Nguyễn Viết Xuân: Tiếng hô giữa trận địa Cha Lo

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934, quê ở tỉnh Nghệ An. Năm 1952, khi vừa tròn 18 tuổi, ông rời vùng tạm chiếm ra vùng tự do và xin nhập ngũ. Trong những năm kháng chiến chống Pháp, ông lần lượt làm chiến sĩ trinh sát, tiểu đội trưởng, trung đội trưởng pháo cao xạ rồi chính trị viên đại đội. Ông tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 và tiếp tục phục vụ trong lực lượng phòng không sau khi Hiệp định Genève được ký kết. Năm 1964, khi chiến tranh phá hoại bằng không quân diễn ra ở miền Bắc, Nguyễn Viết Xuân là chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ. Ngày 18/11/1964, tại khu vực Cha Lo, miền Tây Quảng Bình, máy bay Mỹ tổ chức đánh phá trận địa. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ngay từ đợt đầu, các máy bay tấn công trận địa của đơn vị. Trong quá trình chiến đấu, Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng ở chân. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục động viên và chỉ huy bộ đội. Khi trận địa tiếp tục chiến đấu, ông hô lớn: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. Sau trận đánh, do vết thương quá nặng, Nguyễn Viết Xuân hy sinh. Câu nói của ông sau đó được nhắc lại rộng rãi trong các tài liệu lịch sử về lực lượng phòng không và trở thành biểu tượng gắn với tinh thần chiến đấu của bộ đội trong thời kỳ chiến tranh phá hoại miền Bắc. Khi kể câu chuyện này, cần đặt nhân vật trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể: năm 1964, tuyến vận tải chiến lược qua khu vực Quảng Bình trở thành một trong những địa bàn bị đánh phá ác liệt, trong khi lực lượng phòng không phải tổ chức chiến đấu bảo vệ các tuyến giao thông và mục tiêu quan trọng. Câu chuyện Nguyễn Viết Xuân vì vậy vừa là câu chuyện về một cá nhân, vừa giúp người đọc hiểu thêm về cuộc chiến đấu bảo vệ miền Bắc trong những năm đầu của chiến tranh phá hoại.