NGUYỄN VĂN TRỖI – TUỔI HAI MƯƠI GIỮA THỜI HOA LỬA

1. TUỔI TRẺ TRONG NHỮNG NĂM THÁNG CHIẾN TRANH

- Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi tham gia lực lượng biệt động cách mạng ở Sài Gòn. Trong những năm tháng ấy, những người trẻ như ông phải sống giữa một thành phố đầy hiểm nguy. Họ có thể là những người lao động bình thường vào ban ngày, nhưng khi làm nhiệm vụ, họ phải đối mặt với sự truy bắt và hiểm nguy bất cứ lúc nào.

- Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm thực hiện một cuộc tấn công nhằm vào phái đoàn quân sự và ngoại giao Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu khi đoàn dự kiến đi qua khu vực này vào tháng 5 năm 1964.

- Ngày 9 tháng 5 năm 1964, trong khi đang chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ, ông bị bắt. Từ đó bắt đầu những ngày tháng tù đày và tra khảo. Nhưng điều khiến Nguyễn Văn Trỗi trở thành một biểu tượng không chỉ nằm ở việc ông đã tham gia một nhiệm vụ nguy hiểm. Đó là cách ông đối diện với những giờ phút cuối cùng của cuộc đời.

2. NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG

- Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa đưa ra xét xử và kết án tử hình. Những ngày trong nhà giam là những ngày chờ đợi cái chết. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi không từ bỏ niềm tin. Ông vẫn nghĩ về đất nước, về đồng đội, về người vợ trẻ Phan Thị Quyên, người mà ông vừa mới kết hôn không lâu trước khi bị bắt.

- Câu chuyện tình yêu giữa Nguyễn Văn Trỗi và Phan Thị Quyên khiến câu chuyện về ông càng trở nên xúc động. Giữa những năm tháng chiến tranh, họ cũng từng có những ước mơ rất bình dị như bao người trẻ: Một mái nhà, một cuộc sống bình yên, một tương lai cùng nhau. Nhưng chiến tranh đã khiến những ước mơ ấy dang dở.

3. PHÚT GIÂY KHÔNG KHUẤT PHỤC

- Ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường tại Khám Chí Hòa, Sài Gòn. Ông mới 24 tuổi. Những phút cuối cùng của Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh.

- Theo các tư liệu lịch sử, trước khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi đã thể hiện thái độ hiên ngang và tinh thần không khuất phục. Hình ảnh người thanh niên bước ra pháp trường giữa tiếng hô vang đã trở thành biểu tượng của một thế hệ thanh niên sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng và độc lập dân tộc. Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng câu chuyện của ông không kết thúc ở ngày 15 tháng 10 năm 1964. Nó tiếp tục sống trong những bài hát, tác phẩm văn học, những trang sách lịch sử và ký ức của nhiều thế hệ người Việt Nam. Đặc biệt, câu chuyện của ông đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhà thơ Tố Hữu trong bài thơ Hãy nhớ lấy lời tôi, và hình tượng Nguyễn Văn Trỗi được nhắc đến trong nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật về tuổi trẻ thời chiến.

4. MỘT TUỔI TRẺ KHÔNG BỊ LÃNG QUÊN

- Điều khiến câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi có sức lay động không chỉ là cái chết của một người thanh niên. Đó còn là câu hỏi mà câu chuyện ấy đặt ra cho mỗi thế hệ: Nếu sống trong một thời đại khó khăn, chúng ta sẽ lựa chọn điều gì?

- Nguyễn Văn Trỗi đã lựa chọn cống hiến phần tuổi trẻ của mình cho đất nước. Ngày hôm nay, thế hệ trẻ Việt Nam được sống trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác. Không còn tiếng bom đạn của chiến tranh. Không phải đứng trước những lựa chọn sinh tử như thế hệ Nguyễn Văn Trỗi. Nhưng đất nước vẫn cần những người trẻ biết sống có trách nhiệm. Trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với gia đình, trách nhiệm với cộng đồng và trách nhiệm với tương lai của đất nước. Có thể chúng ta không thể lựa chọn thời đại mình sinh ra. Nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách mình sống trong thời đại ấy. Nguyễn Văn Trỗi đã lựa chọn một tuổi trẻ không khuất phục. Và vì thế, dù chỉ sống 24 năm, tên tuổi của ông vẫn được nhớ đến qua nhiều thế hệ.