sợ. Tôi chết nhưng còn biết bao thanh niên đứng lên.”
Sự kiện tòa án tay sai tuyên án tử hình Nguyễn Văn Trỗi đã gây chấn động dư luận thế giới. Phong trào yêu cầu thả anh bùng lên ở Cuba, Venezuela, Mexico, Nhật Bản… Nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có vợ chồng nhà du hành vũ trụ Liên Xô, đã gửi kiến nghị can thiệp. Nhưng chính quyền Sài Gòn vẫn ngoan cố.
Ngày 15/10/1964, trên sân bắn tại trường bắn Ngã Ba Phú Lợi, người chiến sĩ trẻ bước ra pháp trường với dáng vẻ hiên ngang và bình thản lạ thường. Trước họng súng quân thù, anh đã để lại những lời bất hủ:
“Tôi chết, nhưng sự nghiệp của tôi sẽ sống mãi.”
“Hãy nhớ lấy lời tôi!”
Rồi anh cất cao tiếng hát bài ca cách mạng, bất chấp kẻ thù bịt miệng. Trong khoảnh khắc cuối cùng, trái tim của một người con Việt Nam anh dũng đã ngừng đập, nhưng tinh thần chiến đấu bất khuất của anh như còn vang vọng mãi.
Cái chết của Nguyễn Văn Trỗi không làm phong trào lắng xuống. Trái lại, tên tuổi anh trở thành ngọn lửa thắp sáng ý chí đấu tranh của thế hệ trẻ. Ở miền Bắc, phong trào “Sống như Anh” lan rộng. Nhiều con đường, nhà máy, trường học được mang tên Nguyễn Văn Trỗi. Tại Venezuela, người dân yêu chuộng hòa bình còn đặt tên một thành phố là "Vila Trôi" để tưởng nhớ người chiến sĩ Việt Nam.
Ngày nay, khi nhắc đến Nguyễn Văn Trỗi, người ta không chỉ nhớ đến một chiến sĩ biệt động anh hùng, mà còn nhớ đến hình ảnh một thanh niên Việt Nam đầy khí phách: dũng cảm, trung kiên, sống trọn vẹn vì lý tưởng.
Cuộc đời anh là minh chứng rằng tuổi trẻ dù ngắn ngủi nhưng nếu sống có lý tưởng, có đam mê và có trái tim vì Tổ quốc, thì sẽ mãi mãi bất tử trong lòng dân tộc.
