Nguyễn Văn Trỗi – Ý chí bất khuất, kiên cường (1)

Hoàn cảnh đất nước và lý do tham gia cách mạng Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, đất nước Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền Nam – Bắc. Trong khi miền Bắc bước vào công cuộc xây dựng xã hội mới thì miền Nam lại chìm trong sự cai trị hà khắc của chính quyền Mỹ – Diệm. Để biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới, chúng thực hiện hàng loạt chính sách đàn áp tàn bạo như “tố cộng”, “diệt cộng”, bắt bớ, tra tấn và giết hại nhiều người dân vô tội. Khắp nơi bao trùm không khí đau thương và căm phẫn, thôi thúc biết bao người con yêu nước đứng lên đấu tranh bảo vệ dân tộc. Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Trỗi đã sớm giác ngộ cách mạng. Ông sinh năm 1940 tại Quảng Nam trong một gia đình lao động nghèo. Vì cuộc sống khó khăn, từ nhỏ ông đã phải bươn chải mưu sinh và sau này vào Sài Gòn làm nghề thợ điện. Chính tại nơi đô thị phồn hoa nhưng đầy áp bức ấy, ông tận mắt chứng kiến cảnh đồng bào bị đánh đập, bắt giam và sống trong cảnh lầm than dưới ách thống trị của Mỹ – Diệm. Hình ảnh đó khiến lòng yêu nước và căm thù giặc trong ông ngày càng mãnh liệt. Không cam lòng nhìn quê hương chìm trong khói lửa chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi tích cực tham gia các phong trào thanh niên, công nhân yêu nước rồi gia nhập lực lượng Biệt động Sài Gòn. Với ông, được chiến đấu vì độc lập dân tộc là lý tưởng thiêng liêng nhất của tuổi trẻ. Nhiệm vụ ở cầu Công Lý — Quyết tâm đánh thẳng vào kẻ thù Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi được tổ chức giao một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và nguy hiểm: đặt mìn tại cầu Công Lý ở Sài Gòn nhằm ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara trong chuyến thăm miền Nam Việt Nam. Đây được xem là nhiệm vụ táo bạo bởi nếu thành công sẽ giáng một đòn mạnh vào bộ máy chiến tranh của Mỹ. Nhận nhiệm vụ, ông không hề run sợ mà lập tức chuẩn bị với tinh thần quyết tâm cao độ. Nguyễn Văn Trỗi cải trang thành công nhân sửa điện để bí mật tiếp cận khu vực cầu Công Lý. Ông nhiều lần đơn độc khảo sát địa hình, theo dõi hoạt động của lính canh và tìm vị trí đặt mìn thích hợp nhất. Sau quá trình tính toán cẩn thận, ông quyết định gài mìn dưới chân cầu nhằm tạo sức công phá lớn nhất khi đoàn xe đi qua. Mỗi lần hành động đều là một lần đối mặt với hiểm nguy bởi lực lượng an ninh địch canh gác vô cùng nghiêm ngặt. Thế nhưng người chiến sĩ trẻ vẫn bình tĩnh và gan dạ thực hiện nhiệm vụ. Khi kế hoạch gần hoàn tất thì lực lượng an ninh phát hiện dấu hiệu khả nghi và bắt giữ ông trước khi mìn được kích nổ. Bị bắt và tinh thần bất khuất — Tra tấn không thể khuất phục ý chí Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi bị giam giữ và tra tấn vô cùng dã man. Kẻ thù dùng đủ mọi cực hình nhằm buộc ông khai ra tổ chức và đồng đội. Chúng đánh đập, tra khảo ngày đêm nhưng không thể làm lung lay ý chí của người chiến sĩ cách mạng. Dù thân thể đầy thương tích, ông vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, tuyệt đối không tiết lộ bất cứ bí mật nào. Nguyễn Văn Trỗi chấp nhận hi sinh bản thân để bảo vệ tổ chức và đồng đội của mình. Không chỉ dùng bạo lực, chính quyền Sài Gòn còn tìm cách dụ dỗ, hứa hẹn tha chết nếu ông hợp tác, nhưng tất cả đều thất bại trước tinh thần bất khuất của ông. Trong suốt thời gian bị giam cầm, Nguyễn Văn Trỗi luôn thể hiện niềm tin mãnh liệt vào cách mạng và chiến thắng của dân tộc. Chính điều đó khiến kẻ thù vừa tức giận vừa bất lực. Sau nhiều tháng không khai thác được thông tin nào, chúng đưa ông ra xét xử và tuyên án tử hình. Hi sinh anh dũng — Câu nói để đời Ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại trường bắn Khám Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang bước ra pháp trường khi mới 24 tuổi. Đối diện với họng súng quân thù, ông vẫn giữ vẻ bình tĩnh và kiêu hãnh. Khi lính định bịt mắt, ông dứt khoát từ chối vì muốn nhìn thẳng vào kẻ thù trong giây phút cuối cùng của cuộc đời. Trước khi hi sinh, Nguyễn Văn Trỗi đã hô vang những lời bất tử làm lay động hàng triệu trái tim người Việt Nam: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!” Những lời nói ấy không chỉ thể hiện lòng yêu nước mãnh liệt mà còn cho thấy tinh thần kiên cường, bất khuất của người chiến sĩ cách mạng trước cái chết. Dù bị kẻ thù chĩa súng vào người, ông vẫn dành những giây phút cuối cùng để khẳng định niềm tin vào Tổ quốc và cách mạng Việt Nam. Sự hi sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã gây xúc động mạnh mẽ trong và ngoài nước. Ông trở thành biểu tượng tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mỹ. Nhiều nhân vật nổi tiếng trên thế giới như Che Guevara hay Pablo Neruda đều bày tỏ sự khâm phục trước tinh thần quả cảm của ông.

Hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang trước pháp trường đã đi vào thơ ca, âm nhạc và văn học nghệ thuật, tiêu biểu là tác phẩm Sống như Anh. Đến hôm nay, tên tuổi ông vẫn được đặt cho nhiều con đường, trường học trên khắp cả nước như một sự tri ân sâu sắc đối với người anh hùng đã hiến dâng tuổi trẻ cho độc lập dân tộc.