NGUYỄN VIẾT XUÂN

Vào những năm 1964, khi đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân, vùng đất Quảng Bình trở thành túi bom của cả thế giới. Địch tập trung đánh phá các huyết mạch giao thông nhằm cắt đứt nguồn viện trợ cho tiền tuyến miền Nam. Đèo Cha Lo, một điểm yếu cốt tử trên tuyến đường 12, luôn nằm trong tầm ngắm của những chiếc máy bay "Thần sấm", "Con ma" tối tân nhất. Tại đây, đại đội pháo cao xạ của Nguyễn Viết Xuân đã bám trụ kiên cường, viết nên một thiên sử thi về lòng dũng cảm.

Nguyễn Viết Xuân sinh ra trong một gia đình nghèo ở Vĩnh Phúc. Trước khi trở thành một chính trị viên dũng cảm, anh là một thanh niên hiền lành, yêu văn nghệ và luôn hết lòng chăm sóc đồng đội. Nhưng khi bước vào trận địa, anh là một chỉ huy thép với một niềm tin không bao giờ lay chuyển vào thắng lợi cuối cùng. Trận đánh ngày 18 tháng 11 năm 1964 đã khắc ghi tên anh vào lịch sử như một biểu tượng của tinh thần tấn công cách mạng.

Sáng hôm ấy, bầu trời Cha Lo không một gợn mây, nhưng không khí đặc quánh sự căng thẳng. Bất ngờ, từng tốp máy bay Mỹ từ biển Đông lao vào, trút bom dữ dội xuống trận địa. Tiếng máy bay gầm rú xé toạc màng nhĩ, tiếng bom nổ rung chuyển cả núi rừng. Nguyễn Viết Xuân đứng trên đài quan sát, bình tĩnh chỉ huy các mâm pháo nhả đạn. "Bình tĩnh các đồng chí! Đợi chúng vào thật gần hãy bắn!" – Giọng anh vang lên dõng dạc qua làn khói đạn.

Trong đợt oanh tạc thứ ba, một quả bom nổ gần vị trí của anh. Mảnh bom tàn độc đã bắn nát một bên đùi của Nguyễn Viết Xuân, máu tuôn ra như suối. Anh ngã quỵ xuống, gương mặt tái nhợt vì mất máu nhưng đôi mắt vẫn không rời bầu trời. Y tá hớt hải chạy lại định băng bó và đưa anh về tuyến sau, nhưng Nguyễn Viết Xuân gạt phắt tay:

"Không được! Tôi không đi đâu cả! Trận đánh đang lúc gay go, tôi phải ở lại với anh em!"

Thấy cái chân bị nát vướng víu và đau đớn tột cùng, anh đã đưa ra một quyết định khiến tất cả những người có mặt phải lặng người. Anh yêu cầu y tá dùng kéo chặt bỏ phần chân đã nát để anh có thể đứng vững chỉ huy. Giữa chiến trường không có thuốc tê, không có phòng phẫu thuật, anh nghiến răng chịu đựng nỗi đau xé tâm can để đồng đội thực hiện yêu cầu. Ngay sau đó, anh yêu cầu các chiến sĩ vực mình đứng dậy, tựa lưng vào thành công sự.

Lúc này, máy bay địch lại lồng lộn lao xuống. Các pháo thủ trẻ, lần đầu chứng kiến cảnh tượng khốc liệt và sự hy sinh của chỉ huy, có phần lo lắng. Nguyễn Viết Xuân hiểu rằng lúc này, tinh thần chính là thứ vũ khí mạnh nhất. Anh dồn hết sức lực còn lại, vung tay về phía bầu trời và hô lớn một câu lệnh đã trở thành bất tử:

"Nhằm thẳng quân thù mà bắn!"

Tiếng hô của anh không chỉ là mệnh lệnh quân sự, nó là tiếng gầm của một dân tộc bị dồn vào đường cùng nhưng không bao giờ khuất phục. Nó vang vọng qua các vách đá, lấn át cả tiếng động cơ phản lực của quân thù. Như được tiếp thêm sức mạnh thần kỳ, các chiến sĩ pháo thủ gạt nước mắt, tay nắm chắc tay quay, nạp đạn nhanh thoăn thoắt. Những nòng súng cao xạ đồng loạt vươn cao, khạc ra những luồng lửa căm hờn. Một chiếc máy bay F-4 bốc cháy dữ dội, lao đầu xuống thung lũng trong sự reo hò của toàn trận địa.

Nguyễn Viết Xuân mỉm cười khi thấy máy bay địch rơi, rồi anh lịm đi trong vòng tay của đồng đội. Anh hy sinh khi tuổi đời mới 30, để lại người vợ trẻ và những dự định dang dở. Nhưng tiếng hô "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" của anh không mất đi, nó đã trở thành khẩu hiệu hành động cho toàn bộ lực lượng phòng không không quân Việt Nam, trở thành sức mạnh tinh thần đánh bại siêu cường không quân của đế quốc Mỹ. Hình ảnh người chính trị viên cụt chân nhưng vẫn hiên ngang đứng vững bên mâm pháo đã trở thành một tượng đài bất tử, nhắc nhở chúng ta rằng: Vũ khí hiện đại nhất không phải là tên lửa hay máy bay, mà chính là ý chí và lòng yêu nước cháy bỏng trong lồng ngực của người chiến sĩ.