Bài viết

Nguyễn Văn Viên

Gia Lai09/06/2026Ban Biên tập tổng hợp2 lượt xem0 lượt chia sẻ

LÊN DÔNG 600 TÂY.

Mùa khô năm 1984 ở vùng Đông Bắc Campuchia toàn mặt trận 579 xáp vào chiến dịch. Cũng lâu lắm rồi mới thấy vùng này tập hợp lực lượng , phương tiện cùng trang thiết bị chiến đấu khổng lồ như vậy . Rất nhiều đoàn xe hành quân ngang qua con đường chúng tôi đảm nhiệm , thẳng tiến hướng ngầm Sraem . Nơi đặt sở chỉ huy của Sư đoàn 307.

Đã hơn một năm nay đại đội tôi đóng quân dưới ngã ba đường vào huyện Choanksan tỉnh PrechViHia. Cũng như chiến dịch mùa khô năm ngoái, một nửa quân số của đơn vị cùng với khẩu đại bác không giật có mặt tại Sraem , nơi hội quân chuẩn bị chiến dịch , chỉ cách đơn vị tôi tầm mười cây số.

Chiến dịch M1 , sau vài ngày giao chiến , tin chiến thắng được loan truyền.Khi tiếng rền ùng oàng của đạn pháo thưa dần . Lần lượt, thong thả đoàn quân hôm trước từ chiến địa trở về. Xe tăng , xe thiết giáp,xe kéo các loại pháo lớn nhỏ ...xe chở chiến lợi phẩm trùm bạt che phủ không kín , để lộ nhiều xe đạp Phượng Hoàng mới toanh .Tôi thấy, gần như ở trên đất nước này , từ đồ dùng thiết yếu sinh hoạt đến công cụ lao động và các loại vũ khí đều có gốc từ Trung Quốc .

Những người lính trên xe hân hoan, hồ hởi tươi cười với niềm vui thắng trận. Những chiến binh bị thương nhẹ trên người còn quấn băng trắng , nhiều chiến sĩ tay còn bó nẹp treo trước ngực nhưng gương mặt vẫn rạng ngời . Người nào cũng mắt nhìn đầy kiêu hãnh ,vẫy tay từ biệt bọn tôi khi đứng chốt giữ bên đường. Hãnh diện quá đi chứ , họ vừa trải qua trận đấu súng cam go , căng thẳng , góp sức , góp máu chiếm lĩnh cụm phòng tuyến quan trọng . Cái "dằm vướng mắt" các nhà cầm quân lâu nay, lần này đã bị nhổ do đích thân Tướng tư lệnh quân khu chỉ huy .

Đơn vị họ sao mà sướng thế ! Xe chở lên tham chiến xong , đón về ngay . Còn chúng tôi như dân quân, du kích bị gắn chặt với vùng vừa giải phóng! Không nao lòng sao được khi mà cùng một trận đánh nhưng chưa thấy một ai ở đơn vị tôi rút về nơi xuất phát.

Buổi tối giao ban ,anh Mão Đại đội trưởng nói với tôi:

-Cậu chuẩn bị, ngày kia lên tuyến trước.

Đi cùng ai, vậy anh?

-Chỉ mỗi mình cậu!

Sáng chưa tỏ đất tôi đã cùng hai đứa lén anh Mão đi chục cây số vào Choan K san. Tôi mua gom được hơn nửa ba lô thuốc rê . Mua bằng hết số tiền Riel " huy động"cả đơn vị góp lại gửi đến các chiến hữu gần cả tháng nay ở chốt tiền đồn.
Có thuốc. Còn giấy quấn kiếm đâu?
Hai kẹp báo Quân đội nhân dân và báo Nhân dân để chuyền tay cả đơn vị đọc lâu nay, tôi cắt rút ruột gần hết,cuốn lại giấu kín dưới đáy ba-lo. . . Tôi biết đây là món quà quý nhất mà anh em trên chốt trông mong.

Gần trưa, xe của Trung đoàn dừng lại chốt A1. Tôi lên xe . Lúc này có gần chục đứa thuộc khối Trung đoàn bộ đang ngồi trên những bao gạo. Ai cũng tay giữ súng,tay còn lại nắm lấy thành xe cho khỏi lộn nhào. Xe phóng nhanh, bụi cuốn mù mịt.
Xe băng rừng càng xa nghe tiếng đạn nổ càng lớn.Dãy Đăng Rêch xanh rờn hiện ra . Thấp thoáng mấy vạt rừng cháy, chắc do đạn pháo của ta thiêu rụi . Nhiều tảng đá vỡ vụn . Gốc cây cổ thụ bị hất tung tại con đường mới khai phá.

Chiếc GMC cháy trơ khung . Cabin bẹp dúm đã bắt đầu rỉ sét nằm ở mép đường gần kề ngã ba lối vào căn cứ 547. Vị sư đoàn trưởng bị trọng thương trên chiếc xe này được chuyển cấp tốc về tuyến sau . Nghe nói mấy ngày liền dưới quân y tiền phương đã cố hết sức mà không cứu được. Đại Tá Trương Hồng Anh hi sinh ! Lần nữa nối dài danh sách những người cùng huyện với tôi đã chết ở đất Cam Pu Chia.
Đối phương có vẻ cao tay , chúng đã triệt buộc chỉ huy từ cấp Sư đoàn, cấp Trung đoàn, cấp Tiểu đoàn, cấp Đại đội đều có người phải rời cuộc chiến . Phải kết thúc đời binh nghiệp ở tận miền biên viễn xa lạ này!
Những chiến binh từ thời chống Mỹ . Những sĩ quan mưu lược nhất vùng này cũng không dễ vượt qua mìn, bẫy của "Tàn quân".

Tàn quân , có những lúc chúng ta đã gọi như vậy , và nhiều người đã coi thường .

Dãy núi sừng sững . Đứng ngạo nghễ , án ngữ trước mắt đầy thách thức . Phải nói , địch thủ thế , xây dựng căn cứ trường kỳ kháng chiến ở vùng núi biên giới cực kỳ hiểm trở . Chẳng trách quân mình , mùa khô năm trước mở trận X2 - 1983 có những mũi chưa kịp công kích đã lâm vào cảnh thất thế . Bị tổn thất to lớn . Bị thất bại . Phải bỏ lại cả trăm sinh mạng.

Tôi xuống xe gần kho gạo. Võ Đức Tính đang phụ trách B vệ binh, gọi:
-Y ơi! Lên dông hả đồng hương?
Chứ còn đi đâu nữa !
Trung đoàn tôi vừa đánh tan tác quân địch tại cao điểm 600 tây . Chưa nghe lệnh rút quân, có thể chốt luôn ở trển.

Khom lưng men theo sườn núi ngoằn ngoèo. Bước chân trên triền đá lởm chởm . Bò lên cầu thang nơi có vách đá dựng đứng. Sau bảy lần nghỉ chân giải lao , bọn tôi đến đỉnh núi. Nhìn xuống, khoảng cách chỉ hơn cây số, bọn tôi trèo lên dông mất hai giờ.

Cũng từ đây , tuyến giao thông hào đất Bazan đỏ quạch trườn dài lên hướng Tây Bắc . Mọi di chuyển của chúng tôi ở dưới hầm hào .
Vừa tối, tôi đến chốt của đơn vị. Nhiều đứa đang trông chờ... Thuốc rê !
Đứa nào cũng cuộn, cũng quấn một điếu to bự , phi thật sâu , tiếng hít khói nghe ...đã đời sương gió !

Pháo địch bắn thâu đêm . Đường đạn vọt qua đầu, nổ ầm ầm ở dưới vùng 547 . Tiếng đề pa nghe gần lắm. Mấy đứa quen rồi,bình thản ngủ yên, còn tôi cứ giật mình khi những quả đạn pháo nổ gần dội vào rung chuyển hầm âm nghe thình thịch . Tôi cố nhắm mắt mà không thể nào ngủ được . Ngồi dậy, đi ra giao thông hào , Đổ Thế Anh đang đứng gác .
Đỗ Thế Anh ghé tai tôi:

-Ông Dậu nói, đơn vị chờ anh lên đưa Trung đội mình lên thế chốt Xê Năm.

Xê Năm ở đâu?

Thằng Nhân cũng mò ra giao thông hào hồi nào , tay vấn thuốc, miệng nói :

-"Trên đó ớn lắm . Đánh nhau liên miên".

Nhân cúi sát đất, rít điếu thuốc đỏ nòng, sáng một góc hầm.

- Ở dưới đơn vị nghe tin Hải khòm hy sinh chưa anh ?

Có nghe rồi . Anh Mão vừa cho biết trước khi lên đây .

Nhân , lặng giọng kể :

-Chiều hôm đó địch tấn công . Đơn vị đánh trả .Hải đang nã đạn M79 .Một mảnh pháo găm trúng chỗ này ... Nhân lại gần , chỉ tay vào cái nắp túi áo ở ngực nó : "miếng mảnh nhỏ xíu cắm đúng chỗ nghiệt !"
Nguyễn Thanh Hải nhập ngũ năm 1981 , người con quê hương Vĩnh Thạnh - Bình Định là chiến sĩ đầu tiên của khẩu đội ĐKZ 75 bị hy sinh tại điểm cao 600 tây.

Ngay sáng hôm sau chúng tôi đến chốt Cây Đa , những người lính Xê 5 đang chờ để bàn giao.

Lính thông tin nhanh chóng nối xong điện thoại , tên liên lạc mới của chốt tôi là B7. Giao thông hào chiến đấu giống như chữ T , chiều ngang giáp mặt với đối phương , chiều dọc liên thông với hào vận động từ bình độ 581 lên Đại đội 1- Tiểu đoàn 7.

Địch thấy chúng tôi lom khom trên mặt đất nó dập pháo dày đặc . Chúng tôi liều mạng , tất bật làm hầm chứa đạn . Cả đống đạn ai dám phơi ngoài trời, nhỡ đầu đạn nào của địch bay đến nhập bầy , sẽ nổ tung như quả bom Mỹ !

Khi đến chốt,thấy giao thông hào , hố đứng tì bắn đã bố trí sẵn sàng , tôi mừng quýnh bởi được người san sớt gánh nặng cho mình . Cũng như nhiều người lính , tôi ngán nhất là cảnh đào hào , đắp công sự mỗi khi đến lập chốt mới . Thường thì bọn tôi làm hầm hào qua loa . Nhưng ở đây không dám khinh thường , ai dám ở trong công sự sơ sài bởi đạn pháo cày xới kinh quá.

Ngồi trong hầm chờ khi đạn rơi thưa bớt chúng tôi lại chui ra làm cho xong hầm đạn . Chuyển đạn vào hầm . Vác chân , Khiêng nòng đưa vào vị trí . Không như trận địa cối, trận địa ĐK phải nằm trên mặt đất.Phía trước, phía sau nòng súng phải thông thoáng không vật cản. ĐKZ 75 thiết kế theo nguyên lí phản lực. Khi điểm hoả , lửa của thuốc đẩy bị đốt cháy phụt về phía sau rất xa, dễ gây cháy bỏng.

Trước khi xuống lại bình độ 581,anh Dậu căn dặn nhiều việc và lần nữa anh nhắc lại:
-"Dù rơi vào tình huống xấu nhất cũng phải di chuyển được khẩu ĐK này "!

Thằng Toại, khẩu đội trưởng:

- Xì... Zẻ zời.. . Giao cây súng mấy ông làm như giao chìa khoá giữ kho trung đoàn ! Còn người còn của , nói dại chứ bọn tui chết hết , súng đạn nó hốt trọi ! Hỏi kỷ luật ai ?

- Anh Dậu , ơ ...ơ cái anh này phát biểu hay nhỉ !

Toại vừa đi vừa lằm bằm :

-Mẹ nó , xúm lại dúi tao ...

Anh Dậu chắc không nghe câu nói này .

Chờ anh Dậu đi khỏi . Tôi cố hạ hỏa cho nó , hỏi nhỏ nhẹ tình cảm :

- Lên đây thấy đồng hương của mình im im miết , chán quá !
Từ hồi giờ nó với tôi cứ xưng mâỳ , tao .

-Mẹ nó , trận trước đi rồi - trận này dúi tao nữa . Bây giờ còn tống tao lên đây . Mẹ nó , thằng nào cũng nói hay ,ngon thì mấy thằng lãnh đạo phải ở đây chứ. Mày thấy tao nói đúng không ?

Tôi thở phào , vậy là không phải nó chửi mình!
Đâu phải một mình đồng hương đi hai trận. Có nhiều đứa tham gia nữa chứ . Còn ở đâu cũng vậy , cả Trung đội mình mà .

- Mầy chỉ dùm , thằng nào A trưởng ở Đại đội mình đi hai lần chiến dịch ? Toại dịu giọng :

-Khẩu súng của Trung đội mình để dưới B1 là vô lý .Trung đội ông Luyến phải lên đây , ở đây và nhận khẩu ĐK này mới phải . Mai mốt nó nện ngóc đầu lên không nổi , mầy mới lên chưa biết đâu . Mẹ nó , thiên vị quen thói ...
Toại nóng lên : Thằng T mấy năm rồi cứ bê cơm cho mấy ổng, giờ về ConDon tăng gia . Vô lý ! Mạnh như trâu chứ phải bịnh tật đã đành . Sao không điều nó tham gia trận nào ? Còn nữa , thiếu người gác tối nay mà giữ thằng Dũng ở dưới làm gat đờ co.. .

Thằng này nổi khùng lên phát tuốt tuồn tuột , Volume hết cỡ . Mấy đứa ngơ ngẩn nhìn tưởng hai đứa tôi chửi lộn .

Mà cũng tại cái tính phổi bò của nó : hăng hái quá , hồi nào cũng được chọn "cột cờ", khoái làm "đầu tàu" của đơn vị . Vậy nên , bị giao việc nhiều hơn .
Tuy nói năng bổ bả chứ nó tốt tính . Gan lì nữa , có hôm thụt mười mấy quả B40 . Nào phải hạng vừa , đáng mặt lính đàn anh ở Xê 16.

Ở bên Trần Tấn Toại tôi rất yên chí . Bọn tôi biết nhau rất kỹ .Hai đứa cùng quê , đi nghĩa vụ cùng ngày , huấn luyện cùng Trung đội . Mà Toại đi nghĩa vụ cũng khác thường ... Trong lúc bọn tôi , lắm đứa tráo qua , tròng lại , thậm chí có đứa bị bắt mới chịu tòng quân . Còn nó thì viết đơn xung phong nhập ngũ . Tình nguyện lên đường kiểu Trần Tấn Toại thời đó ở quê tôi hiếm lắm !

Hồi đó tin thất thiệt từ ngoài biên giới được đồn thổi : " Bên K chết . Chết nhiều . Chết đâu chôn đó !" Rồi con ông A thôn trên đã chết , con bà B xóm dưới mất tích ... nguồn thông tin loạn xạ không những làm hoang mang một phần trai trẻ mà còn lơ lửng nỗi bất hạnh đe dọa những gia đình có con sắp đi nghĩa vụ .
Hợp tác xã cũng ra đời đúng năm này . Đời sống xuống mức cùng cực . Nhiều người trụ không nổi. Vậy là , đành khép cửa lại . Những nhà đông con , còn sức lao động , âm thầm cuốn gói ra đi .
Những người trốn nghĩa vụ , những quân nhân đào ngũ cũng ra đi . Họ len lén vô Sài Gòn kiếm ăn . Họ lên Tây Nguyên đốt than , hái củi để được sống , để giữ thân mình . Họ không dám về quê . Họ chịu hèn một chút . Họ nhường vinh quang cho chúng tôi !

Ly hương ! Một ít trai tráng lánh quê giữ thân khi Tổ quốc cần . Một phần thanh niên dấn thân sang tận Campuchia nhận súng!

Khẩu súng ĐKZ 75 K56-2 , kính ngắm, ống nhòm và 140 quả đạn , chủ yếu là loại đạn nổ.
Đó là hàng chiến lợi phẩm do trung đoàn thu của địch vừa rồi. Khẩu súng mới tinh còn nguyên dầu mỡ bảo quản. Chúng tôi đưa khẩu ĐK vào vị trí. Đánh dấu vật chuẩn, cắm cọc vật chuẩn để sẵn sàng bắn ban đêm.

Thằng Thắng nạp đạn vào nòng, tôi lấy cự li 800m ngắm ngay đụn khói của pháo địch đã bắn cả buổi chiều , giờ vẫn còn điểm hoả . Tôi bóp cò.Tiếng đề pa và tiếng nổ liền nhau. Đó là quả đạn đầu tiên trong 5 năm làm lính ĐK.
Trong chừng ấy năm chúng tôi chỉ được học lí thuyết và thực hành huấn luyện bằng đạn gỗ!
Khẩu DKZ75-K56-2 này do Trung Quốc sản xuất ,Triều Tiên cải tiến , trang bị cho chế độ diệt chủng Pol Pot . Và bây giờ , người bắn thông nòng đầu tiên là bộ đội Việt Nam.

Trung đoàn phó Nguyễn Văn Viên lên , nói:
-Anh Dậu đã chỉ hết các điểm cần thiết cho các cậu chưa?
- Nhớ là các cậu đang ở tuyến phòng ngự trọng yếu nhất của Trung đoàn. Kia là Xê 1, Ông chỉ tay phía Bắc rồi rê cánh tay chầm chậm chỉ phía trước nói : địch , địch , địch ... Dừng tay lại , Ông tiếp Xê 2 ở phía Nam . Các cậu khỏi cần đắp chiếu , " nằm giữa " nha !
Tôi hùa theo :
Không có chiếu , chắc đắp võng đó Thủ trưởng ơi !
-Cậu nói lung tung , xui xẻo . Nhớ nghe máy và giữ liên lạc cho tôi. Khi nào bắn ĐK phải xin phép . Chỉ được bắn lúc có lệnh của Trung đoàn hoặc chỉ huy Tiểu đoàn 7. Cố gắng phối hợp tốt nha .
-Các cậu biết giá trị của một quả ĐK chứ? Chúng ta không làm được đạn này . Nhớ đừng phung phí, bắn bậy... Khẩu đội này có bao nhiêu quả đạn tôi biết rõ nha ...

Cũng thằng Toại:
-Thủ trưởng nói vậy bọn em chấp hành thôi , coi như "cám treo heo nhịn đói".

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn