Nguyễn Viết Xuân – “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, trên các trận địa phòng không miền Bắc từng vang lên một mệnh lệnh ngắn gọn nhưng có sức lay động đặc biệt: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. Đó không chỉ là lời động viên của một người chính trị viên đối với chiến sĩ, mà đã trở thành biểu tượng của ý chí chiến đấu, của tinh thần không khuất phục trước bom đạn. Người nói câu nói ấy là Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân.

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Xuất thân trong một gia đình lao động, ông sớm giác ngộ cách mạng và tháng 11-1952 gia nhập bộ đội. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau năm 1954, Nguyễn Viết Xuân tiếp tục công tác trong quân đội và được điều vào Quảng Bình, nơi trở thành một trong những địa bàn trọng điểm đánh phá của không quân Mỹ.

Ngày 18-11-1964, trong một trận chiến đấu ác liệt tại miền Tây Quảng Bình, máy bay Mỹ liên tục đánh phá trận địa. Trước tình thế đó, Chính trị viên Đại đội Nguyễn Viết Xuân đứng giữa trận địa, động viên cán bộ, chiến sĩ giữ vững ý chí chiến đấu. Câu nói “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” vang lên giữa tiếng bom đạn, trở thành lời hiệu triệu các chiến sĩ kiên quyết đánh trả máy bay địch.

Trong trận đánh ấy, ông bị thương rất nặng. Dù vậy, Nguyễn Viết Xuân vẫn không rời trận địa, tiếp tục động viên đồng đội chiến đấu. Ông anh dũng hy sinh ngày 18-11-1964, khi mới 30 tuổi. Sự hy sinh của người chính trị viên đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của tinh thần chiến đấu của quân và dân ta trong những năm chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ.

Ngày 1-1-1967, Nguyễn Viết Xuân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Từ đó, tên tuổi ông gắn liền với khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”, một câu nói đã vượt khỏi phạm vi của một trận đánh để trở thành biểu tượng tinh thần của cả một thế hệ.

Điều đáng nhớ về Nguyễn Viết Xuân không chỉ nằm ở khoảnh khắc ông đứng giữa trận địa dưới làn bom đạn. Điều đáng quý hơn là ở trách nhiệm của một người cán bộ trước đồng đội: khi hiểm nguy đến, ông không tìm cách lùi lại mà lựa chọn ở nơi khó khăn nhất để giữ vững tinh thần chiến đấu của đơn vị.

Nhiều con đường, trường học trên cả nước mang tên Nguyễn Viết Xuân. Mỗi lần cái tên ấy được nhắc lại, người ta lại nhớ đến một người lính đã gửi tuổi thanh xuân của mình vào những năm tháng đất nước gian lao.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!” – năm chữ ngắn gọn ấy đã đi vào lịch sử. Và phía sau năm chữ ấy là hình ảnh một người chính trị viên trẻ tuổi đã sống, chiến đấu và hy sinh với niềm tin son sắt vào ngày đất nước hòa bình, thống nhất.

Nguồn tham khảo: Báo Quân đội nhân dân; Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, NXB Quân đội nhân dân.