Nguyễn Văn Trỗi: Người thợ điện sài Gòn với 9 phút bất tử tại pháp trường Khám Chí Hòa, hô vang danh hiệu lãnh tụ trước họng súng quân thù.

Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống cách mạng trên dải đất Quảng Nam kiên cường, Nguyễn Văn Trỗi mồ côi mẹ từ nhỏ và sớm phải tha hương vào Sài Gòn kiếm sống qua đủ thứ nghề lao động vất vả trước khi trở thành thợ điện lành nghề tại Nhà máy điện Chợ Quán. Sống trong lòng đô thị bị kẻ thù kìm kẹp, chứng kiến cảnh nước mất nhà tan và sự tàn bạo của quân xâm lược, chàng thanh niên trẻ sớm giác ngộ cách mạng, gia nhập tổ chức Biệt động Sài Gòn và hăng hái tham gia hoạt động bí mật trong lòng địch.

Tháng 5 năm 1964, khi hay tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu phái đoàn quân sự cấp cao sang Sài Gòn để vạch kế hoạch mở rộng chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi đã xung phong nhận nhiệm vụ đặc biệt: gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) – tuyến đường bắt buộc đoàn xe của phái đoàn Mỹ phải đi qua từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố. Mặc dù vừa mới cưới vợ được chưa đầy một tháng, anh vẫn gác lại hạnh phúc riêng tư, cẩn trọng chuẩn bị từng kíp nổ và khối thuốc nổ cho trận đánh lớn. Tuy nhiên, đêm ngày 9 tháng 5 năm 1964, khi đang bí mật rải dây điện cài đặt khối chất nổ dưới chân cầu, anh không may bị địch phát hiện và bắt giữ.

Trong suốt những tháng ngày bị giam cầm tại các nhà lao khét tiếng của chế độ Sài Gòn, kẻ thù đã dùng mọi cực hình tra tấn tàn khốc kết hợp với dụ dỗ, mua chuộc nhưng hoàn toàn bất lực trước bản lĩnh gang thép của người thợ điện trẻ tuổi; anh kiên quyết nhận hết mọi trách nhiệm về mình để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho đồng đội và đường dây cách mạng bí mật. Trước làn sóng đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân trong nước và sự can thiệp của các tổ chức tiến bộ quốc tế — tiêu biểu là cuộc giải cứu con tin của du kích Caracas (Venezuela) đòi đổi mạng một đại tá tình báo Mỹ lấy tự do cho anh — chính quyền tay sai Sài Gòn dưới sức ép của đế quốc Mỹ vẫn lén lút đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn tại sân sau nhà lao Khám Chí Hòa vào sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964.

Trong "9 phút bất tử" lịch sử nơi pháp trường trước sự chứng kiến của đông đảo phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi đã biến nơi hành quyết thành bục giảng luận tội quân xâm lược. Anh dứt khoát từ chối lời đề nghị rửa tội của linh mục, giật phăng mảnh băng đen bịt mắt để nhìn thẳng vào quân thù và hô lớn: "Tôi không có tội, kẻ có tội là quân cướp nước Mỹ và bè lũ tay sai!". Khi đội hành quyết lên đạn, đối diện với 10 họng súng đang chực chờ nhả đạn, người chiến sĩ biệt động 24 tuổi vẫn hiên ngang ưỡn ngực, dõng dạc hô vang ba lần: "Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!" cho đến giây phút trút hơi thở cuối cùng. Khí phách kiên trung, lẫm liệt của Nguyễn Văn Trỗi trước pháp trường không chỉ làm rung chuyển lương tri thế giới, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho thơ ca, hội họa và âm nhạc cách mạng, mà còn thắp sáng ngọn lửa căm thù, thôi thúc lớp lớp thanh niên Việt Nam tiếp bước lên đường chiến đấu giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.