Nguyễn Văn Trỗi – Người thợ điện trước pháp trường

Trong quá trình làm việc, ông tham gia hoạt động cách mạng và trở thành chiến sĩ biệt động Sài Gòn. Những năm đầu thập niên 1960, chiến trường đô thị miền Nam diễn ra trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm. Các chiến sĩ biệt động phải hoạt động bí mật, thường xuyên đối mặt với sự truy lùng của đối phương.

Nguyễn Văn Trỗi tham gia tổ chức biệt động thành thuộc Đại đội Quyết tử 65, hoạt động ở khu vực phía Tây Nam Sài Gòn. Ông được giao nhiều nhiệm vụ chiến đấu và hoạt động bí mật.

Ngày 2/5/1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm đánh đoàn xe chở phái đoàn quân sự - chính trị cao cấp của Chính phủ Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu.

Trong quá trình chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch bị lộ. Nguyễn Văn Trỗi bị bắt.

Sau khi bị bắt, ông bị đưa đi thẩm vấn và chịu nhiều hình thức tra tấn. Tuy nhiên, ông không khai báo những thông tin có thể gây tổn thất cho tổ chức và đồng đội.

Chính quyền Sài Gòn đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xét xử và tuyên án tử hình.

Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường. Trước giờ phút cuối cùng, ông vẫn giữ thái độ kiên định. Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã gây tiếng vang lớn trong phong trào phản đối chiến tranh tại Việt Nam.

Năm 1964, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng ông danh hiệu Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng và Huân chương Thành đồng hạng Nhất.

Năm 1995, Đảng và Nhà nước truy tặng Nguyễn Văn Trỗi danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau khi hy sinh, tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi được đặt cho nhiều công trình, đường phố, trường học và giải thưởng dành cho thanh niên. Đặc biệt, tên ông trở thành biểu tượng gắn với tinh thần xung kích của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Nguyễn Văn Trỗi chỉ sống 24 năm. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng quá trình hoạt động và sự hy sinh của ông đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử phong trào cách mạng ở đô thị miền Nam.

Câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi vì vậy thường được kể cho thế hệ trẻ không chỉ như câu chuyện về một chiến sĩ biệt động, mà còn là câu chuyện về một người công nhân trẻ đã lựa chọn con đường chiến đấu và chấp nhận hy sinh khi Tổ quốc cần.