NGUYỄN VIẾT XUÂN – MỘT CHÂN TRẬN ĐỊA, MỘT MỆNH LỆNH
Trong một trận chiến đấu ở miền Tây Quảng Bình tháng 11/1964, Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng nhưng vẫn ở lại trận địa, động viên đồng đội chiến đấu. Từ khoảnh khắc ấy, câu nói “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!” trở thành hình ảnh gắn với tên tuổi người chính trị viên đã hy sinh khi tuổi đời mới 31.
Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1933 tại Ngũ Kiên, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc. Năm 1952, ông nhập ngũ khi đất nước đang trong những năm khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ một người lính, ông từng bước trưởng thành qua chiến đấu và công tác trong quân đội. Đến năm 1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ngày càng ác liệt, Nguyễn Viết Xuân là Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Đại đội pháo phòng không làm nhiệm vụ tại miền Tây Quảng Bình.
Ngày 18/11/1964, máy bay Mỹ đánh phá trận địa phòng không của đơn vị. Đây là thời điểm các chiến sĩ phải trực tiếp đối mặt với máy bay địch trên bầu trời. Trong điều kiện chiến đấu căng thẳng, có những chiến sĩ chưa quen với cách đánh mới nên không tránh khỏi lúng túng. Nguyễn Viết Xuân lúc ấy không chỉ là người chỉ huy mà còn là người đứng giữa trận địa để giữ tinh thần cho đồng đội.
Ông động viên các chiến sĩ bình tĩnh, dũng cảm và tập trung bắn máy bay. Trong trận chiến, Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng. Nhưng thay vì rời khỏi vị trí, ông vẫn tiếp tục động viên các chiến sĩ chiến đấu. Ngày 19/11/1964, ông hy sinh. Những lời động viên của người chính trị viên trước lúc hy sinh sau đó được nhắc lại qua câu: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”
Điều khiến câu chuyện Nguyễn Viết Xuân được nhớ đến không chỉ là một câu nói nổi tiếng. Đằng sau câu nói ấy là một tình huống rất cụ thể: một người chỉ huy bị thương nhưng vẫn cố ở lại với trận địa và đồng đội. Trong chiến tranh, người chỉ huy không chỉ đưa ra mệnh lệnh mà còn phải là người giữ vững tinh thần của đơn vị trong lúc nguy hiểm nhất. Với Nguyễn Viết Xuân, đó cũng là những phút cuối cùng của cuộc đời.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Sau khi ông hy sinh, hình ảnh Nguyễn Viết Xuân trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của lực lượng phòng không trong những năm đầu chống Mỹ. Ngày 1/1/1967, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, khi nhắc đến Nguyễn Viết Xuân, người ta thường nhớ ngay đến câu nói trên trận địa. Nhưng nếu chỉ nhớ một câu nói thì có lẽ chưa đủ để hiểu về người chiến sĩ ấy. Điều đáng nhớ hơn là hoàn cảnh khiến câu nói được cất lên: giữa bom đạn, khi chính bản thân đang bị thương, ông vẫn chọn ở lại bên những người lính của mình. Chính khoảnh khắc ấy đã làm nên câu chuyện về một người lính mà tên tuổi gắn với một mệnh lệnh rất ngắn, nhưng được nhắc lại qua nhiều thế hệ.
